De ‘zondagsrust’ en de dag des Heeren
Bijbels of menselijke traditie?
Het is weer verkiezingstijd, want de gemeenteraadsverkiezingen komen eraan in Nederland. Wat mij dan opvalt is dat de (lokale in dit geval) politieke partijen zich weer dolgraag willen profileren, en dus ook de zogenaamd Christelijke, en dan met name met items als “de zondagsrust”.
Binnen veel kerken wordt de zondag zonder aarzeling “de dag des Heeren” genoemd en behandeld als een christelijke rustdag. Maar zodra we de Schrift opendoen, blijkt dat deze vanzelfsprekendheid helemaal niet zo vanzelfsprekend is.
De vraag is niet wat eeuwen kerkgeschiedenis hebben gedaan.
De vraag is: wat leert de Bijbel?
De sabbat hoort bij het verbond van de Sinaï
Het vierde gebod luidt:
“Gedenk den sabbatdag, dat gij dien heiligt. Zes dagen zult gij arbeiden en al uw werk doen; Maar de zevende dag is de sabbat des HEEREN, uws Gods; dan zult gij geen werk doen…” Exodus 20:8 – (STV)
Dit gebod werd niet aan de Gemeente gegeven. Het werd gegeven aan Israël, bij de Sinaï. En de Schrift zegt expliciet waarom:
“Dat dan de kinderen Israëls den sabbat houden, den sabbat onderhoudende in hun geslachten tot een eeuwig verbond.” Exodus 31:16 -(STV)
De sabbat was een verbondsteken tussen de HEERE en Israël.
Niet tussen de HEERE en de Gemeente.
Niet tussen de HEERE en de heidenvolken.
Dát staat er. Zwart op wit.
Wie de sabbat zonder onderscheid op de Gemeente toepast, schuift het Sinaïtische, of het Oude verbond onder het Nieuwe.
De zondag is géén verplaatste of vervangen sabbat
De eerste Christenen kwamen samen op de eerste dag van de week:
“En op den eersten dag der week, als de discipelen bijeengekomen waren om brood te breken…” Handelingen 20;7 – (STV)
Maar waar staat het gebod?
Waar staat het werkverbod?
Waar staat de straf bij overtreding?
Nergens!
Paulus zegt zelfs nadrukkelijk:
“Zo oordele dan niemand u in spijs of in drank, of in het stuk des feestdags, of der nieuwe maan, of der sabbatten; Welke zijn een schaduw der toekomende dingen, maar het lichaam is van Christus.” Kollossenzen 2:10 – (STV)
En:
“De één acht wel den enen dag boven den anderen dag; maar de ander acht al de dagen gelijk. Een iegelijk zij in zijn eigen gemoed ten volle verzekerd.” Romeinen 14:5 – (STV)
Dat is geen taal van een opgelegd zondagsgebod.
Dat is de taal van vrijheid onder de Genade.
De dag des HEEREN is géén zondag
In de boeken van de profeten betekent “de dag des HEEREN” een toekomstige periode van oordeel en openbaring.
“Huilt, want de dag des HEEREN is nabij; hij komt als een verwoesting van den Almachtige.” Jesaja13:6 – (STV)
“Want de dag des HEEREN is groot en zeer vreselijk; wie zal hem verdragen?” Joel 2:11 – (STV)
Ook in het Nieuwe Testament blijft die betekenis staan:
“Want gij weet zelven zeer wel, dat de dag des Heeren alzo zal komen, gelijk een dief in den nacht.” 1 Thessalonicenzen 5:2 – (STV)
Dit gaat over Gods ingrijpen in de wereldgeschiedenis.
Niet over een wekelijkse samenkomst in een kerkgebouw.
Wanneer men de zondag “de dag des Heeren” noemt, gebruikt men een Bijbelse term in een niet-Bijbelse betekenis.
Openbaring wordt vaak verkeerd gelezen
Johannes schrijft:
“Ik was in den Geest op den dag des Heeren…” Openbaring 1;10 – (STV)
De context van Openbaring is vol oordelen, bazuinen en koninklijke heerschappij. Het boek beschrijft juist die toekomstige dag van openbaring.
Het is exegetisch minstens zo logisch, en veel waarschijnlijker , dat Johannes in de Geest werd verplaatst naar die toekomstige dag, dan dat hij simpelweg bedoelde dat het zondag was.
De tekst zegt het niet expliciet.
Maar traditie vult het graag in.
Hoe de zondag een rustdag werd
Historisch groeide de eerste dag van de week uit tot een samenkomstdag vanwege de opstanding. Dat is begrijpelijk.
Maar de verplichte ruststatus kwam later. Kerk en staat hebben die ingevuld. Wat begon als vrijwillige samenkomst werd een wettische norm.
Zo ontstond de gedachte van een “christelijke sabbat”.
Alleen… de Schrift kent die term niet.
De ware rust ligt niet in een dag
Het Nieuwe Testament wijst ons op een diepere werkelijkheid:
“Want die ingegaan is in Zijn rust, die heeft ook zelf van zijn werken gerust, gelijk God van de Zijne.” (STV)
De gelovige rust niet één dag per week.
Hij rust in het volbrachte werk van Christus.
Wie terugkeert naar een wettische dagstructuur, schuift ongemerkt weer richting Sinaï.
Wij leven niet onder Sinaï.
Wij leven onder Golgotha.
Wat nu?
Samenkomen op zondag is goed.
Een dag apart zetten voor rust en bezinning is dat ook, zeker in onze gejeesde maatschappij
Maar het opleggen van een zondagsrust als goddelijk gebod is niet Bijbels gefundeerd.
De sabbat was gegeven aan Israël.
De dag des HEEREN wijst naar de toekomst.
De zondag als verplichte rustdag is louter traditie.
En wie Schrift en traditie door elkaar haalt, ondergraaft het onderscheid tussen Wet en Genade.
Dat onderscheid is geen detail.
Dat is cruciaal.
lees ook:
Op de site van Israel en de Bijbel: Openbaring en de dag des Heeren
En het Reformatorisch smaldeel fietst met een flinke theologische boog om de hete brij heen:
