Zonde tegen de Heilige Geest

Wat is de onvergeeflijke zonde?

Kan een christen onbewust de Heilige Geest lasteren? Wat bedoelde de Here Jezus toen Hij sprak over een zonde die niet vergeven wordt?

En mag je wonderen eigenlijk wel kritisch beoordelen?

Er zijn woorden van de Here Jezus die mensen diep kunnen raken. Niet alleen omdat ze ernstig zijn, maar ook omdat ze vragen oproepen waarop men niet zomaar een antwoord vindt. Zijn waarschuwing over de lastering tegen de Heilige Geest is daar een voorbeeld van.

Door de eeuwen heen hebben christenen zich afgevraagd of zij misschien, zonder het te beseffen, deze onvergeeflijke zonde hadden begaan. Een verkeerde gedachte, een onbezonnen uitspraak, een periode van twijfel of zelfs een moment van boosheid op God kon aanleiding worden voor grote onzekerheid.

Wat als ik iets heb gezegd wat God mij nooit zal vergeven?

Die angst kan iemand jarenlang achtervolgen. Toch is het de vraag of de Here Jezus met Zijn woorden zulke mensen bedoelde. Om daar een antwoord op te vinden, moeten we niet beginnen bij onze gevoelens of bij allerlei verklaringen die door de tijd heen zijn gegeven. We moeten terug naar de gebeurtenis waarin de Here Jezus deze waarschuwing uitsprak.

 

Zonde-tegen-de-Heilige-Geest

Wat gebeurde er in Mattheüs 12?

In Mattheüs 12 wordt beschreven hoe een bezetene bij de Here Jezus wordt gebracht. De man is blind en kan niet spreken. Jezus geneest hem, zodat hij weer kan zien en spreken.

De omstanders zijn verbaasd. Sommigen vragen zich zelfs af of de Here Jezus de beloofde Zoon van David is. Dat is geen onbelangrijke vraag. De titel verwijst naar de Messias, Die volgens de beloften aan Israël uit het huis van David zou voortkomen.

De Farizeeën reageren heel anders. Ze kunnen het wonder niet zomaar ontkennen, maar willen evenmin erkennen wat het over de Here Jezus zegt.

Daarom komen ze met een beschuldiging:

“Deze werpt de duivelen niet uit, dan door Beëlzebul, den overste der duivelen.” (Mattheüs 12:24, Statenvertaling)

Volgens hen handelt de Here Jezus dus niet door de kracht van God, maar door de macht van de satan.

de Here Jezus laat vervolgens zien hoe tegenstrijdig hun beschuldiging is. Als de satan zijn eigen rijk bestrijdt, hoe kan dat rijk dan standhouden? Waarom zou hij mensen bevrijden uit zijn eigen macht?

Daarna spreekt de Here Jezus over de Geest Gods, door Wie Hij de demonen uitdrijft, en over het Koninkrijk Gods dat tot hen gekomen is.

In die context klinkt Zijn ernstige waarschuwing:

“Daarom zeg Ik u: Alle zonde en lastering zal den mensen vergeven worden; maar de lastering tegen den Geest zal den mensen niet vergeven worden.” (Mattheüs 12:31, Statenvertaling)

Het woord “daarom” is belangrijk. de Here Jezus spreekt deze woorden niet zonder aanleiding. Hij reageert op de beschuldiging die zojuist tegen Hem is ingebracht.

 

Waarom Markus 3 zo belangrijk is

Markus beschrijft dezelfde gebeurtenis en voegt een verklaring toe die bij de uitleg niet gemist mag worden.

“Want zij zeiden: Hij heeft een onreinen geest.” (Markus 3:30, Statenvertaling)

Dat ene vers maakt veel duidelijk.

De Farizeeën hadden niet zomaar een verkeerd oordeel uitgesproken over een onverklaarbare gebeurtenis. Zij beschuldigden Jezus Christus Zelf ervan dat Hij door een onreine geest handelde.

Het ging om Zijn persoon, Zijn gezag en de werken die Hij door de Heilige Geest verrichtte.

Daarom moeten we voorzichtig zijn met de veelgehoorde uitleg dat de zonde tegen de Heilige Geest gewoon bestaat uit het toeschrijven van wonderen aan de satan.

Die omschrijving lijkt op het eerste gezicht aan te sluiten bij Mattheüs 12. Maar er ontbreekt iets essentieels: de context, de historische situatie waarin de Here Jezus deze woorden sprak.

Niet zomaar een willekeurig wonder stond ter discussie, maar het optreden van de Messias Zelf.

 

Een wonder aan de satan toeschrijven?

Vooral in sommige pinkster- en charismatische kringen wordt gewaarschuwd dat mensen de Heilige Geest lasteren wanneer zij wonderen, genezingen of andere geestelijke manifestaties aan de satan toeschrijven.

Dat kan een bijzonder zwaarwegende beschuldiging worden.

Stel dat iemand tijdens een samenkomst op de grond valt, ongecontroleerd begint te bewegen of beweert op wonderlijke wijze genezen te zijn. Een prediker verklaart dat de Heilige Geest aan het werk is. Een ander betwijfelt dat en vraagt zich af of de gebeurtenis wel van God afkomstig is.

Heeft die laatste persoon dan de Heilige Geest gelasterd?

Volgens de hierboven genoemde uitleg zou dat mogelijk zijn. Maar daarmee ontstaat een serieus probleem.

De Bijbel leert namelijk nergens dat iedere bovennatuurlijke manifestatie van God afkomstig is. Integendeel, de Schrift waarschuwt nadrukkelijk voor tekenen en wonderen die mensen kunnen misleiden.

De Here Jezus zegt in Mattheüs 24:24 dat valse christussen en valse profeten grote tekenen en wonderen zullen doen.

Ook Paulus waarschuwt in 2 Thessalonicenzen 2:9 voor tekenen en wonderen die plaatsvinden naar de werking van de satan.

Hoe zouden gelovigen zulke waarschuwingen serieus kunnen nemen wanneer zij tegelijkertijd bang moeten zijn dat het afwijzen van een vermeend wonder hen schuldig maakt aan een onvergeeflijke zonde?

Dat kan niet de bedoeling zijn.

 

De Bijbel draagt ons op om te toetsen

Johannes schrijft:

“Geliefden, gelooft niet een iegelijken geest, maar beproeft de geesten, of zij uit God zijn; want vele valse profeten zijn uitgegaan in de wereld.” (1 Johannes 4:1, Statenvertaling)

Het toetsen van geestelijke aanspraken is dus geen teken van ongeloof of oneerbiedigheid tegenover de Heilige Geest.

Sterker nog.

Het is een opdracht aan gelovigen.

Dat geldt ook wanneer iemand beweert dat een bepaalde gebeurtenis door de Heilige Geest is veroorzaakt.

Een prediker kan verklaren dat God hem bijzondere gaven heeft gegeven. Hij kan spreken over genezingen, profetieën, visioenen of andere bovennatuurlijke ervaringen. Maar daarmee is nog niet vastgesteld dat zijn aanspraken juist zijn.

Ook de oprechtheid van de betrokken persoon verandert daar niets aan.

Wie beweert namens God te spreken of door Gods kracht te handelen, moet bereid zijn zijn woorden en daden aan de Schrift te laten toetsen.

In Handelingen 17:11 worden de Bereeërs geprezen omdat zij dagelijks de Schriften onderzochten om te zien of de verkondiging van Paulus daarmee overeenkwam.

Zelfs Paulus werd dus aan de Schrift getoetst.

Waarom zou een hedendaagse prediker dan boven die toetsing staan?

 

Als een waarschuwing een tool wordt om kritiek te verhinderen

Hier ligt een gevaar dat we niet mogen onderschatten.

Wanneer een prediker zijn eigen bediening met het werk van de Heilige Geest vereenzelvigt, kan kritiek op die bediening gemakkelijk worden voorgesteld als kritiek op God Zelf.

Wie vragen stelt bij een genezing, zou dan de Heilige Geest bedroeven. Wie een profetie afwijst, zou zich tegen Gods stem verzetten. En wie een manifestatie als misleiding beschouwt, zou zelfs gevaar lopen de onvergeeflijke zonde te begaan.

Zo krijgt de waarschuwing van de Here Jezus een toepassing die deze in Mattheüs 12 niet heeft.

Dat betekent niet dat iedereen die deze uitleg gebruikt, bewust probeert anderen het zwijgen op te leggen. Maar het gevolg kan wel zijn dat gelovigen hun onderscheidingsvermogen niet meer durven gebruiken.

Juist mensen die zorgvuldig met de Schrift willen omgaan, kunnen daardoor in gewetensnood komen.

Het is een merkwaardige omkering als een Bijbelse waarschuwing tegen de verwerping van Christus wordt gebruikt om menselijke aanspraken op wonderen te beschermen tegen onderzoek.

 

Is de zonde tegen de Heilige Geest dan ongeloof?

Een andere bekende uitleg is dat de lastering tegen de Heilige Geest eenvoudigweg ongeloof betekent.

Daar zit een belangrijke gedachte achter. De Heilige Geest getuigt van Christus. Wie het getuigenis van de Geest afwijst en in ongeloof sterft, blijft buiten de vergeving die alleen in Christus gevonden wordt.

Johannes 3:18 maakt duidelijk dat wie niet in de eniggeboren Zoon van God gelooft, reeds veroordeeld is.

Toch moeten we ook hier onderscheid maken.

Ongeloof in algemene zin is niet hetzelfde als de concrete beschuldiging die de Farizeeën in Mattheüs 12 uitspraken. Zij verwierpen niet alleen de aanspraken van Jezus. Zij verklaarden dat Hij door een demonische macht handelde, terwijl Hij de werken van Zijn Vader deed door de Heilige Geest.

Dat is de directe aanleiding voor de waarschuwing.

We mogen vanuit deze gebeurtenis spreken over de ernst van het verwerpen van Gods getuigenis over Zijn Zoon. Maar het zou te eenvoudig zijn om daarmee alle bijzonderheden van de oorspronkelijke tekst terzijde te schuiven.

Bovendien kan ongeloof overwonnen worden door Gods genade. Mensen die vroeger ongelovig waren, zijn tot geloof gekomen. Paulus is daarvan een treffend voorbeeld.

 

Waarom wordt spreken tegen de Zoon des mensen wel vergeven?

In Mattheüs 12:32 maakt de Here Jezus een opvallend onderscheid:

“En zo wie enig woord gesproken zal hebben tegen den Zoon des mensen, het zal hem vergeven worden; maar zo wie tegen den Heiligen Geest zal gesproken hebben, het zal hem niet vergeven worden, noch in deze eeuw, noch in de toekomende.”

Waarom maakt Hij dit onderscheid?

Tijdens Zijn aardse bediening verscheen de Here Jezus in vernedering. Hij werd gekend als de zoon van de timmerman. Hij had geen uiterlijke heerlijkheid waardoor iedereen onmiddellijk zou erkennen dat Hij de beloofde Messias was.

Mensen konden Hem misverstaan, Zijn aanspraken afwijzen of verkeerde woorden over Hem spreken. Zelfs degenen die Hem aanvankelijk verwierpen, konden later tot bekering komen.

Maar in Mattheüs 12 gaat de vijandschap verder.

De Farizeeën worden geconfronteerd met de werken die Jezus door de Geest van God verricht. In plaats van daarin het getuigenis van God te erkennen, noemen zij de bron ervan demonisch.

Daarmee keren zij zich tegen het getuigenis dat duidelijk moest maken Wie de Here Jezus was.

 

Kon Paulus de Heilige Geest hebben gelasterd?

Paulus is een bijzonder belangrijk voorbeeld wanneer we nadenken over de vraag of iemand door vroegere woorden of daden voorgoed buiten Gods genade kan zijn geraakt.

Voordat hij tot geloof kwam, vervolgde, ja verwoestte hij de gemeente van God. Hij liet gelovigen gevangen nemen en stemde in met hun vervolging.

Later schreef hij over zichzelf:

“Die te voren een godslasteraar was, en een vervolger, en een verdrukker; maar mij is barmhartigheid geschied, dewijl ik het onwetend gedaan heb in mijn ongelovigheid.” (1 Timotheüs 1:13, Statenvertaling)

Paulus noemt zichzelf dus uitdrukkelijk een vroegere godslasteraar.

En toch ontving hij barmhartigheid.

Dat is veelzeggend. Godslastering is niet automatisch hetzelfde als de specifieke lastering tegen de Heilige Geest waarover de Here Jezus sprak.

Paulus had zich ernstig tegen Christus en Zijn gemeente gekeerd. Maar de genade van God werd hem geschonken.

Zijn geschiedenis laat zien hoe gevaarlijk het is om iemand op grond van vroegere vijandige woorden of verkeerde daden te vertellen dat voor hem geen vergeving meer mogelijk is.

Kan een christen deze zonde eigenlijk onbewust begaan?

We komen terug bij de vraag waarmee we begonnen.

Kan iemand door een verkeerde gedachte, een ongelukkige uitspraak of een periode van twijfel onbewust de Heilige Geest hebben gelasterd?

De gebeurtenissen in Mattheüs 12 en Markus 3 geven geen enkele ruimte om dat te denken.

De Here Jezus richtte Zijn waarschuwing niet tot mensen die vreesden God te hebben beledigd en verlangden naar vergeving. Hij sprak tot tegenstanders die Zijn optreden bewust in verband brachten met de macht van de satan.

Dat onderscheid is belangrijk.

Een gelovige kan verkeerde gedachten hebben. Hij kan twijfelen, struikelen en ernstig zondigen. Maar de Schrift leert nergens dat iemand die zijn toevlucht neemt tot Christus, door een onbedoelde uitspraak plotseling buiten het bereik van Zijn genade valt.

Johannes schrijft aan gelovigen:

“Mijn kinderkens, ik schrijf u deze dingen, opdat gij niet zondigt. En indien iemand gezondigd heeft, wij hebben een Voorspraak bij den Vader, Jezus Christus, den Rechtvaardige.” (1 Johannes 2:1, Statenvertaling)

Dat is geen aanmoediging om licht over de zonde te denken. Het is een verwijzing naar de enige grond waarop een gelovige mag en kan vertrouwen: De Here Jezus Christus en Zijn volbrachte werk.

De zekerheid van de gelovige ligt niet in zijn vermogen om iedere gedachte, iedere herinnering en ieder woord uit zijn verleden te onderzoeken.

Die zekerheid ligt buiten hemzelf, in Christus.

 

Niet onze angst, maar Zijn belofte

Sommige christenen blijven worstelen met de vraag of zij misschien ooit iets hebben gezegd waarvoor geen vergeving mogelijk is.

Ze proberen zich gesprekken, gedachten of gebeurtenissen van jaren geleden te herinneren. Misschien hebben ze ooit spottend over God gesproken. Misschien hebben ze in een moeilijke periode aan alles getwijfeld. Misschien hebben ze zich kritisch uitgelaten over een wonder of een prediker.

Maar eindeloos zoeken in het verleden geeft geen zekerheid.

De Here Jezus heeft een belofte gegeven die veel duidelijker spreekt dan onze herinneringen:

“En die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen.” (Johannes 6:37, Statenvertaling)

Daar staat geen uitzondering voor iemand die vroeger verkeerde gedachten heeft gehad, ooit in ongeloof heeft geleefd of een geestelijke manifestatie kritisch heeft beoordeeld.

Wie tot Christus komt, wordt door Hem niet uitgeworpen.

Dat neemt de ernst van de waarschuwing in Mattheüs 12 niet weg. De Here Jezus sprak daar niet zonder reden zulke indringende woorden. We kunnen die waarschuwing ook niet losmaken van haar context en vervolgens gebruiken om mensen angst aan te jagen die juist hun toevlucht tot Hem zoeken.

 

Wie bepaalt eigenlijk wat ‘van de Heilige Geest’ is?

De Heilige Geest verheerlijkt Christus. Hij getuigt van Hem en leidt ons in de waarheid. Daarom kunnen we de werking van de Geest niet losmaken van het Woord dat God ons gegeven heeft.

Geen prediker, gemeente of beweging heeft het recht om zijn eigen ervaringen tot maatstaf van Gods handelen te verheffen.

Als iemand beweert dat een bepaalde manifestatie van de Heilige Geest afkomstig is, mag en moet die bewering aan de Schrift worden getoetst.

Dat is geen lastering. Het is gehoorzaamheid aan Gods Woord.

 

 

Wet en Genade: vullen ze elkaar aan?

Of sluiten ze elkaar uit?

Wet en Genade zouden elkaar aanvullen, maar leert de Bijbel dat werkelijk? Een scherpe Bijbelse toetsing vanuit Romeinen en Galaten over de Wet, Genade en wandelen door de Geest.

Er wordt wel gezegd dat Wet en Genade elkaar niet uitsluiten, maar elkaar juist aanvullen en verdiepen.

Op het eerste gezicht klinkt dat best wel evenwichtig. De Wet komt immers van God en de Genade komt ook van God. Waarom zouden we die twee dan tegenover elkaar zetten?

Zou de Wet ons niet Gods wil laten zien, terwijl de Genade ons vervolgens helpt om daarnaar te leven?

Daar komt een begrijpelijke zorg bij. Wanneer we sterk benadrukken dat de christen niet onder de Wet maar onder de Genade staat, ligt wetteloosheid dan niet op de loer? Hebben we de Wet dan niet nodig als tegenwicht om te voorkomen dat Genade verandert in een vrijbrief om maar te doen wat we willen?

Het klinkt allemaal vrij logisch.

Maar is het ook Bijbels?

Dat is uiteindelijk de vraag die telt.

Want de apostel Paulus maakt tussen Wet en Genade een onderscheid dat wij niet mogen wegpoetsen in een poging beide met elkaar in balans te brengen.

waarom Wet en Genade elkaar uitsliuiten
waarom Wet en Genade elkaar uitsliuiten

Wet én Genade: een voor sommigen aantrekkelijk klinkende middenweg

De redenering lijkt eenvoudig.

Aan de ene kant dreigt wetticisme: regels, geboden en verplichtingen waardoor het christelijke leven een juk wordt.

Aan de andere kant dreigt wetteloosheid: “alles is Genade”, dus kennelijk doet het er dan niet meer toe hoe een christen leeft.

En dus lijkt de oplossing voor de hand te liggen: Wet én Genade.

Maar daarmee ontstaat een heel erg vals dilemma.

De keuze is niet tussen leven onder de Wet óf wetteloos leven onder het mom van Genade.

Paulus geeft een ander antwoord:

“En ik zeg: Wandelt door den Geest en volbrengt de begeerlijkheid des vleses niet.” (Galaten 5:16, STV)

Dáár ligt een basaal verschil.

De Bijbelse oplossing voor wetteloosheid is niet dat de gelovige opnieuw, opwelke wijze dan ook, onder de Wet wordt geplaatst.

Het antwoord is wandelen door de Geest.

 

De Wet is heilig en goed

Laten we eerst een mogelijk misverstand uit de weg ruimen.

Wie leert dat de gelovige niet onder de Wet staat, beweert daarmee niet dat de Wet verkeerd is.

Paulus schrijft:

“Zo dan, de wet is heilig, en het gebod is heilig, en rechtvaardig, en goed.” (Romeinen 7:12, STV)

Even later schrijft hij:

“Want wij weten, dat de wet geestelijk is, maar ik ben vleselijk, verkocht onder de zonde.” (Romeinen 7:14, STV)

Zie je waar het probleem zit?

Niet bij de Wet.

De Wet is heilig.

De mens is zondig.

En juist daarom kan de Wet de mens precies vertellen wat God van hem verlangt, terwijl zij hem niet het leven kan geven waarmee hij daaraan kan beantwoorden.

De spiegel is niet vuil omdat hij een vuil gezicht laat zien.

De Wet legt bloot wat er met de mens aan de hand is.

 

Wat is dan het doel van de Wet?

De Wet heeft wel degelijk een door God gegeven functie. Maar wanneer wij haar een functie geven die God haar niet gegeven heeft, zijn wij niet méér Bijbels bezig.

Paulus schrijft:

“Daarom zal uit de werken der wet geen vlees gerechtvaardigd worden, voor Hem; want door de wet is de kennis der zonde.” (Romeinen 3:20, STV)

Door de Wet is de kennis der zonde.

En:

“Wij weten nu, dat al wat de wet zegt, zij dat spreekt tot degenen, die onder de wet zijn; opdat alle mond gestopt worde en de gehele wereld voor God verdoemelijk zij.” (Romeinen 3:19, STV)

De Wet ontmaskert.

De Wet verklaart schuldig.

De Wet stopt de mond van de mens die meent zichzelf tegenover God te kunnen rechtvaardigen.

De Wet laat zien dat wij een Verlosser nodig hebben.

Dat is geen tekortkoming van de Wet. Dat is juist een deel van haar door God gegeven functie.

De Wet was een tuchtmeester tot Christus

In Galaten wordt dat nog duidelijker.

“Zo dan, de wet is onze tuchtmeester geweest tot Christus, opdat wij uit het geloof zouden gerechtvaardigd worden.” (Galaten 3:24, STV)

Maar daar houdt Paulus niet op.

Hij schrijft meteen daarna:

“Maar als het geloof gekomen is, zo zijn wij niet meer onder den tuchtmeester.” (Galaten 3:25, STV)

Lees die laatste woorden nog eens:

“niet meer onder den tuchtmeester.”

Dat is belangrijk.

Paulus schrijft niet dat de tuchtmeester na de komst van het geloof gewoon blijft, maar nu een andere functie krijgt als leefregel voor de gelovige.

Hij zegt dat wij er niet meer onder zijn.

Waarom zouden wij de christen vervolgens toch weer onder diezelfde tuchtmeester plaatsen?

Maar Wet en Genade komen toch allebei van God?

Zeker.

Maar daaruit volgt niet dat ze dezelfde functie hebben of dat ze samen het beginsel vormen waaronder de christen leeft.

Ook de offerdienst kwam van God.

De besnijdenis kwam van God.

De Levitische priesterdienst kwam van God.

De sabbatsbepalingen kwamen van God.

Dat iets door God gegeven is, betekent niet automatisch dat iedere gelovige in iedere bedeling eronder gesteld is.

Johannes schrijft:

“Want de wet is door Mozes gegeven, de genade en de waarheid is door Jezus Christus geworden.” (Johannes 1:17, STV)

Dat betekent vanzelfsprekend niet dat God vóór Christus niet genadig was. Dat was Hij wel degelijk.

Maar de Schrift onderscheidt hier heel scherp Wet en Genade.

En Paulus werkt dat onderscheid leerstellig verder uit.

 

Wet en Genade werken volgens verschillende beginselen

Hier komen we bij het hart van de zaak.

Paulus schrijft:

“Nu dengene, die werkt, wordt het loon niet toegerekend naar genade, maar naar schuld. Doch dengene, die niet werkt, maar gelooft in Hem, Die den goddeloze rechtvaardigt, wordt zijn geloof gerekend tot rechtvaardigheid.” (Romeinen 4:4-5, STV)

Dat is een fundamenteel verschil.

Bij werken ontstaat schuld in de betekenis van verschuldigd loon.

Bij Genade bestaat geen aanspraak.

De goddeloze wordt gerechtvaardigd omdat hij gelooft in Hem Die de goddeloze rechtvaardigt.

Paulus formuleert hetzelfde beginsel in Romeinen 11 nog scherper:

“En indien het door genade is, zo is het niet meer uit de werken; anderszins is de genade geen genade meer; en indien het is uit de werken, zo is het geen genade meer; anderszins is het werk geen werk meer.” (Romeinen 11:6, STV)

De directe context gaat over het overblijfsel van Israël naar de verkiezing der Genade. Dat moeten we niet verzwijgen.

Maar kijk naar het beginsel waarmee Paulus redeneert:

als het uit Genade is, is het niet uit werken.

Waarom?

Omdat anders Genade geen Genade meer is.

Dat klinkt bepaald niet alsof Genade werken nodig heeft om compleet te worden.

 

“Ja, maar we hebben de Wet toch nodig voor onze levenswandel?”

Hier komt waarschijnlijk het belangrijkste bezwaar.

“Wij worden natuurlijk niet door de Wet gerechtvaardigd. Wij worden uit Genade behouden. Maar nadat we behouden zijn, hebben we de Wet toch nodig als leefregel?”

Dat klinkt aannemelijk.

Maar dan moeten we Romeinen 7 lezen.

Paulus schrijft:

“Zo dan, mijn broeders, gij zijt ook der wet gedood door het lichaam van Christus, opdat gij zoudt worden eens Anderen, namelijk Desgenen, Die van de doden opgewekt is, opdat wij Gode vruchten dragen zouden.” (Romeinen 7:4, STV)

Let vooral op het doel.

Wij zijn der Wet gedood:

“opdat wij Gode vruchten dragen zouden.”

Niet om wetteloos te worden.

Niet om maar te doen waar we zin in hebben.

Niet om onvruchtbaar te leven.

Maar om vrucht voor God voort te brengen.

En vervolgens:

“Maar nu zijn wij vrijgemaakt van de wet, overmits wij dien gestorven zijn, onder welken wij gehouden waren; alzo dat wij dienen in nieuwigheid des geestes, en niet in de oudheid der letter.” (Romeinen 7:6, STV)

Hier gaat het duidelijk over dienen.

Paulus zegt dus niet:

Vrij van de Wet voor onze rechtvaardiging, maar weer terug onder de Wet voor onze heiliging.

Hij zegt:

“nieuwigheid des geestes”

tegenover:

“oudheid der letter.”

 

Maar hoe zit het dan met de Tien Geboden?

Een veelgehoorde oplossing is dat de christen weliswaar niet meer onder de ceremoniële Wet staat, maar nog steeds onder de morele Wet, in het bijzonder de Tien Geboden.

Maar Romeinen 7 maakt die constructie onmogelijk om vol te houden.

Want nadat Paulus gesproken heeft over vrijgemaakt zijn van de Wet, schrijft hij:

“Wat zullen wij dan zeggen? Is de wet zonde? Dat zij verre. Ja, ik kende de zonde niet dan door de wet; want ook had ik de begeerlijkheid niet geweten zonde te zijn, indien de wet niet zeide: Gij zult niet begeren.” (Romeinen 7:7, STV)

“Gij zult niet begeren.”

Dat is één van de Tien Geboden.

Paulus heeft het dus niet eenvoudig over het verdwijnen van enkele ceremoniële voorschriften terwijl de stenen tafelen als verbondsrechtelijke leefregel voor de christen blijven bestaan.

De Mozaïsche Wet vormt één geheel.

Dat betekent uiteraard niet dat begeerte nu ineens goed geworden is.

Het betekent dat onze verhouding tot de Wet veranderd is.

Dat is iets heel anders.

 

Nieuwe en oude dingen uit de schat

Soms wordt Mattheüs 13:52 gebruikt om de gedachte te ondersteunen dat Wet en Genade als twee schatten bij elkaar zouden horen:

“En Hij zeide tot hen: Daarom, een iegelijk Schriftgeleerde, in het Koninkrijk der hemelen onderwezen, is gelijk aan een heer des huizes, die uit zijn schat nieuwe en oude dingen voortbrengt.” (Mattheüs 13:52, STV)

Een prachtige tekst.

Maar wat staat er echt?

Er staat niet dat de “oude dingen” de Mozaïsche Wet voorstellen en de “nieuwe dingen” de Genade, waarna Jezus zou leren dat Wet en Genade gezamenlijk de leefregel van de christen vormen.

Dat moet eerst in de tekst worden gelegd voordat het eruit gehaald kan worden.

De context gaat over de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen:

“Omdat het u gegeven is, de verborgenheden van het Koninkrijk der hemelen te weten, maar dien is het niet gegeven.” (Mattheüs 13:11, STV)

Mattheüs 13 bevat een reeks gelijkenissen waarin de Here Jezus onderwijs geeft over het Koninkrijk der hemelen. Binnen die context spreekt Hij over de schriftgeleerde die uit zijn schat “nieuwe en oude dingen” voortbrengt.

Daaruit een leerstellige formule afleiden waarin oud = Wet, nieuw = Genade en beide vervolgens samen de leefregel van de Gemeente vormen, gaat veel verder dan de tekst zelf zegt.

We moeten niet eerst een beeldspraak een bepaalde betekenis geven en vervolgens de duidelijke leerstellige uitspraken van Paulus vanuit die beeldspraak verklaren.

Het behoort andersom te gebeuren.

Schrift met Schrift vergelijken.

 

Is Genade dan een vrijbrief om te zondigen?

Hier komt het onvermijdelijke “Ja, maar…” opnieuw.

“Als een christen niet onder de Wet staat, kan hij dan maar doen wat hij wil?”

Paulus kende dat bezwaar blijkbaar ook.

Want onmiddellijk nadat hij heeft gezegd dat wij niet onder de Wet maar onder de Genade zijn, schrijft hij:

“Wat dan? Zullen wij zondigen, omdat wij niet zijn onder de wet, maar onder de genade? Dat zij verre.” (Romeinen 6:15, STV)

Let vooral op wat Paulus niet doet.

Hij zegt niet:

“Nu jullie onder de Genade zijn, ontstaat inderdaad het gevaar van wetteloosheid. Daarom moeten jullie de Wet erbij nemen om de zaak in evenwicht te houden.”

Integendeel.

Hij handhaaft zijn eerdere uitspraak:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” (Romeinen 6:14, STV)

Daar staan ze tegenover elkaar:

niet onder de Wet, maar onder de Genade.

Kennelijk kent Paulus dus een heilig leven zonder de christen opnieuw onder de Mozaïsche Wet te plaatsen.

 

Genade heeft de Wet niet nodig om heiligheid te leren

Misschien onderschatten we Genade wel grandioos wanneer we denken dat de Wet erbij moet komen om haar in evenwicht te houden.

Alsof Genade uitstekend geschikt is om een zondaar te redden, maar daarna hulp van de Wet nodig heeft om hem fatsoenlijk te laten leven.

Paulus schrijft:

“Want de zaligmakende genade Gods is verschenen aan alle mensen. En onderwijst ons, dat wij, de goddeloosheid en de wereldse begeerlijkheden verzakende, matiglijk en rechtvaardiglijk en godzaliglijk leven zouden in deze tegenwoordige wereld.” (Titus 2:11-12, STV)

Wie onderwijst ons hier?

De Genade Gods.

Genade vergeeft niet alleen.

Genade onderwijst.

Genade leert ons goddeloosheid afwijzen.

Genade leert ons rechtvaardig en godzalig leven.

Genade brengt ons niet alleen tot Christus.

Genade leert ons ook leven uit Christus.

Daarom is de tegenstelling tussen Wet en wetteloosheid een vals dilemma.

 

De Wet kan geen leven geven

Dit is misschien wel het diepste probleem.

De Wet kan zeggen wat goed is.

De Wet kan zeggen wat verkeerd is.

De Wet kan zonde aanwijzen.

Maar de Wet kan geen leven voortbrengen.

Paulus schrijft:

“Is dan de wet tegen de beloftenissen Gods? Dat zij verre; want indien er een wet gegeven ware, die machtig was levend te maken, zo zou waarlijk de rechtvaardigheid uit de wet zijn.” (Galaten 3:21, STV)

Daar ligt het hemelsbrede verschil.

Het christelijke leven bestaat niet uit het verbeteren van de oude mens totdat hij uiteindelijk voldoende aan Gods eisen voldoet.

Het is nieuw leven in Christus.

“Ik ben met Christus gekruist; en ik leef, doch niet meer ik, maar Christus leeft in mij; en hetgeen ik nu in het vlees leef, dat leef ik door het geloof des Zoons van God, Die mij liefgehad heeft, en Zichzelven voor mij overgegeven heeft.” (Galaten 2:20, STV)

Dat is veel meer dan een nieuwe verzameling voorschriften.

Christus leeft in mij.

 

De oplossing is wandelen door de Geest

Daarom is Galaten 5 zo belangrijk in deze tegenstelling over Wet en Genade.

Paulus schrijft niet alleen wat we moeten nalaten. Hij laat zien waar het christelijke leven vandaan komt:

“En ik zeg: Wandelt door den Geest en volbrengt de begeerlijkheid des vleses niet.” (Galaten 5:16, STV)

En vervolgens:

“Maar de vrucht des Geestes is liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid, matigheid. Tegen de zodanigen is de wet niet.” (Galaten 5:22-23, STV)

Lees die woorden eens rustig.

Liefde.

Goedheid.

Geloof.

Zachtmoedigheid.

Matigheid.

Is dat wetteloosheid?

Natuurlijk niet.

Maar Paulus noemt dit opmerkelijk genoeg niet de vrucht der Wet.

Het is:

“de vrucht des Geestes.”

Dat is geen woordspelletje.

Dat raakt het hart van het christelijke leven.

 

Met de Geest begonnen en met de Wet verder?

Juist daarom klinkt Paulus in Galaten soms zo ongekend scherp.

“Zijt gij zo uitzinnig? Daar gij met den Geest begonnen zijt, voleindigt gij nu met het vlees?” (Galaten 3:3, STV)

Daar mogen we best even bij stilstaan.

Want hoe gemakkelijk zeggen we in feite:

Voor mijn behoudenis heb ik Christus nodig, maar voor mijn dagelijkse christelijke leven moet ik terug naar Mozes.

Maar waarom zou hetgeen door de Geest begonnen is door een ander beginsel moeten worden voltooid?

Waarom zou Christus voldoende zijn voor onze rechtvaardiging, maar niet voor onze levenswandel?

Waarom zou Genade ons wel kunnen redden, maar niet kunnen onderwijzen?

Paulus stelt de vraag veel scherper:

Met de Geest begonnen, en nu op een andere manier verder?

 

Wet en Genade hoeven niet in balans te worden gebracht

Misschien moeten we daarom af van het woord balans.

Het klinkt zo aantrekkelijk.

Een beetje Wet voorkomt dat Genade losbandigheid wordt.

Een beetje Genade voorkomt dat de Wet wetticisme wordt.

Mooi in evenwicht.

Maar waar leert Paulus dat?

De Schrift zegt:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” (Romeinen 6:14, STV)

Dat is geen balans.

Dat is een verandering van positie.

Niet een beetje Wet en heel veel Genade.

Niet Wet voor onze levenswandel en Genade voor onze behoudenis.

Niet onder de Wet, maar onder de Genade.

 

Vrij van de Wet betekent niet vrij van Christus

Daar zit misschien de grootste misvatting.

Wanneer de Wet niet onze leefregel is, zou er niets meer overblijven.

Maar de gelovige wordt helemaal niet aan zichzelf overgelaten.

Hij behoort Christus toe.

Hij heeft Gods Woord.

Hij heeft de Heilige Geest.

Hij wordt opgeroepen te wandelen zoals Christus wandelde.

“Die zegt, dat hij in Hem blijft, die moet ook zelf alzo wandelen, gelijk Hij gewandeld heeft.” (1 Johannes 2:6, STV)

De norm wordt daarmee niet lager.

Integendeel.

De vraag is niet meer:

Welk voorschrift mag ik niet overtreden?

De veel diepere vraag is:

Hoe wandel ik als iemand die Christus toebehoort?

 

Wet en Genade moeten we niet vermengen

De gedachte dat Wet en Genade elkaar zouden moeten “aanvullen en verdiepen” klinkt aantrekkelijk.

Maar wanneer daarmee wordt bedoeld dat beide gezamenlijk het beginsel vormen waaronder de gelovige leeft, ontstaat er een serieus probleem.

Paulus zegt namelijk niet dat de gelovige een betere balans tussen Wet en Genade moet vinden.

Hij schrijft:

“Want ik ben door de wet der wet gestorven, opdat ik Gode leven zou.” (Galaten 2:19, STV)

Dat is radicaal.

Gestorven aan de Wet om voor God te leven.

Niet gestorven aan de Wet om wetteloos te leven.

Niet gestorven aan de Wet omdat de Wet slecht zou zijn.

Maar gestorven aan de Wet:

“opdat ik Gode leven zou.”

Dat is wezenlijk iets anders dan Wet en Genade met elkaar proberen te verzoenen.

 

Niet Mozes plus Christus

En misschien komt het nergens duidelijker naar voren dan hier:

“Zo dan, mijn broeders, gij zijt ook der wet gedood door het lichaam van Christus, opdat gij zoudt worden eens Anderen, namelijk Desgenen, Die van de doden opgewekt is, opdat wij Gode vruchten dragen zouden.” (Romeinen 7:4, STV)

Niet:

Mozes plus Christus.

Maar: aan de Wet gedood en eens Anderen geworden.

Van Wie?

Van de opgestane Christus.

En met welk doel?

Opdat wij Gode vruchten dragen zouden.

Dat is geen wetteloos christendom.

Dat is leven uit Christus.

De Wet zegt wat de mens behoort te doen, maar geeft hem niet het leven om het voort te brengen.

Genade geeft in Christus wat de mens zelf nooit kon verdienen.

En de Heilige Geest brengt in de gelovige vrucht voort die geen stenen tafel ooit kon produceren.

Daarom hoeven Wet en Genade niet met elkaar verzoend te worden.

We moeten ze recht snijden.

 

Wet en Genade: het verschil doet ertoe

Wie de Wet haar Bijbelse plaats geeft, kleineert de Wet niet.

Integendeel.

Laat de Wet doen waarvoor God haar gegeven heeft.

Laat haar zonde als zonde aanwijzen.

Laat haar de mond van de mens stoppen.

Laat haar duidelijk maken dat niemand zichzelf voor God kan rechtvaardigen.

Laat haar heenwijzen naar de noodzaak van Christus.

Maar verwacht van de Wet niet wat zij nooit kon geven:

leven.

En maak haar niet tot noodzakelijke aanvulling van de Genade.

Want dan vertroebelen we het onderscheid dat Paulus zo nadrukkelijk maakt.

“Ik doe de genade Gods niet te niet; want indien de rechtvaardigheid door de wet is, zo is dan Christus tevergeefs gestorven.” (Galaten 2:21, STV)

Niet Wet plus Genade.

Niet Mozes plus Christus.

Niet beginnen door de Geest en vervolgens proberen te voleindigen door het vlees.

De gelovige is aan de Wet gestorven om voor God te leven.

Hij is niet onder de Wet, maar onder de Genade.

En wanneer vervolgens de vraag komt hoe zo’n christen dan moet wandelen, verwijst Paulus hem niet terug naar Sinaï:

“En ik zeg: Wandelt door den Geest en volbrengt de begeerlijkheid des vleses niet.” (Galaten 5:16, STV)

Daar ligt het antwoord.

Niet in omfloerst wetticisme.

Niet in wetteloosheid.

Maar nieuw leven in Christus, wandelend door de Geest, onder de Genade.

2 Korinthe 3:7 (STV) En indien de bediening des doods, in letteren bestaande en in stenen ingedrukt, in heerlijkheid is geweest, alzo dat de kinderen Israëls het aangezicht van Mozes niet konden sterk aanzien om de heerlijkheid zijns aangezichts, die tenietgedaan zou worden,
8 Hoe zal niet veelmeer de bediening des Geestes in heerlijkheid zijn?

 

zie ook:

wet – Bijbelse basis

genade – Bijbelse basis

extern:

https://www.bijbelspanorama.nl/bijbelstudie/geschreven/wet-of-genade/

Kolossenzen 3: Christus is ons leven

Niet regels, verboden of prestaties

 

 

 

 

 

Geverifieerd door MonsterInsights