Taalgebruik in de verkondiging
Waarom polemiek het doel kan schaden
In een tijd waarin meningen botsen, leerstellige verschillen breed worden uitgemeten en sociale media de toon verharden, is het noodzakelijk om stil te staan bij een fundamentele vraag:
Hoe hoort ons taalgebruik in de verkondiging te zijn?
Prediking is geen debatpodium. Het is geen intellectuele wedstrijd. Het is bediening van het Woord van God. En wie dat Woord draagt, draagt een grote verantwoordelijkheid.
Prediking is bediening van het Woord
De norm is niet onze scherpte, maar Gods opdracht.
“Predik het Woord; houd aan, tijdig, ontijdig; wederleg, bestraf, vermaan in alle lankmoedigheid en leer.” (2 Timotheüs 4:2 STV)
Let op de balans:
wederleggen én lankmoedigheid.
bestraffen én leren.
De prediker is geen aanklager die mensen wegzet maar een herder die mensen leidt.
Waar moet ons taalgebruik aan voldoen?
Schriftuurlijke zuiverheid
Alles moet geworteld zijn in de Schrift. Niet in traditie, emotie of persoonlijke voorkeur.
“Indien iemand spreekt, die spreke als de woorden Gods.” (1 Petrus 4:11 STV)
Dat vraagt nauwkeurigheid, zorgvuldigheid en eerbied.
Zuiverheid van motief
Waarom zeggen wij wat wij zeggen?
Is het om te winnen?
Of om te dienen?
“Want onze vermaning is niet geweest uit verleiding, noch uit onreinigheid, noch met bedrog.” (1 Thessalonicenzen 2:3 STV)
Een zuiver Evangelie vraagt een zuiver hart.
Opbouw en stichting
Zelfs correctie moet gericht zijn op geestelijke groei.
“Geen vuile rede ga uit uw mond, maar zo enige goede rede tot noodzakelijke stichting, opdat zij genade geve dengenen die haar horen.” (Efeze 4:29 STV)
Waarheid die niet opbouwt, mist haar doel.
Zachtmoedigheid in confrontatie
Dwaling moet benoemd worden. Dat is geen optie maar een roeping. Maar de manier waarop is bepalend.
“En de dienstknecht des Heeren moet niet twisten, maar vriendelijk zijn jegens allen, bekwaam om te leren, en die de kwaden kan verdragen; Met zachtmoedigheid onderwijzende degenen die tegenstaan.” (2 Timotheüs 2:24–25 STV)
Zachtmoedigheid is geen zwakte. Het is geestelijke kracht onder controle.
Wanneer polemiek het doel schaadt
Er is een plaats voor scherpe waarschuwing. Paulus was in Galaten ongekend duidelijk:
“Doch al ware het ook dat wij, of een engel uit de hemel, u een evangelie verkondigde, buiten hetgeen wij u verkondigd hebben, die zij vervloekt.” (Galaten 1:8 STV)
Maar dit was geen persoonlijke aanval. Het was bescherming van het Evangelie.
Het probleem ontstaat wanneer polemiek verschuift van verdediging van de waarheid naar strijd om gelijk.
Dan gebeuren er drie dingen.
Christus raakt op de achtergrond
“Want wij prediken niet onszelf, maar Christus Jezus, den Heere.” (2 Korinthe 4:5 STV)
Zodra de focus ligt op tegenstanders, stromingen of personen, verschuift het centrum van de prediking. Dan wordt het debat belangrijker dan de Heiland.
Harten verharden
“Een zacht antwoord keert de grimmigheid af; maar een smartend woord doet den toorn oprijzen.” (Spreuken 15:1 STV)
Mensen horen dan niet meer de inhoud, maar de toon. Waar de toon agressief is, sluiten harten zich.
Het tast het hart van de prediker aan
“Doch indien gij bittere nijd en twistgierigheid hebt in uw hart, zo roemt en liegt niet tegen de waarheid.” (Jakobus 3:14 STV)
Voortdurende polemiek kan onmerkbaar een geest van strijdlust voeden. Men kan gelijk hebben in leer en toch verkeerd staan in geest.
Waarheid en liefde horen samen
De Schrift is helder:
“Maar spreekt de waarheid in liefde.” (Efeze 4:15 STV)
Waarheid zonder liefde wordt hard.
Liefde zonder waarheid wordt leeg.
Ware verkondiging bewaart beide.
Ernst zonder vleselijke felheid
Er is verschil tussen geestelijke ernst en persoonlijke felheid.
Geestelijke ernst vloeit voort uit bewogenheid om zielen.
Vleeslijke felheid vloeit voort uit irritatie, trots of gekwetst ego.
De wijsheid van boven wordt zo getekend:
“De wijsheid die van boven is, die is eerst rein, daarna vreedzaam, bescheiden, gezeggelijk, vol van barmhartigheid en goede vruchten, niet partijdig oordelende, en ongeveinsd.” (Jakobus 3:17 STV)
Dát zou de maatstaf.moeten zijn
Verkondiging is een veratwoordelijke taak.
Ons taalgebruik moet:
– Schriftgetrouw zijn
– voortkomen uit een zuiver hart
– gericht zijn op stichting
– zachtmoedig in correctie
– ernstig zonder bitterheid
– waarheid spreken in liefde
Polemiek kan soms noodzakelijk zijn wanneer het Evangelie zelf wordt aangetast. Maar zodra het gedreven wordt door strijdlust of behoefte om gelijk te krijgen, schaadt het het doel van de prediking.
