Zonde tegen de Heilige Geest: kan die vergeven worden?

Wat is de onvergeeflijke zonde?

Kan een christen onbewust de Heilige Geest lasteren? Wat bedoelde de Here Jezus toen Hij sprak over een zonde die niet vergeven wordt?

En mag je wonderen eigenlijk wel kritisch beoordelen?

Er zijn woorden van de Here Jezus die mensen diep kunnen raken. Niet alleen omdat ze ernstig zijn, maar ook omdat ze vragen oproepen waarop men niet zomaar een antwoord vindt. Zijn waarschuwing over de lastering tegen de Heilige Geest is daar een voorbeeld van.

Door de eeuwen heen hebben christenen zich afgevraagd of zij misschien, zonder het te beseffen, deze onvergeeflijke zonde hadden begaan. Een verkeerde gedachte, een onbezonnen uitspraak, een periode van twijfel of zelfs een moment van boosheid op God kon aanleiding worden voor grote onzekerheid.

Wat als ik iets heb gezegd wat God mij nooit zal vergeven?

Die angst kan iemand jarenlang achtervolgen. Toch is het de vraag of de Here Jezus met Zijn woorden zulke mensen bedeelde. Om daar een atwoord op te vinden, moeten we niet beginnen bij onze gevoelens of bij allerlei verklaringen die door de tijd heen zijn gegeven. We moeten terug naar de gebeurtenis waarin Jezus deze waarschuwing uitsprak.

 

Zonde-tegen-de-Heilige-Geest

Wat gebeurde er in Mattheüs 12?

In Mattheüs 12 wordt beschreven hoe een bezetene bij Jezus wordt gebracht. De man is blind en kan niet spreken. Jezus geneest hem, zodat hij weer kan zien en spreken.

De omstanders zijn verbaasd. Sommigen vragen zich zelfs af of de Here Jezus de beloofde Zoon van David is. Dat is geen onbelangrijke vraag. De titel verwijst naar de Messias, Die volgens de beloften aan Israël uit het huis van David zou voortkomen.

De Farizeeën reageren heel anders. Ze kunnen het wonder niet zomaar ontkennen, maar willen evenmin erkennen wat het over de Here Jezus zegt.

Daarom komen ze met een beschuldiging:

“Deze werpt de duivelen niet uit, dan door Beëlzebul, den overste der duivelen.” (Mattheüs 12:24, Statenvertaling)

Volgens hen handelt de Here Jezus dus niet door de kracht van God, maar door de macht van de satan.

de Here Jezus laat vervolgens zien hoe tegenstrijdig hun beschuldiging is. Als de satan zijn eigen rijk bestrijdt, hoe kan dat rijk dan standhouden? Waarom zou hij mensen bevrijden uit zijn eigen macht?

Daarna spreekt de Here Jezus over de Geest Gods, door Wie Hij de demonen uitdrijft, en over het Koninkrijk Gods dat tot hen gekomen is.

In die context klinkt Zijn ernstige waarschuwing:

“Daarom zeg Ik u: Alle zonde en lastering zal den mensen vergeven worden; maar de lastering tegen den Geest zal den mensen niet vergeven worden.” (Mattheüs 12:31, Statenvertaling)

Het woord “daarom” is belangrijk. de Here Jezus spreekt deze woorden niet zonder aanleiding. Hij reageert op de beschuldiging die zojuist tegen Hem is ingebracht.

 

Waarom Markus 3 zo belangrijk is

Markus beschrijft dezelfde gebeurtenis en voegt een verklaring toe die bij de uitleg niet gemist mag worden.

“Want zij zeiden: Hij heeft een onreinen geest.” (Markus 3:30, Statenvertaling)

Dat ene vers maakt veel duidelijk.

De Farizeeën hadden niet zomaar een verkeerd oordeel uitgesproken over een onverklaarbare gebeurtenis. Zij beschuldigden Jezus Christus Zelf ervan dat Hij door een onreine geest handelde.

Het ging om Zijn persoon, Zijn gezag en de werken die Hij door de Heilige Geest verrichtte.

Daarom moeten we voorzichtig zijn met de veelgehoorde uitleg dat de zonde tegen de Heilige Geest eenvoudig bestaat uit het toeschrijven van wonderen aan de satan.

Die omschrijving lijkt op het eerste gezicht aan te sluiten bij Mattheüs 12. Maar er ontbreekt iets essentieels: de context, de historische situatie waarin de Here Jezus deze woorden sprak.

Niet zomaar een willekeurig wonder stond ter discussie, maar het optreden van de Messias Zelf.

 

Een wonder aan de satan toeschrijven?

Vooral in sommige pinkster- en charismatische kringen wordt gewaarschuwd dat mensen de Heilige Geest lasteren wanneer zij wonderen, genezingen of andere geestelijke manifestaties aan de satan toeschrijven.

Dat kan een bijzonder zwaarwegende beschuldiging worden.

Stel dat iemand tijdens een samenkomst op de grond valt, ongecontroleerd begint te bewegen of beweert op wonderlijke wijze genezen te zijn. Een prediker verklaart dat de Heilige Geest aan het werk is. Een ander betwijfelt dat en vraagt zich af of de gebeurtenis wel van God afkomstig is.

Heeft die laatste persoon dan de Heilige Geest gelasterd?

Volgens de hierboven genoemde uitleg zou dat mogelijk zijn. Maar daarmee ontstaat een ernstig probleem.

De Bijbel leert namelijk nergens dat iedere bovennatuurlijke manifestatie van God afkomstig is. Integendeel, de Schrift waarschuwt nadrukkelijk voor tekenen en wonderen die mensen kunnen misleiden.

De Here Jezus zegt in Mattheüs 24:24 dat valse christussen en valse profeten grote tekenen en wonderen zullen doen.

Ook Paulus waarschuwt in 2 Thessalonicenzen 2:9 voor tekenen en wonderen die plaatsvinden naar de werking van de satan.

Hoe zouden gelovigen zulke waarschuwingen serieus kunnen nemen wanneer zij tegelijkertijd bang moeten zijn dat het afwijzen van een vermeend wonder hen schuldig maakt aan een onvergeeflijke zonde?

Dat kan niet de bedoeling zijn.

 

De Bijbel draagt ons op om te toetsen

Johannes schrijft:

“Geliefden, gelooft niet een iegelijken geest, maar beproeft de geesten, of zij uit God zijn; want vele valse profeten zijn uitgegaan in de wereld.” (1 Johannes 4:1, Statenvertaling)

Het toetsen van geestelijke aanspraken is dus geen teken van ongeloof of oneerbiedigheid tegenover de Heilige Geest. Het is een opdracht aan gelovigen.

Dat geldt ook wanneer iemand beweert dat een bepaalde gebeurtenis door de Heilige Geest is veroorzaakt.

Een prediker kan verklaren dat God hem bijzondere gaven heeft gegeven. Hij kan spreken over genezingen, profetieën, visioenen of andere bovennatuurlijke ervaringen. Maar daarmee is nog niet vastgesteld dat zijn aanspraken juist zijn.

Ook de oprechtheid van de betrokken persoon verandert daar niets aan.

Wie beweert namens God te spreken of door Gods kracht te handelen, moet bereid zijn zijn woorden en daden aan de Schrift te laten toetsen.

In Handelingen 17:11 worden de Bereeërs geprezen omdat zij dagelijks de Schriften onderzochten om te zien of de verkondiging van Paulus daarmee overeenkwam.

Zelfs Paulus werd dus aan de Schrift getoetst.

Waarom zou een hedendaagse prediker dan boven die toetsing staan?

 

Als een waarschuwing een tool wordt om kritiek te verhinderen

Hier ligt een gevaar dat we niet mogen onderschatten.

Wanneer een prediker zijn eigen bediening met het werk van de Heilige Geest vereenzelvigt, kan kritiek op die bediening gemakkelijk worden voorgesteld als kritiek op God Zelf.

Wie vragen stelt bij een genezing, zou dan de Heilige Geest bedroeven. Wie een profetie afwijst, zou zich tegen Gods stem verzetten. En wie een manifestatie als misleiding beschouwt, zou zelfs gevaar lopen de onvergeeflijke zonde te begaan.

Zo krijgt de waarschuwing van de Here Jezus een toepassing die zij in Mattheüs 12 niet heeft.

Dat betekent niet dat iedereen die deze uitleg gebruikt, bewust probeert anderen het zwijgen op te leggen. Maar het gevolg kan wel zijn dat gelovigen hun onderscheidingsvermogen niet meer durven gebruiken.

Juist mensen die zorgvuldig met de Schrift willen omgaan, kunnen daardoor in gewetensnood komen.

Het is een merkwaardige omkering wanneer een Bijbelse waarschuwing tegen de verwerping van Christus wordt gebruikt om menselijke aanspraken op wonderen te beschermen tegen onderzoek.

 

Is de zonde tegen de Heilige Geest dan ongeloof?

Een andere bekende uitleg is dat de lastering tegen de Heilige Geest eenvoudigweg ongeloof betekent.

Daar zit een belangrijke gedachte achter. De Heilige Geest getuigt van Christus. Wie het getuigenis van de Geest afwijst en in ongeloof sterft, blijft buiten de vergeving die alleen in Christus gevonden wordt.

Johannes 3:18 maakt duidelijk dat wie niet in de eniggeboren Zoon van God gelooft, reeds veroordeeld is.

Toch moeten we ook hier onderscheid maken.

Ongeloof in algemene zin is niet hetzelfde als de concrete beschuldiging die de Farizeeën in Mattheüs 12 uitspraken. Zij verwierpen niet alleen de aanspraken van Jezus. Zij verklaarden dat Hij door een demonische macht handelde, terwijl Hij de werken van Zijn Vader deed door de Heilige Geest.

Dat is de directe aanleiding voor de waarschuwing.

We mogen vanuit deze gebeurtenis spreken over de ernst van het verwerpen van Gods getuigenis over Zijn Zoon. Maar het zou te eenvoudig zijn om daarmee alle bijzonderheden van de oorspronkelijke tekst terzijde te schuiven.

Bovendien kan ongeloof overwonnen worden door Gods genade. Mensen die vroeger ongelovig waren, zijn tot geloof gekomen. Paulus is daarvan een treffend voorbeeld.

 

Waarom wordt spreken tegen de Zoon des mensen wel vergeven?

In Mattheüs 12:32 maakt de Here Jezus een opvallend onderscheid:

“En zo wie enig woord gesproken zal hebben tegen den Zoon des mensen, het zal hem vergeven worden; maar zo wie tegen den Heiligen Geest zal gesproken hebben, het zal hem niet vergeven worden, noch in deze eeuw, noch in de toekomende.”

Waarom maakt Hij dit onderscheid?

Tijdens Zijn aardse bediening verscheen de Here Jezus in vernedering. Hij werd gekend als de zoon van de timmerman. Hij had geen uiterlijke heerlijkheid waardoor iedereen onmiddellijk zou erkennen dat Hij de beloofde Messias was.

Mensen konden Hem misverstaan, Zijn aanspraken afwijzen of verkeerde woorden over Hem spreken. Zelfs degenen die Hem aanvankelijk verwierpen, konden later tot bekering komen.

Maar in Mattheüs 12 gaat de vijandschap verder.

De Farizeeën worden geconfronteerd met de werken die Jezus door de Geest van God verricht. In plaats van daarin het getuigenis van God te erkennen, noemen zij de bron ervan demonisch.

Daarmee keren zij zich tegen het getuigenis dat juist duidelijk moest maken Wie de Here Jezus was.

Het gaat dus niet om de gedachte dat Jezus minder goddelijk zou zijn dan de Heilige Geest, of dat de ene Persoon van de Godheid gemakkelijker beledigd kan worden dan de andere.

Het onderscheid moet worden verstaan vanuit de openbaring van Christus en de wijze waarop de Heilige Geest van Hem getuigde.

 

Kon Paulus de Heilige Geest hebben gelasterd?

Paulus is een bijzonder belangrijk voorbeeld wanneer we nadenken over de vraag of iemand door vroegere woorden of daden voorgoed buiten Gods genade kan zijn geraakt.

Voordat hij tot geloof kwam, vervolgde hij de gemeente van God. Hij liet gelovigen gevangen nemen en stemde in met hun vervolging.

Later schreef hij over zichzelf:

“Die te voren een godslasteraar was, en een vervolger, en een verdrukker; maar mij is barmhartigheid geschied, dewijl ik het onwetend gedaan heb in mijn ongelovigheid.” (1 Timotheüs 1:13, Statenvertaling)

Paulus noemt zichzelf dus uitdrukkelijk een vroegere godslasteraar.

En toch ontving hij barmhartigheid.

Dat is veelzeggend. Godslastering is niet automatisch hetzelfde als de specifieke lastering tegen de Heilige Geest waarover de Here Jezus sprak.

Paulus had zich ernstig tegen Christus en Zijn gemeente gekeerd. Maar de genade van God werd hem geschonken.

Zijn geschiedenis laat zien hoe gevaarlijk het is om iemand op grond van vroegere vijandige woorden of verkeerde daden te vertellen dat voor hem geen vergeving meer mogelijk is.

Kan een christen deze zonde eigenlijk onbewust begaan?

We komen terug bij de vraag waarmee we begonnen.

Kan iemand door een verkeerde gedachte, een ongelukkige uitspraak of een periode van twijfel onbewust de Heilige Geest hebben gelasterd?

De gebeurtenissen in Mattheüs 12 en Markus 3 geven geen enkele ruimte om dat te denken.

De Here Jezus richtte Zijn waarschuwing niet tot mensen die vreesden God te hebben beledigd en verlangden naar vergeving. Hij sprak tot tegenstanders die Zijn optreden bewust in verband brachten met de macht van de satan.

Dat onderscheid is belangrijk.

Een gelovige kan verkeerde gedachten hebben. Hij kan twijfelen, struikelen en ernstig zondigen. Maar de Schrift leert nergens dat iemand die zijn toevlucht neemt tot Christus, door een onbedoelde uitspraak plotseling buiten het bereik van Zijn genade valt.

Johannes schrijft aan gelovigen:

“Mijn kinderkens, ik schrijf u deze dingen, opdat gij niet zondigt. En indien iemand gezondigd heeft, wij hebben een Voorspraak bij den Vader, Jezus Christus, den Rechtvaardige.” (1 Johannes 2:1, Statenvertaling)

Dat is geen aanmoediging om lichtvaardig over de zonde te denken. Het is een verwijzing naar de enige grond waarop een gelovige mag en kan vertrouwen: De Here Jezus Christus en Zijn volbrachte werk.

De zekerheid van de gelovige ligt niet in zijn vermogen om iedere gedachte, iedere herinnering en ieder woord uit zijn verleden te onderzoeken.

Die zekerheid ligt buiten hemzelf, in Christus.

 

Niet onze angst, maar Zijn belofte

Sommige christenen blijven worstelen met de vraag of zij misschien ooit iets hebben gezegd waarvoor geen vergeving mogelijk is.

Ze proberen zich gesprekken, gedachten of gebeurtenissen van jaren geleden te herinneren. Misschien hebben ze ooit spottend over God gesproken. Misschien hebben ze in een moeilijke periode aan alles getwijfeld. Misschien hebben ze zich kritisch uitgelaten over een wonder of een prediker.

Maar eindeloos zoeken in het verleden geeft geen zekerheid.

De Here Jezus heeft een belofte gegeven die veel duidelijker spreekt dan onze herinneringen:

“En die tot Mij komt, zal Ik geenszins uitwerpen.” (Johannes 6:37, Statenvertaling)

Daar staat geen uitzondering voor iemand die vroeger verkeerde gedachten heeft gehad, ooit in ongeloof heeft geleefd of een geestelijke manifestatie kritisch heeft beoordeeld.

Wie tot Christus komt, wordt door Hem niet uitgeworpen.

Dat neemt de ernst van de waarschuwing in Mattheüs 12 niet weg. De Here Jezus sprak daar niet zonder reden zulke indringende woorden. Maar we moeten die waarschuwing ook niet losmaken van haar context en vervolgens gebruiken om mensen angst aan te jagen die juist hun toevlucht tot Hem zoeken.

 

Wie bepaalt eigenlijk wat ‘van de Heilige Geest’ is?

De Heilige Geest verheerlijkt Christus. Hij getuigt van Hem en leidt in de waarheid. Daarom kunnen we de werking van de Geest niet losmaken van het Woord dat God ons gegeven heeft.

Geen prediker, gemeente of beweging heeft het recht om zijn eigen ervaringen tot maatstaf van Gods handelen te verheffen.

Als iemand beweert dat een bepaalde manifestatie van de Heilige Geest afkomstig is, mag en moet die bewering aan de Schrift worden getoetst.

Dat is geen lastering. Het is gehoorzaamheid aan Gods Woord.

 

 

Persoonsverheerlijking van voorgangers

Eerbetoon of vleierij?

Waarom worden voorgangers in sommige gemeenten op een voetstuk geplaatst? Over vleierij in de kerk, geestelijk gezag en de Bijbelse betekenis van leiderschap.

De persoonsverheerlijking van voorgangers is een verschijnsel dat vooral in bepaalde evangelische en charismatische gemeenten opvalt. Een gastspreker krijgt het woord, maar voordat de Bijbel opengaat, moet even eerst de plaatselijke voorganger uitgebreid worden geprezen.

Wat een geweldige man van God! Wat een bijzondere leider! Wat een gezalfde bediening! Wat een voorrecht voor de gemeente om onder zijn geestelijke leiding te staan!

Soms wordt ook zijn vrouw in de lofrede betrokken. Samen vormen zij dan een uitzonderlijk geestelijk echtpaar, een voorbeeld voor anderen en een bijzondere zegen voor de gemeente.

De complimenten stapelen zich op. De aanwezigen worden uitgenodigd om hun waardering te laten blijken. En pas wanneer de voorganger voldoende lof is toegezwaaid, kan de verkondiging beginnen.

Maar wat gebeurt hier eigenlijk?

Sinds wanneer heeft een dienaar van Christus een publieke lofrede nodig voordat het Woord van God verkondigd kan worden?

En belangrijker nog: wat zegt de Bijbel over deze vorm van eerbetoon aan geestelijke leiders?

persoonsverheerlijking voorgangers
persoonsverheerlijking voorgangers

Wanneer waardering verandert in persoonsverheerlijking

Laat één ding duidelijk zijn: de Bijbel leert dat degenen die arbeiden in de gemeente gewaardeerd mogen worden.

Paulus schrijft:

“En wij bidden u, broeders, erkent degenen, die onder u arbeiden, en uw voorstanders zijn in den Heere, en u vermanen; En acht hen zeer veel in liefde, om huns werks wil.” (1 Thessalonicenzen 5:12-13, Statenvertaling)

Dat is duidelijke taal. Wie zich inzet voor de gemeente, verdient erkenning en liefde.

Maar let vooral op die laatste woorden: “om huns werks wil”.

Erkenning vanwege het werk dat iemand verricht, is iets anders dan het verheerlijken van zijn persoon.

De Schrift roept nergens op om voorgangers op een voetstuk te plaatsen, hun vermeende geestelijke grootheid breed uit te meten of hen te presenteren als uitzonderlijke personen met een bijzondere status.

Toch is dat precies wat in sommige gemeenten gebeurt.

De voorganger is dan niet langer eenvoudig een broeder die een verantwoordelijkheid draagt. Hij wordt een geestelijk boegbeeld, een bijzonder gezalfde leider, iemand van wie de gemeente afhankelijk lijkt te zijn.

En wie hem niet voldoende eer bewijst, zou daarmee zomaar tekort kunnen schieten in zijn eerbied voor God.

Maar waar leert het Nieuwe Testament zoiets?

 

Waar komt het overdreven eerbetoon aan voorgangers vandaan?

Deze praktijk is niet uit de lucht komen vallen.

Vooral vanuit bepaalde Amerikaanse pinkster- en charismatische kringen heeft een uitgesproken cultuur van eerbetoon aan geestelijke leiders ingang gevonden.

Daar wordt gesproken over honoring the man of God, het eren van de man Gods, en over het erkennen van zijn anointing, zijn zalving.

De gedachte is dat een voorganger een bijzondere positie bekleedt omdat God hem heeft aangesteld. Wie hem eert, zou daarmee ook God eren.

Die redenering klinkt vroom, maar bevat een gevaarlijke verschuiving.

Want ongemerkt kan de aandacht verschuiven van de Heer Die gediend wordt naar de mens die zegt Hem te dienen.

Binnen bepaalde charismatische leiderschapsmodellen wordt die verschuiving nog versterkt door een sterk hiërarchische opvatting van geestelijk gezag. De voorganger of apostolische leider wordt dan gezien als degene onder wiens geestelijke autoriteit de gemeente functioneert.

Publieke lofuitingen kunnen in zo’n omgeving meer worden dan beleefdheid. Ze bevestigen de positie van de leider.

Niet iedere gemeente waarin een voorganger wordt bedankt, kent uiteraard deze achtergrond. Ook in andere kerkelijke tradities bestaan vormen van ceremonieel eerbetoon. Maar waar lof voor de voorganger uitgroeit tot een vast ritueel, is het verstandig te onderzoeken welke opvatting van geestelijk leiderschap daarachter schuilgaat.

 

Vleierij in de kerk, verpakt als geestelijke waardering

Opmerkelijk genoeg gebruikt de apostel Paulus bijzonder duidelijke woorden over vleierij.

“Want wij hebben nooit met pluimstrijkende woorden omgegaan, gelijk gij weet, noch met een bedeksel van gierigheid; God is getuige!” (1 Thessalonicenzen 2:5)

Pluimstrijkende woorden. Een uitdrukking die weinig aan duidelijkheid te wensen overlaat.

Het Griekse woord dat Paulus gebruikt, is kolakeia: vleierij, het naar de mond praten van iemand om bij hem in de gunst te komen.

Paulus benadrukt dat zijn bediening daarvan vrij was.

Hij wilde mensen niet behagen door hen naar de mond te praten. Evenmin gebruikte hij zijn bediening om aanzien of voordeel te verkrijgen.

Hoe opmerkelijk is dan het contrast met de hedendaagse praktijk waarin een gastspreker soms minutenlang de loftrompet steekt over degene die hem heeft uitgenodigd?

Natuurlijk kunnen complimenten oprecht zijn. Niet iedere vriendelijke opmerking is vleierij.

Maar wanneer de lof buitensporig wordt, wanneer geestelijke grootheid wordt toegeschreven die nauwelijks te toetsen valt, en wanneer dergelijke lofredes bijna een verplicht onderdeel van de bijeenkomst worden, is een kritische vraag volkomen gerechtvaardigd.

Is dit nog oprechte waardering, of is het vleierij in een geestelijke verpakking?

 

Waarom prijzen gastsprekers de plaatselijke voorganger?

Er speelt mogelijk nog iets anders mee.

Een voorganger nodigt een bekende spreker uit. Die spreker prijst de voorganger uitvoerig. Daarmee wordt tegenover de aanwezigen bevestigd dat hun leider kennelijk een bijzondere geestelijke betekenis heeft.

Tegelijkertijd laat de gastspreker zien dat hij de plaatselijke leiding erkent.

Beiden versterken zo elkaars positie.

De voorganger krijgt publieke erkenning van een gerespecteerde gast. De gastspreker laat zien dat hij tot dezelfde kring behoort en dat hij de onderlinge verhoudingen respecteert.

Zo kan een netwerk ontstaan waarin geestelijke leiders elkaar voortdurend bevestigen.

Het hoeft niet eens bewust of berekenend te gebeuren. Een aangeleerde gewoonte kan zichzelf jarenlang in stand houden.

Maar de vraag blijft: wat heeft de gemeente eraan?

Wordt Christus hierdoor groter gemaakt? Wordt het Woord helderder verkondigd? Worden de gelovigen hierdoor beter toegerust om de Schrift te onderzoeken?

Of wordt vooral de positie van de leiders versterkt?

 

Paulus verzette zich tegen persoonsverheerlijking in de gemeente

Wanneer we het Nieuwe Testament openslaan, ontdekken we een opvallend ander beeld.

In Korinthe waren gelovigen begonnen zich te verbinden aan bekende verkondigers.

De een zei dat hij van Paulus was, de ander van Apollos en weer een ander van Cefas.

Paulus reageerde daar scherp op:

“Is Christus gedeeld? Is Paulus voor u gekruist? Of zijt gij in Paulus’ naam gedoopt?” (1 Korinthe 1:13)

Hij weigert mee te werken aan een cultuur waarin christenen zich rond bepaalde leiders verzamelen.

Later schrijft hij:

“Wie is dan Paulus, en wie is Apollos, anders dan dienaars, door welke gij geloofd hebt, en dat, gelijk de Heere aan een iegelijk gegeven heeft?” (1 Korinthe 3:5)

Dienaars!

Niet geestelijke beroemdheden. Niet onaantastbare autoriteiten. Niet mensen die vanwege hun bediening boven andere gelovigen verheven zijn.

En vervolgens komt de kern:

“Zo is dan noch hij, die plant, iets, noch hij, die nat maakt, maar God, Die den wasdom geeft.” (1 Korinthe 3:7)

Dat is een volkomen andere benadering.

Waar menselijke leiders zichzelf graag als onmisbaar kunnen presenteren, stelt Paulus dat degene die plant en degene die begiet uiteindelijk niets zijn tegenover God, Die de groei geeft.

Hoeveel ruimte blijft er dan nog over voor opgeblazen lofredes over de voorganger?

 

Bijbels leiderschap kent geen geestelijke zwaargewichten

De Here Jezus heeft Zelf gewaarschuwd tegen de menselijke neiging om geestelijke posities te gebruiken voor aanzien en eer.

In Mattheüs 23 spreekt Hij over schriftgeleerden en farizeeën die graag gezien wilden worden, vooraan wilden zitten en bijzondere aanspreektitels op prijs stelden.

Daartegenover zegt Hij:

“Doch gij zult niet Rabbi genaamd worden; want Een is uw Meester, namelijk Christus; en gij zijt allen broeders.” (Mattheüs 23:8)

Die laatste woorden zijn bepalend.

“En gij zijt allen broeders.”

Natuurlijk bestaat er in de gemeente verschil in verantwoordelijkheid, arbeid en bekwaamheid. Het Nieuwe Testament spreekt over oudsten, opzieners, herders en leraars.

Maar nergens wordt daarmee een geestelijke aristocratie ingesteld.

Een voorganger behoort geen vorst te zijn die door zijn omgeving op gepaste wijze bewierookt moet worden.

Hij is een broeder onder broeders, met een bijzondere verantwoordelijkheid om de kudde van God te dienen.

Petrus schrijft aan de oudsten:

“Noch als heerschappij voerende over het erfdeel des Heeren, maar als voorbeelden der kudde geworden zijnde.” (1 Petrus 5:3)

Opmerkelijk genoeg presenteert Petrus zichzelf in hetzelfde gedeelte als een medeouderling.

Wie had, menselijk gesproken, meer aanleiding kunnen hebben om zich op zijn bijzondere positie te beroepen dan Petrus?

Toch klinkt hier geen oproep om zijn apostolische grootheid te erkennen. Hij wijst de oudsten op hun verantwoordelijkheid en op de Opperherder, Christus.

 

Waarom laten sommige voorgangers zich zo bewieroken?

Misschien is dit wel de meest ongemakkelijke vraag.

Een gastspreker kan zich laten meeslepen door zijn eigen enthousiasme, de plaatselijke gewoonten volgen of gewoon denken dat hij beleefd is.

Maar wat gebeurt er wanneer een voorganger het onderwerp is van overdreven loftuitingen?

Waarom wordt dat toegestaan?

Waarom wordt niet eenvoudig gezegd:

“Dank voor de vriendelijke woorden, maar laten we onze aandacht richten op de Here Jezus en Zijn Woord”?

Een voorganger hoeft niet verantwoordelijk te zijn voor elk compliment dat een ander uitspreekt. Maar wanneer de persoonsverheerlijking structureel wordt, mag van hem geestelijke nuchterheid worden verwacht.

Het is heel goed mogelijk dat mensen geleidelijk gaan geloven in hun eigen geestelijke status wanneer die maar vaak genoeg wordt bevestigd.

Juist daarom is nederigheid voor iemand met een leidinggevende taak zo belangrijk.

In Handelingen 10:25-26 lezen we dat Cornelius voor Petrus neerviel. Petrus reageerde onmiddellijk:

“Sta op, ik ben ook zelf een mens.”

Dat was een veel verdergaande vorm van eerbetoon dan een overdreven compliment. Toch laat de reactie van Petrus zien dat hij niet wilde dat zijn persoon op die manier werd verheven.

Een gezonde geestelijke leider hoeft niet voortdurend bevestigd te worden in zijn bijzondere betekenis.

Hij weet dat het niet om hem gaat.

 

Geestelijk gezag mag geen bescherming tegen kritiek worden

Er schuilt nog een ander gevaar in deze leiderschapscultuur.

Wanneer een voorganger telkens wordt voorgesteld als een bijzonder gezalfde man Gods, kan het steeds moeilijker worden om zijn onderwijs of optreden kritisch te onderzoeken.

Wie vragen stelt, wordt dan al snel gezien als iemand die onvoldoende respect heeft voor geestelijk gezag.

In sommige kringen wordt zelfs gewaarschuwd dat men niet aan “Gods gezalfde” mag komen.

Maar die redenering miskent een fundamenteel Bijbels gegeven: geen enkele voorganger staat boven de Schrift.

Zelfs de verkondiging van Paulus werd door de gelovigen in Berea onderzocht.

“En dezen waren edeler, dan die te Thessalonica waren, als die het woord ontvingen met alle toegenegenheid, onderzoekende dagelijks de Schriften, of deze dingen alzo waren.” (Handelingen 17:11)

Paulus beschouwde dat onderzoek niet als opstandigheid.

Integendeel, de Schrift noemt deze mensen edeler.

Als zelfs de verkondiging van een apostel aan de Schrift getoetst werd, hoeveel te meer geldt dat dan voor een hedendaagse voorganger?

Geestelijk gezag is geen vrijbrief voor onaantastbaarheid.

En eerbied voor een voorganger mag nooit worden gebruikt om kritische Schriftstudie te ontmoedigen.

 

De gemeente behoort Christus toe, niet de voorganger

Uiteindelijk komen we bij de kern van het probleem.

Waarvoor komt een gemeente samen?

Om de voorganger te bewonderen? Om een gastspreker te horen vertellen hoe bijzonder de plaatselijke leiding is? Om opnieuw bevestigd te krijgen dat men deel uitmaakt van een buitengewone bediening?

Of om onderwezen en opgebouwd te worden vanuit het Woord van God?

Paulus schrijft:

“Want wij prediken niet onszelven, maar Christus Jezus, den Heere; en onszelven, dat wij uw dienaars zijn om Jezus’ wil.” (2 Korinthe 4:5)

Dat ene vers legt de vinger bij de zere plek.

 

Niet onszelf. Christus Jezus, de Here

Daar ligt de toetssteen voor iedere prediker, iedere voorganger en iedere gastspreker.

Een dienaar van Christus hoeft niet klein gemaakt te worden. Maar hij hoeft evenmin groot gemaakt te worden.

Hij moet trouw zijn aan zijn opdracht.

De gemeente heeft geen behoefte aan geestelijke beroemdheden, maar aan Bijbelvast onderwijs, gezonde leer en herders die beseffen dat de kudde niet hun eigendom is.

 

Geen voetstuk voor de voorganger, maar alle eer aan Christus

Er is niets mis met een gastspreker die zijn dankbaarheid uitspreekt voor de uitnodiging. Een paar oprechte woorden van waardering zijn volkomen gepast.

Maar daarna mag de Bijbel open.

Geen uitvoerige loftuitingen over een bijzondere zalving. Geen overdreven verhalen over de grootheid van de voorganger. Geen geestelijk toneelspel waarin leiders elkaar publiekelijk bevestigen.

De gemeente behoort niet onder de indruk te raken van de voorganger, maar van de rijkdom van Christus en Zijn Woord.

En wanneer een voorganger zich ongemakkelijk voelt als de gebruikelijke lofrede achterwege blijft, is dat misschien juist een reden om zichzelf eens ernstig te onderzoeken.

Want een herder die de aandacht voortdurend op zichzelf laat vestigen, loopt het gevaar het zicht op de Opperherder te belemmeren.

Johannes de Doper heeft het treffend onder woorden gebracht:

“Hij moet wassen, maar ik minder worden.” (Johannes 3:30)

Dat is geen verkeerde houding voor iemand die leidinggeeft aan een gemeente.

Een voorganger die Christus dient, heeft geen voetstuk nodig.

En een gastspreker die het Woord komt verkondigen, hoeft hem er ook niet op te zetten.

Dat niemand u overheerse: Kolossenzen 2

Wanneer christelijk leiderschap de plaats van Christus inneemt

Wat leert Kolossenzen 2 over geestelijke overheersing, menselijke voorschriften en Bijbels herderschap?

“Dat dan niemand u overheerse naar zijn wil in nederigheid en dienst der engelen, intredende in hetgeen hij niet gezien heeft, tevergeefs opgeblazen zijnde door het verstand zijns vleses;” (Kolossenzen 2:18, STV)

Een herder brengt zijn schapen bij het voedsel. Hij zorgt ervoor dat ze gevoed worden, zodat ze groeien en sterker worden.  En verwacht niet dat de schapen hem als de bron van hun voedsel gaan beschouwen.

Dat lijkt mij een zuiver beeld van wat en hoe Bijbels herderschap zou moeten zijn.

Hero banner promoting Bible studies: open Bible on a wooden table at sunrise with the Dutch title 'Wat zegt de Bijbel over...' and a blue footer menu showing topics like Schrift met Schrift and Christus centraal.
Wat zegt de Bijbel over

Toch zien we binnen het christendom regelmatig iets anders gebeuren. Voorgangers, apostelen, profeten en andere geestelijke leiders die een bijzondere positie opeisen. Mensen die zich presenteren als degenen door wie God op een bijzondere manier spreekt of handelt. Soms wordt zelfs de indruk gewekt dat gelovigen zonder hun bediening iets essentieels tekortkomen.

En dan zijn er ook de geestelijke voorschriften, bijzondere openbaringen, rituelen en ervaringen die als noodzakelijk worden verondersteld om verder te komen in het geloof.

Wat zegt de Bijbel daar over?

De apostel Paulus heeft in Kolossenzen 2 veel te zeggen over geestelijke overheersing en de vrijheid die gelovigen in Christus ontvangen hebben. Zijn woorden zijn scherp, maar vooral bevrijdend. Want hij wijst de Gemeente voortdurend op wat zij in Christus reeds ontvangen heeft.

En juist daarom waarschuwt hij zo nadrukkelijk tegen mensen die haar daarvan willen afbrengen.

Christus is het Hoofd
Dat niemand u overheerse

Laat niemand u als buit wegvoeren

Paulus begint met een indringende waarschuwing:

“Ziet toe, dat niemand u als een roof vervoere door de filosofie, en ijdele verleiding, naar de overlevering der mensen, naar de eerste beginselen der wereld, en niet naar Christus;” (Kolossenzen 2:8, STV)

Let vooral op die laatste woorden: “en niet naar Christus”.

Daar zit de pijn..

Het gaat Paulus niet alleen om verkeerde ideeën of een afwijkende godsdienstige praktijk. Hij waarschuwt voor alles wat de gelovige afvoert van Christus en Zijn volbrachte werk.

En dat hoeft helemaal niet openlijk antichristelijk te zijn. Integendeel, het kan buitengewoon geestelijk klinken. Er kan voortdurend over Jezus gesproken worden, terwijl de aandacht ondertussen steeds meer verschuift naar menselijke bedieningen, bijzondere ervaringen en geestelijke prestaties.

Het gevaar is dan ook niet altijd makkelijk te herkennen.

Een indrukwekkende spreker kan de Bijbel gebruiken en ondertussen toch de aandacht vooral op zichzelf vestigen. Een geestelijke beweging kan voortdurend spreken over de Heilige Geest en ondertussen verwachtingen scheppen waarvoor de Schrift geen grond biedt.

Daarom is de vraag niet alleen of iemand de Naam van Jezus noemt.

De vraag is of zijn onderwijs de gelovigen daadwerkelijk bij Christus brengt.

In Christus volmaakt, wat ontbreekt er dan nog?

Paulus vervolgt:

“Want in Hem woont al de volheid der Godheid lichamelijk; En gij zijt in Hem volmaakt, Die het Hoofd is van alle overheid en macht;” (Kolossenzen 2:9-10, STV)

Wat een krachtige uitspraak!

Gij zijt in Hem volmaakt.

Dat betekent niet dat een gelovige in zijn dagelijkse wandel geen fouten meer maakt of niet meer hoeft te groeien.

Maar zijn positie voor God is in Christus volkomen.

Hij hoeft niet door aanvullende geestelijke handelingen een hogere positie te bewerken.

Hij hoeft geen bijzondere zalving van een menselijke bediening te ontvangen om dichter bij God te komen.

Hij hoeft niet eerst door een geestelijke doorbraak heen voordat hij volledig bij Christus zou horen.

En hij hoeft ook al niet door een zelfbenoemde apostel of profeet op een hogere geestelijke positie te worden gebracht.

De gelovige is immers al in Christus.

Paulus werkt dat verder uit. Hij spreekt over het met Christus gestorven en opgewekt zijn, over de vergeving van alle misdaden en over het handschrift dat tegen ons was en aan het kruis genageld is.

Het gaat hier niet om iets wat de gelovige nog moet zien te bereiken.

Het gaat om wat God in Christus heeft gedaan.

Dat sluit aan bij wat Petrus schrijft:

“Gelijk ons Zijn Goddelijke kracht alles, wat tot het leven en de godzaligheid behoort, geschonken heeft, door de kennis Desgenen, Die ons geroepen heeft tot heerlijkheid en deugd;” (2 Petrus 1:3, STV)

Alles geschonken!

Niet een basis, waarna allerlei bijzondere bedieningen de rest moeten aanvullen.

Alles wat tot het leven en de godzaligheid behoort.

Natuurlijk zou de gelovige groeien in de kennis van Christus. Daarvoor is goed onderwijs nodig. Daarvoor heeft de Heer ook mensen gegeven die Zijn Woord uitleggen.

Maar er is een hemelsbreed verschil tussen iemand onderwijzen in wat hij in Christus ontvangen heeft en hem voortdurend vertellen wat hij allemaal nog tekortkomt.

Het eerste bevordert geestelijke groei.

Het tweede kan mensen levenslang afhankelijk houden van anderen.

 

Dat niemand u oordele, vrijheid in Christus

Verderop schrijft Paulus:

“Dat u dan niemand oordele in spijs of in drank, of in het stuk des feestdags, of der nieuwe maan, of der sabbatten;” (Kolossenzen 2:16, STV)

Ook hier is de waarschuwing duidelijk.

Gelovigen mogen zich niet opnieuw onder een stelsel van religieuze verplichtingen laten brengen dat hun positie voor God zou moeten bepalen.

Paulus noemt voedselvoorschriften, feestdagen, nieuwe manen en sabbatten. Zaken die binnen de geschiedenis van Israël hun plaats hadden, maar die niet als voorwaarden voor het leven van de Gemeente mogen worden opgelegd.

Hij noemt ze schaduwen, waarvan Christus de vervulling is.

Dat betekent niet dat iemand geen bijzondere waarde aan een bepaalde dag mag hechten. Romeinen 14 laat ruimte voor persoonlijke overtuigingen.

Maar het wordt iets heel anders wanneer iemand zijn eigen overtuiging tot verplichting voor andere gelovigen maakt.

Dan wordt een persoonlijke keuze een religieuze maatstaf.

En voordat je het weet, wordt de geestelijke toestand van een gelovige beoordeeld aan de hand van menselijke voorschriften.

Dat zien we ook vandaag.

De ene groep stelt bepaalde dagen verplicht. Een andere groep verbindt geestelijke gehoorzaamheid aan kledingvoorschriften, voedselregels of allerlei andere gebruiken.

En weer anderen hebben hun eigen ongeschreven regels ontwikkeld waaraan een goede christen zou moeten voldoen.

Maar wie heeft hun het recht gegeven om gelovigen te binden aan wat God hun niet heeft opgelegd?

De vrijheid in Christus mag niet worden ingeruild voor een nieuw stelsel van menselijke geboden.

 

Dat niemand u overheerse, de waarschuwing tegen geestelijke overheersing

Dan komen we bij een van de meest indringende uitspraken van dit hoofdstuk:

“Dat dan niemand u overheerse naar zijn wil in nederigheid en dienst der engelen, intredende in hetgeen hij niet gezien heeft, tevergeefs opgeblazen zijnde door het verstand zijns vleses;” (Kolossenzen 2:18, STV)

Dat woord overheerse verdient bijzondere aandacht.

Het Griekse werkwoord dat Paulus gebruikt, katabrabeuō, heeft de gedachte van iemand de prijs ontzeggen of hem door een ongunstige beslissing benadelen. Het beeld doet denken aan iemand die zich als scheidsrechter opstelt en meent te mogen bepalen wie wel of niet in aanmerking komt.

En daarin schuilt het gevaar.

Mensen die een bijzondere geestelijke beoordelingspositie claimen.

Die menen te kunnen bepalen wie genoeg geestelijk is, wie een bijzondere zalving bezit, wie een volgende geestelijke fase heeft bereikt en wie nog niet.

Alsof zij over de geestelijke positie van andere gelovigen zouden mogen of kunnen beschikken.

Opvallend is dat Paulus hier spreekt over nederigheid, engelenverering en aanspraken op bijzondere geestelijke kennis.

Dat is een merkwaardige combinatie.

Nederigheid en opgeblazenheid in één zin!

Maar zo vreemd is dat eigenlijk niet.

Iemand kan zich bijzonder nederig presenteren en ondertussen hele grote aanspraken maken op zijn eigen ervaringen en  geestelijke positie.

Hij kan zeggen dat hij niets is en dat God alles doet, terwijl hij tegelijkertijd beweert over bijzondere openbaringen, hemelse inzichten of geestelijke bevoegdheden te beschikken die gewone gelovigen niet hebben.

En wie zijn uitspraken ter discussie stelt, zou zich dan tegen God Zelf verzetten.

Herkenbaar?

We hoeven niet zo lang te zoeken naar hedendaagse voorbeelden van dit soort machtsaanspraken.

Denk maar aan het onderwijs over hemelse rechtbanken, bijzondere engelenactiviteiten, geestelijke territoria, impartaties en zogenaamde ‘apostolische autoriteit’.

Niet al deze hedendaagse verschijnselen zijn zonder meer identiek aan wat in Kolosse speelde. Maar de overeenkomst in de aanspraak op bijzondere geestelijke kennis en autoriteit is moeilijk te missen.

Steeds opnieuw moet de vraag gesteld worden: waar leert de Bijbel dit, en voor wie geldt het?

Niet: wie heeft het gezegd? Of wat wordt er geclaimd?

Niet: hoeveel volgelingen heeft deze bediening?

Niet: welke indrukwekkende ervaringen worden erbij verteld?

Maar: wat zegt Gods Woord?

Want een indrukwekkend getuigenis is nog geen bewijs voor een gezonde leer.

En een bijzondere ervaring geeft niemand het recht om over het geloof van anderen te heersen.

 

Christus is het Hoofd van de Gemeente

Paulus legt hierna de vinger bij de diepste oorzaak:

“En het Hoofd niet behoudende, uit hetwelk het gehele lichaam, door de samenvoegselen en samenbindingen voorzien en samengevoegd zijnde, opwast met goddelijken wasdom.” (Kolossenzen 2:19, STV)

Dit is misschien wel de belangrijkste uitspraak van het hele gedeelte.

Het Hoofd niet behouden.

Daar gaat het dus om.

Christus is het Hoofd van de Gemeente. Niet een voorganger. Niet een apostel. Niet een profeet. NIet een oudstenraad. Niet een kerkelijke organisatie.

Christus.

Uit Hem ontvangt het hele lichaam wat nodig is om te groeien.

Paulus schrijft niet dat de Gemeente groeit doordat bepaalde leiders voortdurend nieuwe geestelijke inzichten aanleveren.

Hij schrijft dat het lichaam vanuit het Hoofd wordt voorzien en samengevoegd.

Dat is een fundamenteel verschil.

De Gemeente is geen organisatie waarin geestelijk leiderschap boven de gelovigen staat.

Zij is het lichaam van Christus, waarin de leden elkaar nodig hebben en waarin Christus Zelf het Hoofd is.

Natuurlijk zijn er verschillende gaven, en verantwoordelijkheden. Niet iedereen heeft dezelfde taak.

Maar verschil in verantwoordelijkheid betekent geen verschil in geestelijke rang.

Er bestaat geen hogere klasse van christenen die dichter bij Christus zou staan en daardoor het recht zou hebben om de overige gelovigen te overheersen.

De Here Jezus Zelf zei:

“Doch gij zult niet rabbi genaamd worden; want Eén is uw Meester, namelijk Christus; en gij zijt allen broeders.” (Mattheüs 23:8, STV)

Allen broeders.

Dat is toch wat anders dan de geestelijke hiërarchieën die soms worden opgetuigd.

 

Bijbels herderschap: de schapen bij het voedsel brengen

Hier raken we aan de betekenis van Bijbels herderschap.

Een goede herder maakt de schapen niet zomaar afhankelijk van zijn eigen persoon. Hij brengt ze bij het voedsel.

En dat voedsel is niet zijn persoonlijkheid, zijn charisma, zijn bijzondere ervaringen of zijn vermeende geestelijke status.

Het is het Woord van God.

Petrus schrijft:

“En, als nieuwgeborene kinderkens, zijt zeer begerig naar de redelijke onvervalste melk, opdat gij door dezelve moogt opwassen;” (1 Petrus 2:2, STV)

Daar ligt de taak van iemand die de Gemeente onderwijst.

Hij moet de Schrift openen, uitleggen en toepassen. Hij moet gelovigen helpen om Gods Woord te begrijpen, zodat zij groeien in de kennis van Christus.

Niet zodat ze iedere week opnieuw afhankelijk worden van wat hij nu weer te vertellen heeft.

Een herder die zijn schapen voortdurend bij zichzelf houdt, maar ze niet bij het voedsel brengt, schiet tekort.

En een herder die de schapen leert dat ze zonder zijn bijzondere bediening niet verder kunnen groeien, heeft zijn plaats niet goed begrepen.

Dat betekent niet dat een gelovige geen onderwijs meer nodig zou hebben zodra hij volwassen wordt. Integendeel. Ook volwassen gelovigen hebben voortdurend voeding uit Gods Woord nodig.

Maar ze horen wel te groeien in geestelijk onderscheidingsvermogen.

Zodat ze niet bij iedere nieuwe wind van leer worden meegesleept.

Zodat ze zelf leren de Schriften te onderzoeken.

Zodat zij niet alles klakkeloos aannemen omdat een voorganger, apostel of profeet het zegt.

En zodat zij uiteindelijk steeds meer op Christus gericht raken.

Een goede herder wil geen bewonderaars kweken, maar gelovigen helpen groeien.

 

Geestelijk leiderschap brengt volwassenheid

In Efeze 4 lezen we waarom Christus mensen aan Zijn Gemeente heeft gegeven om te dienen.

Paulus schrijft over apostelen, profeten, evangelisten, herders en leraars en noemt vervolgens het doel:

“Tot de volmaking der heiligen, tot het werk der bediening, tot opbouwing des lichaams van Christus;” (Efeze 4:12, STV)

En verder:

“Opdat wij niet meer kinderen zouden zijn, die als de vloed bewogen en omgevoerd worden met allen wind der leer, door de bedriegerij der mensen, door arglistigheid, om listiglijk tot dwaling te brengen;” (Efeze 4:14, STV)

Daar lezen we het.

Het doel van Bijbels geestelijk leiderschap is niet dat gelovigen levenslang geestelijke kinderen blijven die voortdurend op de leiding van anderen moeten wachten.

Het doel is volwassenheid.

Geestelijke stabiliteit.

Kennis van Christus.

Onderscheidingsvermogen.

Dat maakt het des te schrijnender wanneer leiderschap juist het tegenovergestelde doet.

Wanneer mensen bang worden om vragen te stellen.

Wanneer kritiek op een boodschap wordt uitgelegd als opstand tegen Gods gezag.

Wanneer persoonlijke loyaliteit aan een voorganger belangrijker lijkt dan trouw aan de Schrift.

Of wanneer gelovigen voortdurend te horen krijgen dat zij zich moeten onderwerpen aan een geestelijke autoriteit die niet ter verantwoording geroepen kan worden.

Dan is er iets helemaal mis.

En dat moet benoemd worden.

Niet omdat geestelijk leiderschap verkeerd zou zijn, maar juist omdat Bijbels leiderschap iets heel anders is.

Petrus schrijft aan de ouderlingen:

“Noch als heerschappij voerende over het erfdeel des Heeren, maar als voorbeelden der kudde geworden zijnde.” (1 Petrus 5:3, STV)

Een voorbeeld zijn is echt iets anders dan heerschappij voeren.

Een dienaar zijn is iets anders dan een machtspositie innemen.

En de schapen voeden is iets anders dan ze aan jezelf binden.

 

Eigenwillige godsdienst en menselijke voorschriften

Paulus sluit Kolossenzen 2 af met een scherp commentaar op menselijke religieuzitieit.

“Dewelke wel hebben een schijnrede van wijsheid in eigenwilligen godsdienst en nederigheid, en in het lichaam niet te sparen, doch zijn niet in enige waarde, maar tot verzadiging van het vlees.” (Kolossenzen 2:23, STV)

Eigenwillige godsdienst.

Dat is een beeldende uitdrukking.

Het gaat om een godsdienstige praktijk die voortkomt uit menselijke bedenksels en voorschriften, maar die ondertussen de schijn wekt bijzonder wijs en geestelijk te zijn.

Er kan sprake zijn van grote toewijding.

Van indrukwekkende rituelen.

Van grote woorden.

Van strenge regels.

Van langdurig vasten, bijzondere gebedsvormen of andere geestelijke oefeningen.

En toch kan het allemaal draaien om de mens.

Om zijn prestaties.

Om zijn ervaringen.

Om zijn geestelijke status.

Paulus zegt dat zulke voorschriften geen enkele waarde hebben om het vlees te beteugelen.

Dat is een pijnlijke conclusie voor iedereen die denkt dat geestelijke volwassenheid vooral bereikt wordt door  meer regels en verplichtingen.

Het vlees wordt niet overwonnen door religieuze prestaties.

Het leven van de gelovige vindt zijn oorsprong en kracht in Christus.

Daarom gaat Paulus in Kolossenzen 3 verder met de praktische gevolgen van het met Christus opgewekt zijn.

Niet een nieuw stelsel van menselijke inzettingen, maar een wandel die voortkomt uit de nieuwe positie in Christus.

 

Geestelijke overheersing komt overal voor

Nu zou het te makkelijk zijn om deze waarschuwingen uitsluitend toe te passen op bepaalde groepen en bewegingen.

Daar is zeker aanleiding toe, vooral wanneer bijzondere openbaringen, apostolische aanspraken en geestelijke ervaringen een overheersende plaats krijgen.

Maar daarmee zouden we het onszelf toch te makkelijk maken.

Ook in traditionele kerken kunnen menselijke overleveringen een gezag krijgen dat hen niet toekomt.

Ook daar kunnen voorgangers zich boven alle kritiek verheven voelen.

Ook daar kan kerkelijke loyaliteit belangrijker worden dan het onderzoeken van de Schrift.

En ook daar kunnen gelovigen afhankelijk worden gemaakt van menselijke systemen.

Het probleem is dus niet uitsluitend een bepaalde richting of kerkelijke stroming.

Het probleem ontstaat overal waar mensen een plaats innemen die hun niet toekomt.

Waar menselijke tradities boven de Schrift worden geplaatst.

Waar het geweten van gelovigen wordt gebonden aan voorschriften die God niet heeft gegeven.

En waar de aandacht verschuift van Christus naar menselijke autoriteit.

Daarom moet iedere gemeente, iedere voorganger en iedere gelovige zich voortdurend laten toetsen door het Woord van God.

Niemand staat daarboven.

Ook niet iemand die anderen op dwalingen wijst.

 

Geestelijke vrijheid is geen vrijbrief voor eigenwijsheid

Misschien denkt iemand inmiddels:

moeten we dan maar helemaal niet meer naar voorgangers luisteren?

Natuurlijk wel.

De Bijbel leert dat er plaats is voor onderwijs, leiding, vermaning en onderlinge verantwoordelijkheid binnen de Gemeente.

Maar dat gezag is nooit onbeperkt of onafhankelijk van Gods Woord.

Een voorganger mag geen nieuwe regels bedenken.

Een leraar mag zijn eigen uitleg niet onaantastbaar verklaren.

En niemand mag zijn persoonlijke ervaringen verheffen tot een norm waaraan andere gelovigen moeten voldoen.

Geestelijke vrijheid betekent ook niet dat iedereen maar kan geloven en doen wat hem goeddunkt.

De gelovige is vrijgemaakt om Christus te dienen, niet om zijn eigen wil tot hoogste gezag te maken.

Daarom is de Bijbel ook zo belangrijk.

De maatstaf waaraan onderwijs en praktijk getoetst moeten worden.

De Bereërs werden geprezen omdat zij niet klakkeloos aannamen wat Paulus verkondigde.

“En dezen waren edeler dan die te Thessalonica waren, als die het woord ontvingen met alle toegenegenheid, onderzoekende dagelijks de Schriften, of deze dingen alzo waren.” (Handelingen 17:11, STV)

Zelfs de prediking van Paulus werd aan de Schriften getoetst!

Waarom zouden hedendaagse voorgangers en bedieningen dan boven dat onderzoek verheven zijn?

 

De Gemeente behoort aan Christus, niet aan leiderschap

De Gemeente heeft herders nodig die zorg dragen voor de kudde. Die dwalingen weerleggen, zwakken ondersteunen, bedroefden vertroosten en het Woord van God onderwijzen.

Dat is geen kleine verantwoordelijkheid.

Maar een herder is niet de eigenaar van de schapen.

De schapen behoren Christus toe.

Paulus zegt in Handelingen 20:28 dat God de Gemeente door Zijn eigen bloed verkregen heeft.

Dat zou iedere voorganger tot bescheidenheid moeten brengen.

Het gaat niet om zijn gemeente.

Niet om zijn bediening.

Niet om zijn reputatie.

En al helemaal niet om zijn geestelijke carrière.

Het gaat om de Gemeente van Jezus Christus.

Een herder die dat begrijpt, zal niet proberen om zichzelf onmisbaar te maken.

Hij zal zich verheugen wanneer gelovigen groeien in kennis, zelfstandigheid en geestelijk onderscheidingsvermogen.

Wanneer ze zelf de Schrift leren onderzoeken.

Wanneer ze niet langer bij iedere moeilijke vraag opkiijken naar zijn persoonlijke oordeel.

En wanneer ze steeds meer leren leven vanuit de rijkdom die ze in Christus ontvangen hebben.

Dat is geen bedreiging voor zijn positie.

Dat is de vrucht van zijn bediening.

Een herder die zijn schapen goed voedt, hoeft niet bang te zijn dat ze volwassen worden.

Dat is juist de bedoeling.

 

Waarom Christus genoeg is voor de gelovige

Wat mij in Kolossenzen 2 vooral raakt, is dat Paulus zijn waarschuwingen voortdurend verbindt aan de volheid van Christus.

Hij begint niet met een uitvoerige beschrijving van alle mogelijke dwalingen.

Hij begint met Christus.

Met Zijn Godheid.

Met Zijn volbrachte werk.

Met Zijn overwinning over de overheden en machten.

Met de vergeving van de zonden.

Met onze eenwording met Hem in Zijn dood en opstanding.

En met onze volmaakte positie in Hem.

Vanuit die rijkdom volgen waarschuwingen.

Laat niemand u als buit wegvoeren.

Laat niemand u oordelen.

Laat niemand u overheersen.

Laat u niet opnieuw met menselijke inzettingen belasten.

Waarom niet?

Omdat Christus het Hoofd is.

Omdat de gelovige in Hem volmaakt is.

Omdat het lichaam vanuit Hem groeit.

En omdat menselijke voorschriften niets kunnen toevoegen aan Zijn volbrachte werk.

Dat is geen pleidooi tegen geestelijke groei. Integendeel, het is de basis ervan.

De gelovige zou groeien is de bedoeling, in kennis van wat God hem in Christus geschonken heeft.

Daarom heeft hij gezonde, Bijbelvaste prediking nodig.

Geen aanhoudende stroom van nieuwe geestelijke claims.

Geen afhankelijkheid van bijzondere persoonlijkheden.

Geen menselijke voorschriften die als goddelijke geboden worden gepresenteerd.

Maar het onvervalste Woord van God.

 

Laat niemand tussen u en Christus gaan staan

De waarschuwing van Paulus is vandaag nog even zo nodig.

Misschien ben je jarenlang gewend geweest om vooral te luisteren naar wat bepaalde geestelijke leiders zeggen. Misschien heb je geleerd dat je hun gezag niet ter discussie mag stellen. Of misschien is je altijd voorgehouden dat je nog iets bijzonders moet ontvangen voordat je een volwassen christen kunt worden.

Lees dan Kolossenzen 2 nog eens met aandacht.

Niet om vanaf nu iedereen te wantrouwen.

Niet om jezelf boven andere gelovigen te verheffen.

Maar om opnieuw te ontdekken hoe rijk je in Christus bent.

Een goede herder zal je daarbij helpen.

Hij zal je niet aan zichzelf binden, maar je bij het voedsel brengen.

Hij zal niet steeds zijn eigen gezag benadrukken, maar het Woord van God recht snijden.

Hij zal je niet klein houden, maar je helpen groeien.

En hij zal je niet afhankelijk maken van zijn vermeende geestelijke positie, maar je wijzen op de Heere Jezus Christus.

Want de Gemeente hoort niet aan haar leiders toe.

Zij hoort bij Christus.

En waar Christus het Hoofd is, mag geen mens zich als hoofd gedragen.

Dat is de waarschuwing van Kolossenzen 2.

 

Maar het is tegelijk een grote bemoediging.

Want de gelovige is niet overgeleverd aan de grillen van menselijke leiders, religieuze systemen of bijzondere bedieningen.

Hij is verbonden met Christus.

En in Hem is hij volmaakt.

Laat daarom niemand u overheersen.

Houd vast aan het Hoofd.

Lees ook:

Als leiderschap gelovigen klein houdt: geestelijk gezag getoetst aan de Bijbel – Bijbelse basis

Wat is de Gemeente van Jezus Christus? – Bijbelse basis

Geverifieerd door MonsterInsights