Zegeningen tellen: dankbaar leven vanuit Gods Genade

Weet je eigenlijk wel hoe rijk je bent in Christus?

En de vrede Gods heerse in uw harten, tot welken gij ook geroepen zijt in één lichaam; en weest dankbaar.
Het woord van Christus wone rijkelijk in u, in alle wijsheid; leert en vermaant elkander met psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens, zingende den Heere met aangenaamheid in uw hart.
En al wat gij doet met woorden of met werken, doet het alles in den Naam van den Heere Jezus, dankende God en den Vader door Hem. (Kolossenzen 3:15-17, STV)

Tel uw zegeningen, tel ze één voor één…

Wie kent dat mooie christelijke lied niet? Het spoort ons aan om niet voortdurend stil te staan bij wat we missen, maar oog te hebben voor wat we al ontvangen hebben. En daar is natuurlijk niets mis mee. Integendeel. Er is zoveel waarvoor we God mogen en kunnen danken.

Een dak boven ons hoofd, voldoende te eten, mensen die van ons houden, gezondheid, werk, vriendschap. Het zijn allemaal dingen die we gemakkelijk vanzelfsprekend vinden. Totdat er iets gebeurt en we ontdekken hoe kwetsbaar ons bestaan eigenlijk is.

Maar wat bedoelt de Bijbel wanneer er gesproken wordt over Gods zegeningen? Zijn we vooral gezegend wanneer we gezond zijn, voldoende geld hebben en het leven een beetje meezit? En wat als dat allemaal niet meer zo vanzelfsprekend is?

Dan komen we bij een belangrijk onderscheid.

De grootste zegeningen van een gelovige zijn niet dingen die hij in dit leven bezit, maar wat God hem in Christus geschonken heeft.

En die zegeningen kunnen ons niet worden afgenomen.

Zegeningen tellen en dankbaar zijn

Gezegend met alle geestelijke zegening

Paulus begint zijn brief aan de Efeziërs met een indrukwekkende uitspraak:

“Gezegend zij de God en Vader van onzen Heere Jezus Christus, Die ons gezegend heeft met alle geestelijke zegening in den hemel in Christus.” (Efeze 1:3, STV)

Lees dat nog een keer met aandacht.

Er staat niet dat God ons wellicht zal zegenen.

Ook niet dat wij eerst nog iets moeten doen voordat we voor Zijn zegeningen in aanmerking komen.

Er staat dat God ons gezegend heeft.

Met alle zegening. Het woord alle is in het Grieks ‘pas’ en dat betekent niet allerlei, of allerlei soorten of iets dergelijks, wat sommige nieuwe vertalingen ervan maken.

Alle, ieder, geheel. De nadruk ligt hier op de collectiviteit.

 

Dat is een voldongen feit. Paulus spreekt hier dus niet over enkele geestelijke zegeningen, maar over alle geestelijke zegening.

Bovendien vertelt hij waar die zegeningen te vinden zijn: in Christus.

Daar ligt de sleutel.

De gelovige is niet gezegend vanwege zijn eigen verdiensten, zijn geestelijke prestaties of zijn bijzondere geloofservaringen. Hij is gezegend omdat hij in Christus is.

Dat zegt heel veel…..

En het is goed om te beseffen dat Paulus hier niet spreekt over aardse, materiële voorspoed, maar over geestelijke zegeningen die hun oorsprong en zekerheid in de hemel hebben.

Wie dat onderscheid uit het oog verliest, loopt het risico Gods zegen af te meten aan zijn omstandigheden. En dat kan tot pijnlijke misverstanden leiden.

 

Wat hebben wij eigenlijk allemaal ontvangen?

Als we de brieven van Paulus lezen, ontdekken we hoeveel God ons in Zijn Zoon geschonken heeft. Het is bijna niet te bevatten.

Denk bijvoorbeeld aan de vergeving van onze zonden.

“In Welken wij hebben de verlossing door Zijn bloed, namelijk de vergeving der misdaden, naar den rijkdom Zijner genade.” (Efeze 1:7, STV)

Let op de formulering.

Wij hebben de verlossing. Wij hebben de vergeving.

De gelovige hoeft niet iedere dag opnieuw te proberen een plaats bij God te verdienen. Die plaats berust op het volbrachte werk van de Heere Jezus Christus.

En daar blijft het niet bij.

Wij zijn gerechtvaardigd door het geloof en hebben vrede met God (Romeinen 5:1).

Wij zijn in Christus een nieuwe schepping (2 Korinthe 5:17).

Wij hebben de aanneming tot kinderen ontvangen (Galaten 4:5-7).

Wij zijn verzegeld met de Heilige Geest der belofte (Efeze 1:13).

Wij hebben het eeuwige leven (Johannes 5:24).

En dan schrijft Paulus ook nog even:

“En gij zijt in Hem volmaakt, Die het Hoofd is van alle overheid en macht.” (Kolossenzen 2:10, STV)

Dat betekent niet dat wij in ons dagelijks leven al volmaakt handelen of geen geestelijke groei meer nodig hebben. Het betekent dat wij in Christus compleet zijn. Aan onze positie in Hem ontbreekt niets. Nada,.

Wat een rijkdom!

Niet omdat wij zoveel voorstellen, maar omdat Christus alles is en wij in Hem delen in wat God ons uit Genade geschonken heeft.

Wie deze zegeningen begint te tellen, ontdekt al snel dat hij nog lang niet uitgeteld is.

 

Vergeet geen van Zijn weldaden

Dankbaarheid begint vaak met herinneren.

David schrijft in Psalm 103:

“Loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden.” (Psalm 103:2, STV)

Opmerkelijk, vind je niet?

David spreekt zijn eigen ziel aan. Kennelijk is het mogelijk dat een mens Gods weldaden vergeet, zelfs wanneer hij ze zelf heeft ondervonden.

Daarom herinnert hij zichzelf eraan wat God heeft gedaan.

“Die al uw ongerechtigheid vergeeft, Die al uw krankheden geneest; Die uw leven verlost van het verderf, Die u kroont met goedertierenheid en barmhartigheden.” (Psalm 103:3-4, STV)

Let op waarmee David begint: de vergeving van ongerechtigheid.

Niet zijn bezit, zijn aanzien of zijn voorspoed, maar Gods vergevende genade.

Dat is veelzeggend.

Natuurlijk mogen we God ook danken voor gezondheid en genezing. Maar deze psalm geeft geen algemene garantie dat iedere gelovige tijdens zijn aardse leven van iedere ziekte zal genezen. De volledige verlossing, ook van ons lichaam, ligt nog in de toekomst.

De kern is dat David zichzelf eraan herinnert wie God is en wat Hij doet.

En misschien hebben wij dat ook wel hard nodig.

Want hoe makkelijk raken onze gedachten niet in beslag genomen door alles wat ons ontbreekt, terwijl we nauwelijks stilstaan bij de rijkdom die God ons al gegeven heeft?

Dankbaarheid groeit door kennis van Gods Woord

“Dankt God in alles; want dit is de wil Gods in Christus Jezus over u.” 1Thessalonicenzen 5:18

Hier ligt een verband dat we niet over het hoofd moeten zien.

Hoe kunnen wij dankbaar zijn voor zegeningen waarvan we nauwelijks weten dat we ze ontvangen hebben?

Paulus bidt voor de gelovigen in Efeze dat God hun geestelijke wijsheid en inzicht zal geven. Niet omdat zij nog geen geestelijke zegeningen bezitten, maar opdat zij zullen begrijpen wat hun geschonken is.

In Efeze 1:18 spreekt hij over ‘verlichte ogen van het verstand’, zodat zij zullen weten welke de hoop van Gods roeping is en welke de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn erfenis in de heiligen.

Het gaat dus niet om het verkrijgen van een nieuwe of hogere geestelijke positie, maar om het leren kennen van de rijkdom die met die positie verbonden is.

Dat is een belangrijk verschil.

Christenen kunnen soms voortdurend op zoek zijn naar nieuwe ervaringen, bijzondere zegeningen of een hoger geestelijk niveau. Alsof er steeds iets toegevoegd moet worden aan wat Christus voor ons heeft volbracht.

Maar Paulus richt onze aandacht allereerst op wat wij al ontvangen hebben.

Petrus schrijft:

“Gelijk ons Zijn Goddelijke kracht alles, wat tot het leven en de godzaligheid behoort, geschonken heeft, door de kennis Desgenen, Die ons geroepen heeft tot heerlijkheid en deugd.” (2 Petrus 1:3, STV)

Opnieuw datzelfde uitgangspunt: geschonken heeft.

Dat betekent niet dat wij geestelijk al volwassen zijn of niets meer hoeven te leren. Integendeel. Juist omdat God ons zoveel gegeven heeft, is het belangrijk dat wij Hem en Zijn Woord steeds beter leren kennen.

We groeien niet door telkens opnieuw te proberen te ontvangen wat al ons deel is geworden, maar door te leren leven vanuit wat God ons in Christus geschonken heeft.

En naarmate we die rijkdom beter leren kennen, groeit ook onze dankbaarheid.

Maar wat nou als het leven tegenzit?

Hier wordt het belangrijk om goed te onderscheiden.

In sommige christelijke kringen wordt de indruk gewekt dat Gods zegen vooral zichtbaar moet zijn in gezondheid, voorspoed, succes en bijzondere ervaringen.

Wanneer het goed gaat, ben je gezegend. Wanneer het tegenzit, zou er misschien iets mis zijn met je geloof.

Maar is dat Bijbels?

Was Paulus minder gezegend toen hij gevangen zat? Was hij minder geliefd bij God toen hij werd vervolgd, honger leed of lichamelijke zwakheid ervoer?

Natuurlijk niet.

Paulus kende moeite, verdriet en ontbering. Hij schreef zelfs over een doorn in zijn vlees, waarvoor hij de Heere driemaal had gebeden om ervan verlost te worden.

Het antwoord dat hij ontving, was opmerkelijk:

“En Hij heeft tot mij gezegd: Mijn genade is u genoeg; want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht.” (2 Korinthe 12:9, STV)

God nam die doorn niet weg. Maar Hij wees Paulus op de genoegzaamheid van Zijn genade.

Dat is een heel andere boodschap dan de gedachte dat een gelovige altijd gezond, succesvol en voorspoedig zou moeten zijn.

Gods zegen is niet af te lezen aan de gemakkelijkheid van ons leven.

Dat betekent niet dat we aardse zegeningen moeten geringschatten. Gezondheid is kostbaar. Een liefdevol gezin is een geschenk. Financiële zekerheid kan veel zorgen wegnemen.

Maar deze dingen zijn niet de maatstaf voor onze geestelijke rijkdom.

Een gelovige kan lichamelijk zwak zijn en toch geestelijk onuitsprekelijk rijk. Hij kan veel verliezen in dit leven en toch niets verliezen van zijn positie in Christus.

 

Dankbaar zijn betekent niet dat je altijd blij moet zijn

Misschien heb je zelf ervaren hoe snel het leven kan veranderen.

Een ziekte, een ongeval, het verlies van iemand die je liefhebt, zorgen over de toekomst. Soms is er maar weinig nodig om alles wat vanzelfsprekend leek op losse schroeven te zetten.

Dan kan het zelfs moeilijk zijn om je zegeningen te tellen. Niet omdat je ondankbaar bent, maar omdat verdriet, pijn of vermoeidheid eenvoudigweg veel ruimte in beslag nemen.

En laten we daar voorzichtig mee omgaan.

Het is makkelijk om tegen iemand die het moeilijk heeft te zeggen dat hij vooral dankbaar moet zijn. Maar daarmee kunnen we onbedoeld voorbijgaan aan zijn verdriet.

De Bijbel vraagt ons niet om dat verdriet weg te redeneren. Ook niet om te doen alsof alles goed gaat wanneer dat niet zo is.

De Here Jezus weende bij het graf van Lazarus. Paulus kende verdriet en zorgen. De Psalmen staan vol met gebeden van mensen die het moeilijk hadden.

En toch schrijft Paulus:

“Dankt God in alles; want dit is de wil van God in Christus Jezus over u.” (1 Thessalonicenzen 5:18, STV)

Let goed op: in alles.

Dat betekent niet dat ziekte, onrecht, verdriet of de dood op zichzelf goede dingen zijn waarvoor wij blij zouden moeten zijn.

Het betekent dat er ook midden in moeilijke omstandigheden reden tot dankbaarheid blijft bestaan.

Niet omdat alles wat ons overkomt goed is, maar omdat Gods genade en Zijn beloften niet afhankelijk zijn van wat ons overkomt.

Je kunt oprecht verdrietig zijn en tegelijkertijd dankbaar voor de zekerheid dat je in Christus geborgen bent.

Die twee sluiten elkaar niet uit.

 

Het besef gezegend te zijn is niet hetzelfde als je gezegend voelen

Dit is misschien wel een van de belangrijkste gedachten.

Onze gevoelens kunnen van dag tot dag verschillen. De ene dag ervaren we rust en vertrouwen, terwijl we de volgende dag nauwelijks verder kunnen kijken dan onze zorgen.

Maar onze geestelijke positie verandert daardoor niet.

Wanneer Paulus schrijft dat wij gezegend zijn met alle geestelijke zegening in Christus, verbindt hij die zekerheid niet aan ons gevoel.

Hij verbindt het aan Christus.

En dat is maar goed ook.

Want als onze zekerheid afhankelijk zou zijn van de vraag hoe wij ons vandaag voelen, zouden we weinig vaste grond onder de voeten hebben.

Het geloof richt zich niet op wat wij ervaren, maar op wat God gesproken heeft.

Paulus schrijft:

“Want ik ben verzekerd, dat noch dood, noch leven, noch engelen, noch overheden, noch machten, noch tegenwoordige, noch toekomende dingen, noch hoogte, noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods, welke is in Christus Jezus, onzen Heere.” (Romeinen 8:38-39, STV)

Dat is geen goedkope troost.

Het is de zekerheid van iemand die zelf wist en doorleefd had wat lijden inhield.

Zelfs de dood kan de gelovige niet van Gods liefde in Christus scheiden.

Is dat geen geweldige zegen?

 

Tevredenheid moet je soms leren

Paulus schrijft in Filippenzen 4 dat hij geleerd heeft tevreden te zijn in de omstandigheden waarin hij verkeerde.

Dat is opmerkelijk, want hij schreef deze brief vanuit gevangenschap.

Hij kende overvloed, maar ook gebrek. Hij wist wat het betekende om voldoende te hebben, maar ook om tekort te komen.

En midden in die beschrijving schrijft hij:

“Ik vermag alle dingen door Christus, Die mij kracht geeft.” (Filippenzen 4:13, STV)

Dat vers wordt nogal eens gebruikt alsof een christen daarmee alles zou kunnen bereiken wat hij zich voorneemt.

Maar de context zegt iets anders.

Paulus spreekt over de kracht om zowel voorspoed als gebrek te dragen. Om trouw te blijven wanneer de omstandigheden gunstig zijn, maar ook wanneer alles tegenzit.

Zijn tevredenheid was niet aangeboren. Hij had het geleerd.

Dat is bemoedigend, want blijkbaar hoeven wij ons niet te schamen wanneer we daar zelf nog moeite mee hebben.

Ook wij mogen leren om onze zekerheid niet te zoeken in wat we bezitten of wat ons overkomt, maar in Christus.

Bijbelse tevredenheid betekent niet dat we alles hebben wat wij wensen. Het betekent dat we leren vertrouwen op de genoegzaamheid van Gods genade.

 

Voorspoed kan ons ook iets laten vergeten

We denken vaak dat moeilijke omstandigheden de grootste bedreiging vormen voor onze dankbaarheid.

Maar de Bijbel laat zien dat voorspoed ook een gevaar kan zijn.

In Deuteronomium 8 waarschuwt Mozes Israël dat het God niet moet vergeten wanneer het volk eenmaal in het beloofde land woont, voldoende te eten heeft en zijn bezittingen ziet toenemen.

Dan zou Israël zomaar kunnen denken:

“Mijn kracht en de sterkte mijner hand heeft mij dit vermogen verkregen.” (Deuteronomium 8:17, STV)

Deze waarschuwing was gericht aan Israël, in verband met het land en de zegeningen die God het volk had beloofd. Die beloften kunnen we niet zonder meer op de Gemeente toepassen.

Maar het principe is duidelijk.

Als alles goed gaat en meezit, kunnen we vergeten hoe afhankelijk we van God zijn.

We gaan onze gezondheid, ons inkomen en onze mogelijkheden wellicht als vanzelfsprekend beschouwen. Misschien schrijven we onze voorspoed zelfs vooral toe aan onze eigen inzet en bekwaamheid.

Dankbaarheid helpt ons om dat perspectief te corrigeren.

Niet door onze verantwoordelijkheid of inspanningen te ontkennen, maar door te erkennen dat wij uiteindelijk in alles afhankelijk zijn van God.

 

Dankbaarheid is geen tegenprestatie

Er schuilt nog een ander gevaar in het spreken over dankbaarheid.

We kunnen er ongemerkt een nieuwe verplichting van maken. Alsof wij door voldoende dankbaar te zijn Gods gunst moeten verdienen.

Maar dat is niet de volgorde die de Schrift ons leert.

Eerst komt Gods Genade. Vervolgens het geloof dat Zijn Woord aanneemt. En daaruit groeit dankbaarheid.

Paulus schrijft in 2 Korinthe 4:15:

“Want al deze dingen zijn om uwentwil, opdat de vermenigvuldigde genade, door de dankzegging van velen, overvloedig worde ter heerlijkheid Gods.” (STV)

Gods Genade brengt dankzegging voort, en die dankzegging strekt tot Zijn eer.

Dankbaarheid is geen betaling voor ontvangen genade. Het is een antwoord daarop.

Dat maakt veel verschil.

We hoeven niet krampachtig te proberen dankbaar genoeg te zijn. We mogen onze aandacht richten op Gods goedheid en op alles wat Hij ons in Christus geschonken heeft.

En daardoor krijgt dankbaarheid ruimte om te groeien.

 

Dankbaarheid verandert ook hoe we met anderen omgaan

Het besef van ontvangen Genade blijft niet zonder gevolgen.

Wie begrijpt hoeveel hem vergeven is, zal ook anders naar zijn medemens leren kijken.

Paulus schrijft:

“Maar zijt jegens elkander goedertieren, barmhartig, vergevende elkander, gelijkerwijs ook God in Christus ulieden vergeven heeft.” (Efeze 4:32, STV)

Opnieuw die prachtige volgorde.

Niet: vergeef anderen, zodat God jou zal vergeven.

Maar: vergeef elkaar, omdat God jullie in Christus vergeven heeft.

Het besef van ontvangen Genade maakt ons nederiger, geduldiger en barmhartiger.

Wie begrijpt dat hij alles uit Genade ontvangen heeft, heeft geen reden om zich boven anderen te verheffen.

Dankbaarheid is daarmee veel meer dan een gevoel of een uitgesproken gebed.

Het krijgt vroeg of laat gestalte in ons dagelijks leven.

 

Met dankzegging onze zorgen bij God brengen

Er is nog een bijzonder troostrijke relatie tussen dankbaarheid en gebed.

Paulus schrijft:

“Weest in geen ding bezorgd; maar laat uw begeerten in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God.” (Filippenzen 4:6, STV)

Opmerkelijk dat hij het bidden en smeken verbindt aan dankzegging.

We mogen onze zorgen bij God brengen. Onze onzekerheden, ons verdriet, onze vragen en alles wat ons bezighoudt.

Maar terwijl we dat doen, mogen we ons ook herinneren Wie Hij is en wat Hij ons al geschonken heeft.

Dat betekent niet dat onze problemen dan daarmee onmiddellijk verdwijnen.

Het volgende vers belooft iets anders:

“En de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat, zal uw harten en uw zinnen bewaren in Christus Jezus.” (Filippenzen 4:7, STV)

Gods vrede bewaart onze harten en gedachten.

Niet omdat wij alles begrijpen of omdat onze omstandigheden plotseling veranderen, maar omdat wij onze zorgen kunnen toevertrouwen aan Hem Die ons in Christus zo rijk gezegend heeft.

 

Onze grootste rijkdom ligt buiten het bereik van de vergankelijkheid

Alles wat wij op aarde bezitten, is tijdelijk.

Onze gezondheid kan achteruitgaan. Bezittingen kunnen verloren gaan. Mensen die ons dierbaar zijn, kunnen ons ontvallen.

Dat maakt het leven soms kwetsbaar en onzeker.

Maar de Bijbel richt onze blik verder dan dit tijdelijke bestaan.

Petrus schrijft over de levende hoop die wij hebben door de opstanding van Jezus Christus uit de doden en over een erfenis die onverderfelijk, onbevlekkelijk en onverwelkelijk is (1 Petrus 1:3-4).

Wat een tegenstelling met alles wat wij hier kennen!

Onze aardse omstandigheden zijn veranderlijk, maar Gods beloften zijn dat niet.

En daarom is christelijke dankbaarheid niet uitsluitend gericht op het verleden of het heden.

Het geeft ook zicht op de toekomst.

Niet omdat wie weten wat morgen zal brengen, maar omdat onze toekomst in Christus vastligt.

 

Tel uw zegeningen, maar begin bij Christus

Misschien is het goed om dat oude lied voortaan met een iets andere gedachte te zingen.

Tel uw zegeningen, tel ze één voor één…

Natuurlijk mogen we God danken voor alle goede dingen die Hij ons in dit leven geeft. Laten we dat vooral blijven doen.

Maar laten we daar niet stoppen.

Open de brief aan de Efeziërs eens en lees het eerste hoofdstuk. Kijk hoeveel Paulus daar schrijft over wat God ons in Christus gegeven heeft. Lees vervolgens Romeinen 5 en 8, Kolossenzen 2 en de eerste brief van Petrus.

Je zult ontdekken dat de rijkdom van een gelovige veel groter is dan wat hij in dit aardse leven kan bezitten.

En misschien verandert daardoor ook ons gebed.

Niet alleen:

Here, wilt U mij zegenen?

Maar vooral:

Here, dank U wel voor alles wat U mij in Christus al geschonken hebt. Leer mij daaruit te leven.

Paulus schrijft:

“Doch Gode zij dank voor Zijn onuitsprekelijke gave.” (2 Korinthe 9:15, STV)

Wat een prachtige afsluiting.

Uiteindelijk voert alle dankbaarheid ons terug naar Gods Genade, die in de gave van Zijn Zoon zo heerlijk tot uitdrukking is gekomen.

Wie Christus heeft, heeft niet alles wat hij in dit leven zou wensen. Hij kan verdriet kennen, ziek worden, verlies lijden en met onzekerheden worstelen.

Maar hij bezit in Christus een rijkdom die geen enkele aardse omstandigheid hem kan afnemen.

 

En daarom begint het tellen van onze zegeningen niet bij ons gevoel, onze gezondheid of onze voorspoed.

Het begint bij Gods Woord en bij de zekerheid van wat Hij ons in Christus geschonken heeft.

Daar raken we nooit over uitgedacht.

En ook nooit over uitgedankt.

 

Genade onderwijst ons, niet de Wet als leefregel

Waarom terugkeren naar de Wet?

Er wordt in christelijke kring veel gesproken over Genade. We zijn behouden uit Genade, niet uit werken. Daarover zijn de meeste christenen het gelukkig wel eens. Maar zodra het gaat over de dagelijkse levenswandel, verandert er vaak iets. Dan wordt ineens de Wet van Mozes weer van stal gehaald. Niet om behouden te worden, zegt men dan, maar nu als leefregel voor de gelovige.

Dat klinkt heel Bijbels. De Wet is toch heilig, rechtvaardig en goed? En God wil toch dat Zijn kinderen heilig leven?

Zeker. Maar daarmee is nog niet gezegd dat de Wet de leefregel voor de christen is.

Sterker nog, de apostel Paulus onderwijst iets heel anders. Hij wijst ons niet terug naar Sinaï, maar naar de Genade van God die in Jezus Christus verschenen is.

En dat is echt een andere boodschap.

De Genade onderwijst ons

 

De Genade onderwijst ons

In Titus 2:11-14 schrijft Paulus:

“Want de zaligmakende genade Gods is verschenen aan alle mensen.

En onderwijst ons, dat wij, de goddeloosheid en de wereldse begeerlijkheden verzakende, matiglijk en rechtvaardiglijk en godzaliglijk leven zouden in deze tegenwoordige wereld;

Verwachtende de zalige hoop en verschijning der heerlijkheid van den groten God en onzen Zaligmaker Jezus Christus;

Die Zichzelven voor ons gegeven heeft, opdat Hij ons zou verlossen van alle ongerechtigheid, en Zichzelven een eigen volk zou reinigen, ijverig in goede werken.” (STV)

Lees dat nog eens rustig en met aandacht door.

Wat onderwijst ons volgens Paulus? De Wet? De tien geboden? Een stelsel van voorschriften waaraan de gelovige zich moet onderwerpen?

Nee!

De Genade onderwijst ons.

En wat leert die Genade ons dan?

Om goddeloosheid en wereldse begeerlijkheden af te wijzen en matig, rechtvaardig en godzalig te leven. Dat is bepaald geen vrijblijvende boodschap.

Het Griekse woord dat hier met ‘onderwijst’ is vertaald, paideuō, heeft ook de betekenis van opvoeden, vormen en terechtwijzen. Genade is dus niet alleen de onverdiende gunst waardoor wij behouden worden. Het is ook de grondslag waarop de gelovige leert leven.

Wie beweert dat Genade onvoldoende is om een christen tot een heilige levenswandel te brengen, mag zich daarom ernstig afvragen of hij de woorden van Paulus wel serieus neemt.

 

De Wet is goed, maar waarvoor?

Laten we een mogelijk misverstand meteen uit de weg ruimen. De Wet op zichzelf is niet verkeerd. Paulus schrijft in Romeinen 7:12:

“Alzo is dan de wet heilig, en het gebod is heilig, en rechtvaardig, en goed.” (STV)

Daar valt niets aan af te dingen.

Maar de vraag is niet of de Wet goed is. De vraag is welke functie God aan de Wet gegeven heeft en of de gelovige in Christus nog onder haar gezag staat.

Dat zijn twee verschillende dingen, die we niet moeten verwarren.

Een geneesmiddel kan uitstekend zijn voor een bepaalde aandoening, maar daarmee is het nog niet heilzaam voor iedere patiënt.

Zo heeft ook de Wet een door God bepaalde functie. En die functie mogen we niet eigenmachtig veranderen.

Paulus zegt in Romeinen 3:20:

“Daarom zal uit de werken der wet geen vlees gerechtvaardigd worden, voor Hem; want door de wet is de kennis der zonde.” (STV)

De Wet maakt de zonde bekend. Zij stelt de mens schuldig tegenover God. En laat zien dat de mens nooit kan beantwoorden aan Gods rechtvaardige eisen.

Maar de Wet geeft geen leven.

In Galaten 3:21 stelt Paulus zelfs de vraag of de Wet tegen de beloften van God is. Zijn antwoord luidt:

“Dat zij verre; want indien er een wet gegeven ware, die machtig was levend te maken, zo zou waarlijk de rechtvaardigheid uit de wet zijn.” (STV)

Daar ligt het probleem. Niet bij de Wet, maar bij de mens die onder de Wet staat.

De Wet kan eisen, maar kan geen leven schenken. Kan de zonde aanwijzen, maar de zondaar niet veranderen.

Waarom zouden we de Wet dan alsnog gaan gebruiken als het beginsel waarnaar de nieuwe mens in Christus moet leven?

 

Niet onder de Wet, maar onder de Genade

Romeinen 6:14 is in dit verband bijzonder belangrijk:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” (STV)

Merkwaardig genoeg wordt deze tekst nogal eens precies andersom toegepast.

Men redeneert dat de gelovige de Wet nodig heeft om de zonde te weerstaan. Zonder de Wet zou hij immers gemakkelijk in allerlei zonden vervallen.

Maar Paulus zegt nu juist dat de zonde niet over ons zal heersen omdat wij niet onder de Wet, maar onder de Genade zijn.

Dat is een radicaal verschil!

Paulus verbindt de overwinning op de heerschappij van de zonde niet met het opnieuw opleggen van de Wet, maar met onze nieuwe positie in Christus.

Wie Romeinen 6 zorgvuldig leest, ontdekt waarom. De gelovige is met Christus gestorven en met Hem opgewekt. Hij hoort niet langer bij de oude mensheid in Adam, maar heeft deel gekregen aan het nieuwe leven in Christus.

Daarom zegt Paulus dat wij onszelf voor de zonde dood moeten houden, maar voor God levend in Christus Jezus.

Dát is de basis  van onze levenswandel.

Niet proberen de oude mens door middel van geboden op te knappen, maar leven vanuit wat God ons in Christus geschonken heeft.

 

Maar we hebben toch een leefregel nodig?

Dat is waarschijnlijk het meest gehoorde bezwaar.

Natuurlijk heeft een christen onderwijs nodig. Niemand zal dat ontkennen. De vraag is alleen wat dat onderwijs inhoudt.

En daarop geeft Titus 2 een glashelder antwoord.

De Genade onderwijst ons

Bovendien hebben wij de brieven, waarin uitvoerig wordt beschreven hoe gelovigen behoren te wandelen. Denk aan Romeinen 12, Efeze 4 en 5, Kolossenzen 3 en de vele andere Schriftgedeelten waarin Paulus praktische aanwijzingen geeft.

Daarin wordt niet minder van de gelovige verwacht dan onder de Wet.

Maar de grondslag is totaal anders.

Neem bijvoorbeeld Efeze 4:32:

“Maar zijt jegens elkander goedertieren, barmhartig, vergevende elkander, gelijkerwijs ook God in Christus ulieden vergeven heeft.” (STV)

Let goed op de volgorde.

Wij moeten niet vergeven om daardoor Gods vergeving te verdienen. Wij worden opgeroepen elkaar te vergeven omdat God ons in Christus vergeven heeft.

Dát is onderwijs vanuit de Genade.

Hetzelfde zien we in Kolossenzen 3. Paulus begint niet met een reeks voorschriften, maar met onze positie in de opgestane Christus. Pas daarna volgen de praktische aanwijzingen voor onze levenswandel.

De christelijke levenswandel vloeit voort uit onze verbondenheid met Christus.

Wie dat omdraait, maakt van het christelijke leven opnieuw een stelsel van verplichtingen.

 

De Wet als leefregel? Paulus denkt anders

In Romeinen 7:4 schrijft Paulus:

“Zo dan, mijn broeders, gij zijt ook der wet gedood door het lichaam van Christus, opdat gij zoudt worden eens Anderen, namelijk Desgenen, Die van de doden opgewekt is, opdat wij Gode vruchten dragen zouden.” (STV)

Dit vers verdient bijzondere aandacht.

Paulus zegt niet dat wij aan de Wet gestorven zijn om vervolgens een wat mildere versie daarvan als leefregel te ontvangen.

Hij zegt dat wij aan de Wet gestorven zijn om van een Ander te worden: van de opgestane Christus.

En waarom?

Opdat wij voor God vrucht zouden dragen.

Daarmee wordt meteen duidelijk dat het losgemaakt zijn van de Wet niet betekent dat de gelovige zonder geestelijke verantwoordelijkheid leeft. Integendeel! Het doel is juist vrucht dragen voor God.

Maar vrucht ontstaat uit leven, niet uit wetgeving.

Een boom draagt geen vrucht doordat iemand een lijst met voorschriften aan zijn takken hangt. Hij draagt vrucht omdat hij leeft.

Zo ook met de gelovige.

 

De tien geboden dan?

Hier wordt het gesprek vaak wat lastiger.

Men erkent dan dat de christen niet onder de ceremoniële bepalingen van de Wet staat. De offers, de priesterdienst, de voedselvoorschriften en dergelijke zouden zijn vervallen. Maar de tien geboden, zo zegt men, blijven als morele leefregel voor de gelovige van kracht.

Alleen moeten we ons afvragen waar Paulus dat onderscheid maakt.

In 2 Korinthe 3 spreekt hij over de bediening van de dood, met letters in stenen gegraveerd. Dat kan moeilijk ergens anders op slaan dan op de tien geboden.

Paulus noemt die bediening heerlijk, maar tegelijk een bediening die voorbijgaand was. Daartegenover plaatst hij de bediening van de Geest, die een blijvende heerlijkheid heeft.

Dat is behoorlijk sterk uitgesproken.

Betekent dit dan dat een christen nu dan maar mag stelen, liegen, moorden of overspel plegen?

Natuurlijk niet.

Maar daarmee is ook niet aangetoond dat hij onder de Wet van Mozes staat.

De apostelen onderwijzen immers uitvoerig over liefde, waarheid, reinheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid.

En dat onderwijs is gegrond op onze nieuwe positie in Christus, niet op het opnieuw onderbrengen van de gelovige onder het verbond van Sinaï.

Dat verschillende geboden inhoudelijk overeenkomen, betekent nog niet dat ze aan dezelfde rechtsverhouding ontleend zijn.

De gelovige is niet wetteloos. Hij behoort Christus toe.

 

Onder de Wet van Christus

Paulus spreekt in Galaten 6:2 over de Wet van Christus:

“Draagt elkanders lasten, en vervult alzo de wet van Christus.” (STV)

En in 1 Korinthe 9:21 maakt hij duidelijk dat hij niet zonder wet tegenover God is, maar onder de wet van Christus staat.

Daarmee is het misverstand opgeruimd dat een gelovige zonder de Wet van Mozes geen enkele norm meer zou hebben.

Christus Zelf is onze Heer. Zijn liefde, Zijn gezindheid en het onderwijs dat Hij door Zijn apostelen aan de Gemeente gegeven heeft, bepalen onze wandel.

Dat is volstrekt niet hetzelfde als opnieuw onder het Sinaïtische verbond geplaatst worden.

Sterker nog, Paulus schrijft in Galaten 5:18:

“Maar indien gij door den Geest geleid wordt, zo zijt gij niet onder de wet.” (STV)

Opnieuw die tegenstelling.

Niet de Wet als heersend beginsel, maar de leiding van de Geest.

En direct daarna beschrijft Paulus de vrucht van de Geest: liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en matigheid.

Tegen zulke dingen, zegt hij, is de Wet niet.

De Geest brengt dus voort wat de Wet niet tot stand kon brengen.

 

Genade is géén vrijbrief om te zondigen

Nu moeten we ook naar de andere kant eerlijk zijn.

Het is wel degelijk mogelijk om de vrijheid in Christus verkeerd te gebruiken. Ook daarvoor waarschuwt Paulus.

In Galaten 5:13 schrijft hij:

“Want gij zijt tot vrijheid geroepen, broeders, alleenlijk gebruikt de vrijheid niet tot een oorzaak voor het vlees; maar dient elkander door de liefde.” (STV)

Vrijheid in Christus betekent niet dat dan onze eigen verlangens voortaan de maatstaf zijn.

Dezelfde Genade die ons bevrijdt van de heerschappij van de Wet, onderwijst ons immers om goddeloosheid en wereldse begeerlijkheden af te wijzen.

Daarom is het onjuist om te zeggen dat een krachtige prediking van genade automatisch tot losbandigheid leidt.

Wie van Genade een vrijbrief voor de zonde maakt, heeft haar onderwijs niet begrepen.

Maar wie Genade onvoldoende acht en daarom teruggrijpt naar de Wet, heeft ook niet begrepen wat Paulus leert.

Beide dwalingen hebben uiteindelijk hetzelfde probleem: ze doen chronisch tekort aan de betekenis van het volbrachte werk van Christus en het nieuwe leven dat wij in Hem ontvangen hebben.

 

Waarom keren christenen dan toch telkens terug naar de Wet?

Misschien omdat regels overzichtelijk zijn.

Een lijst met geboden geeft houvast. Je kunt dan afvinken wat je gedaan hebt en vaststellen waar je tekortschiet. Het lijkt bovendien makkelijker om anderen langs diezelfde meetlat te leggen.

Maar het leven uit Genade vraagt om iets anders.

Het vraagt geloof. Vertrouwen op Gods Woord. Het erkennen dat wij uit onszelf niets kunnen voortbrengen wat voor God blijvende waarde heeft, maar dat Hij ons in Christus alles geschonken hééft wat nodig is om voor Hem te leven.

En dat vraagt ook om kennis van onze positie in Christus.

Als gelovigen nauwelijks onderwijs krijgen over hun dood en opstanding met Christus, over de nieuwe schepping en over het werk van de Heilige Geest, ligt het voor de hand dat men terugvalt op regels en voorschriften.

Dan wordt de christelijke levenswandel ongemerkt weer een kwestie van menselijke inspanning.

Precies dat waarvoor Paulus in zijn brief aan de Galaten zo ernstig waarschuwt.

Hij vraagt in Galaten 3:3:

“Zijt gij zo uitzinnig? Daar gij met den Geest begonnen zijt, voleindigt gij nu met het vlees?” (STV)

Dat is geen vriendelijke correctie. Paulus ziet hier een ernstig gevaar voor het geestelijke leven van de gelovigen.

En die waarschuwing heeft niets aan betekenis verloren.

 

De Genade richt ons op de zalige hoop

Er zit nog een heel bijzonder aspect aan Titus 2 dat makkelijk over het hoofd wordt gezien.

De Genade onderwijst ons niet alleen hoe wij vandaag zouden leven, maar richt onze blik ook op de toekomst.

Paulus schrijft dat wij de zalige hoop verwachten: de verschijning van de heerlijkheid van onze grote God en Zaligmaker Jezus Christus.

Onze levenswandel staat dus in het licht van Zijn komst.

Niet de voortdurende angst om tekort te schieten tegenover een reeks geboden, maar de verwachting van Christus hoort ons leven te kenmerken.

Wij zijn van Hem geworden. Hij heeft Zichzelf voor ons gegeven. Hij heeft ons verlost van onze ongerechtigheid en ons tot Zijn eigendom gemaakt.

Zou dat dan geen reden zijn om voor Hem te leven?

En zou de Genade die ons alles geschonken heeft, onvoldoende zijn om ons daarin te onderwijzen?

 

Niet terug naar Sinaï, maar leven uit Christus

Het is opvallend hoe makkelijk christenen het onderscheid tussen Wet en genade erkennen wanneer het over behoud gaat, maar het vervolgens uit het oog verliezen als de levenswandel ter sprake komt.

Dan klinkt het: wij zijn behouden door Genade, maar moeten leven naar de Wet.

Paulus zegt iets anders.

Wij zijn behouden door Genade, staan onder de Genade en worden door diezelfde Genade onderwezen om godzalig te leven.

De Genade is niet maar het begin van het christelijke leven. Zij is het fundament ervan.

Dat maakt de christelijke levenswandel niet vrijblijvend. Het maakt hem juist tot een leven waarin Christus centraal staat.

Want de Wet kan de zonde aanwijzen, maar Christus geeft leven. De Wet kan eisen, maar de Genade onderwijst. En wat de Wet niet kon bewerken vanwege de zwakheid van het vlees, heeft God tot stand gebracht door Zijn Zoon.

Daarom hoeft de gelovige niet terug naar Sinaï om te leren hoe hij zou leven.

Hij mag zijn blik richten op de opgestane en verheerlijkte Christus, met Wie hij verbonden is en in Wie hij nieuw leven ontvangen heeft.

De vraag is dus niet of een christen heilig zou leven. De vraag  moet zijn vanuit welk beginsel hij leeft.

En daarop geeft Gods Woord een ondubbelzinnig duidelijk antwoord:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” (Romeinen 6:14, STV)

 

Dat is geen uitnodiging tot zonde.

Dat is de vrijheid waarin Christus ons gesteld heeft.

En die Genade?

Die onderwijst ons.

lees ook:

Bent u ook religieus? – Bijbelse basis

Wat bedoelt de Bijbel met “leven uit Genade”? – Bijbelse basis

Het nieuwe verbond: van wet naar genade en vrijheid – Bijbelse basis

Wet en Genade: vullen ze elkaar aan? – Bijbelse basis

Vrij van de Wet , o vreugdevol leven – Bijbelse basis

Wet en Genade sluiten elkaar uit – Bijbelse basis

Geverifieerd door MonsterInsights