Weet je eigenlijk wel hoe rijk je bent in Christus?
En de vrede Gods heerse in uw harten, tot welken gij ook geroepen zijt in één lichaam; en weest dankbaar.
Het woord van Christus wone rijkelijk in u, in alle wijsheid; leert en vermaant elkander met psalmen en lofzangen en geestelijke liedekens, zingende den Heere met aangenaamheid in uw hart.
En al wat gij doet met woorden of met werken, doet het alles in den Naam van den Heere Jezus, dankende God en den Vader door Hem. (Kolossenzen 3:15-17, STV)
Tel uw zegeningen, tel ze één voor één…
Wie kent dat mooie christelijke lied niet? Het spoort ons aan om niet voortdurend stil te staan bij wat we missen, maar oog te hebben voor wat we al ontvangen hebben. En daar is natuurlijk niets mis mee. Integendeel. Er is zoveel waarvoor we God mogen en kunnen danken.
Een dak boven ons hoofd, voldoende te eten, mensen die van ons houden, gezondheid, werk, vriendschap. Het zijn allemaal dingen die we gemakkelijk vanzelfsprekend vinden. Totdat er iets gebeurt en we ontdekken hoe kwetsbaar ons bestaan eigenlijk is.
Maar wat bedoelt de Bijbel wanneer er gesproken wordt over Gods zegeningen? Zijn we vooral gezegend wanneer we gezond zijn, voldoende geld hebben en het leven een beetje meezit? En wat als dat allemaal niet meer zo vanzelfsprekend is?
Dan komen we bij een belangrijk onderscheid.
De grootste zegeningen van een gelovige zijn niet dingen die hij in dit leven bezit, maar wat God hem in Christus geschonken heeft.
En die zegeningen kunnen ons niet worden afgenomen.

Gezegend met alle geestelijke zegening
Paulus begint zijn brief aan de Efeziërs met een indrukwekkende uitspraak:
“Gezegend zij de God en Vader van onzen Heere Jezus Christus, Die ons gezegend heeft met alle geestelijke zegening in den hemel in Christus.” (Efeze 1:3, STV)
Lees dat nog een keer met aandacht.
Er staat niet dat God ons wellicht zal zegenen.
Ook niet dat wij eerst nog iets moeten doen voordat we voor Zijn zegeningen in aanmerking komen.
Er staat dat God ons gezegend heeft.
Met alle zegening. Het woord alle is in het Grieks ‘pas’ en dat betekent niet allerlei, of allerlei soorten of iets dergelijks, wat sommige nieuwe vertalingen ervan maken.
Alle, ieder, geheel. De nadruk ligt hier op de collectiviteit.
Dat is een voldongen feit. Paulus spreekt hier dus niet over enkele geestelijke zegeningen, maar over alle geestelijke zegening.
Bovendien vertelt hij waar die zegeningen te vinden zijn: in Christus.
Daar ligt de sleutel.
De gelovige is niet gezegend vanwege zijn eigen verdiensten, zijn geestelijke prestaties of zijn bijzondere geloofservaringen. Hij is gezegend omdat hij in Christus is.
Dat zegt heel veel…..
En het is goed om te beseffen dat Paulus hier niet spreekt over aardse, materiële voorspoed, maar over geestelijke zegeningen die hun oorsprong en zekerheid in de hemel hebben.
Wie dat onderscheid uit het oog verliest, loopt het risico Gods zegen af te meten aan zijn omstandigheden. En dat kan tot pijnlijke misverstanden leiden.
Wat hebben wij eigenlijk allemaal ontvangen?
Als we de brieven van Paulus lezen, ontdekken we hoeveel God ons in Zijn Zoon geschonken heeft. Het is bijna niet te bevatten.
Denk bijvoorbeeld aan de vergeving van onze zonden.
“In Welken wij hebben de verlossing door Zijn bloed, namelijk de vergeving der misdaden, naar den rijkdom Zijner genade.” (Efeze 1:7, STV)
Let op de formulering.
Wij hebben de verlossing. Wij hebben de vergeving.
De gelovige hoeft niet iedere dag opnieuw te proberen een plaats bij God te verdienen. Die plaats berust op het volbrachte werk van de Heere Jezus Christus.
En daar blijft het niet bij.
Wij zijn gerechtvaardigd door het geloof en hebben vrede met God (Romeinen 5:1).
Wij zijn in Christus een nieuwe schepping (2 Korinthe 5:17).
Wij hebben de aanneming tot kinderen ontvangen (Galaten 4:5-7).
Wij zijn verzegeld met de Heilige Geest der belofte (Efeze 1:13).
Wij hebben het eeuwige leven (Johannes 5:24).
En dan schrijft Paulus ook nog even:
“En gij zijt in Hem volmaakt, Die het Hoofd is van alle overheid en macht.” (Kolossenzen 2:10, STV)
Dat betekent niet dat wij in ons dagelijks leven al volmaakt handelen of geen geestelijke groei meer nodig hebben. Het betekent dat wij in Christus compleet zijn. Aan onze positie in Hem ontbreekt niets. Nada,.
Wat een rijkdom!
Niet omdat wij zoveel voorstellen, maar omdat Christus alles is en wij in Hem delen in wat God ons uit Genade geschonken heeft.
Wie deze zegeningen begint te tellen, ontdekt al snel dat hij nog lang niet uitgeteld is.
Vergeet geen van Zijn weldaden
Dankbaarheid begint vaak met herinneren.
David schrijft in Psalm 103:
“Loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden.” (Psalm 103:2, STV)
Opmerkelijk, vind je niet?
David spreekt zijn eigen ziel aan. Kennelijk is het mogelijk dat een mens Gods weldaden vergeet, zelfs wanneer hij ze zelf heeft ondervonden.
Daarom herinnert hij zichzelf eraan wat God heeft gedaan.
“Die al uw ongerechtigheid vergeeft, Die al uw krankheden geneest; Die uw leven verlost van het verderf, Die u kroont met goedertierenheid en barmhartigheden.” (Psalm 103:3-4, STV)
Let op waarmee David begint: de vergeving van ongerechtigheid.
Niet zijn bezit, zijn aanzien of zijn voorspoed, maar Gods vergevende genade.
Dat is veelzeggend.
Natuurlijk mogen we God ook danken voor gezondheid en genezing. Maar deze psalm geeft geen algemene garantie dat iedere gelovige tijdens zijn aardse leven van iedere ziekte zal genezen. De volledige verlossing, ook van ons lichaam, ligt nog in de toekomst.
De kern is dat David zichzelf eraan herinnert wie God is en wat Hij doet.
En misschien hebben wij dat ook wel hard nodig.
Want hoe makkelijk raken onze gedachten niet in beslag genomen door alles wat ons ontbreekt, terwijl we nauwelijks stilstaan bij de rijkdom die God ons al gegeven heeft?
Dankbaarheid groeit door kennis van Gods Woord
“Dankt God in alles; want dit is de wil Gods in Christus Jezus over u.” 1Thessalonicenzen 5:18
Hier ligt een verband dat we niet over het hoofd moeten zien.
Hoe kunnen wij dankbaar zijn voor zegeningen waarvan we nauwelijks weten dat we ze ontvangen hebben?
Paulus bidt voor de gelovigen in Efeze dat God hun geestelijke wijsheid en inzicht zal geven. Niet omdat zij nog geen geestelijke zegeningen bezitten, maar opdat zij zullen begrijpen wat hun geschonken is.
In Efeze 1:18 spreekt hij over ‘verlichte ogen van het verstand’, zodat zij zullen weten welke de hoop van Gods roeping is en welke de rijkdom van de heerlijkheid van Zijn erfenis in de heiligen.
Het gaat dus niet om het verkrijgen van een nieuwe of hogere geestelijke positie, maar om het leren kennen van de rijkdom die met die positie verbonden is.
Dat is een belangrijk verschil.
Christenen kunnen soms voortdurend op zoek zijn naar nieuwe ervaringen, bijzondere zegeningen of een hoger geestelijk niveau. Alsof er steeds iets toegevoegd moet worden aan wat Christus voor ons heeft volbracht.
Maar Paulus richt onze aandacht allereerst op wat wij al ontvangen hebben.
Petrus schrijft:
“Gelijk ons Zijn Goddelijke kracht alles, wat tot het leven en de godzaligheid behoort, geschonken heeft, door de kennis Desgenen, Die ons geroepen heeft tot heerlijkheid en deugd.” (2 Petrus 1:3, STV)
Opnieuw datzelfde uitgangspunt: geschonken heeft.
Dat betekent niet dat wij geestelijk al volwassen zijn of niets meer hoeven te leren. Integendeel. Juist omdat God ons zoveel gegeven heeft, is het belangrijk dat wij Hem en Zijn Woord steeds beter leren kennen.
We groeien niet door telkens opnieuw te proberen te ontvangen wat al ons deel is geworden, maar door te leren leven vanuit wat God ons in Christus geschonken heeft.
En naarmate we die rijkdom beter leren kennen, groeit ook onze dankbaarheid.
Maar wat nou als het leven tegenzit?
Hier wordt het belangrijk om goed te onderscheiden.
In sommige christelijke kringen wordt de indruk gewekt dat Gods zegen vooral zichtbaar moet zijn in gezondheid, voorspoed, succes en bijzondere ervaringen.
Wanneer het goed gaat, ben je gezegend. Wanneer het tegenzit, zou er misschien iets mis zijn met je geloof.
Maar is dat Bijbels?
Was Paulus minder gezegend toen hij gevangen zat? Was hij minder geliefd bij God toen hij werd vervolgd, honger leed of lichamelijke zwakheid ervoer?
Natuurlijk niet.
Paulus kende moeite, verdriet en ontbering. Hij schreef zelfs over een doorn in zijn vlees, waarvoor hij de Heere driemaal had gebeden om ervan verlost te worden.
Het antwoord dat hij ontving, was opmerkelijk:
“En Hij heeft tot mij gezegd: Mijn genade is u genoeg; want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht.” (2 Korinthe 12:9, STV)
God nam die doorn niet weg. Maar Hij wees Paulus op de genoegzaamheid van Zijn genade.
Dat is een heel andere boodschap dan de gedachte dat een gelovige altijd gezond, succesvol en voorspoedig zou moeten zijn.
Gods zegen is niet af te lezen aan de gemakkelijkheid van ons leven.
Dat betekent niet dat we aardse zegeningen moeten geringschatten. Gezondheid is kostbaar. Een liefdevol gezin is een geschenk. Financiële zekerheid kan veel zorgen wegnemen.
Maar deze dingen zijn niet de maatstaf voor onze geestelijke rijkdom.
Een gelovige kan lichamelijk zwak zijn en toch geestelijk onuitsprekelijk rijk. Hij kan veel verliezen in dit leven en toch niets verliezen van zijn positie in Christus.
Dankbaar zijn betekent niet dat je altijd blij moet zijn
Misschien heb je zelf ervaren hoe snel het leven kan veranderen.
Een ziekte, een ongeval, het verlies van iemand die je liefhebt, zorgen over de toekomst. Soms is er maar weinig nodig om alles wat vanzelfsprekend leek op losse schroeven te zetten.
Dan kan het zelfs moeilijk zijn om je zegeningen te tellen. Niet omdat je ondankbaar bent, maar omdat verdriet, pijn of vermoeidheid eenvoudigweg veel ruimte in beslag nemen.
En laten we daar voorzichtig mee omgaan.
Het is makkelijk om tegen iemand die het moeilijk heeft te zeggen dat hij vooral dankbaar moet zijn. Maar daarmee kunnen we onbedoeld voorbijgaan aan zijn verdriet.
De Bijbel vraagt ons niet om dat verdriet weg te redeneren. Ook niet om te doen alsof alles goed gaat wanneer dat niet zo is.
De Here Jezus weende bij het graf van Lazarus. Paulus kende verdriet en zorgen. De Psalmen staan vol met gebeden van mensen die het moeilijk hadden.
En toch schrijft Paulus:
“Dankt God in alles; want dit is de wil van God in Christus Jezus over u.” (1 Thessalonicenzen 5:18, STV)
Let goed op: in alles.
Dat betekent niet dat ziekte, onrecht, verdriet of de dood op zichzelf goede dingen zijn waarvoor wij blij zouden moeten zijn.
Het betekent dat er ook midden in moeilijke omstandigheden reden tot dankbaarheid blijft bestaan.
Niet omdat alles wat ons overkomt goed is, maar omdat Gods genade en Zijn beloften niet afhankelijk zijn van wat ons overkomt.
Je kunt oprecht verdrietig zijn en tegelijkertijd dankbaar voor de zekerheid dat je in Christus geborgen bent.
Die twee sluiten elkaar niet uit.
Het besef gezegend te zijn is niet hetzelfde als je gezegend voelen
Dit is misschien wel een van de belangrijkste gedachten.
Onze gevoelens kunnen van dag tot dag verschillen. De ene dag ervaren we rust en vertrouwen, terwijl we de volgende dag nauwelijks verder kunnen kijken dan onze zorgen.
Maar onze geestelijke positie verandert daardoor niet.
Wanneer Paulus schrijft dat wij gezegend zijn met alle geestelijke zegening in Christus, verbindt hij die zekerheid niet aan ons gevoel.
Hij verbindt het aan Christus.
En dat is maar goed ook.
Want als onze zekerheid afhankelijk zou zijn van de vraag hoe wij ons vandaag voelen, zouden we weinig vaste grond onder de voeten hebben.
Het geloof richt zich niet op wat wij ervaren, maar op wat God gesproken heeft.
Paulus schrijft:
“Want ik ben verzekerd, dat noch dood, noch leven, noch engelen, noch overheden, noch machten, noch tegenwoordige, noch toekomende dingen, noch hoogte, noch diepte, noch enig ander schepsel ons zal kunnen scheiden van de liefde Gods, welke is in Christus Jezus, onzen Heere.” (Romeinen 8:38-39, STV)
Dat is geen goedkope troost.
Het is de zekerheid van iemand die zelf wist en doorleefd had wat lijden inhield.
Zelfs de dood kan de gelovige niet van Gods liefde in Christus scheiden.
Is dat geen geweldige zegen?
Tevredenheid moet je soms leren
Paulus schrijft in Filippenzen 4 dat hij geleerd heeft tevreden te zijn in de omstandigheden waarin hij verkeerde.
Dat is opmerkelijk, want hij schreef deze brief vanuit gevangenschap.
Hij kende overvloed, maar ook gebrek. Hij wist wat het betekende om voldoende te hebben, maar ook om tekort te komen.
En midden in die beschrijving schrijft hij:
“Ik vermag alle dingen door Christus, Die mij kracht geeft.” (Filippenzen 4:13, STV)
Dat vers wordt nogal eens gebruikt alsof een christen daarmee alles zou kunnen bereiken wat hij zich voorneemt.
Maar de context zegt iets anders.
Paulus spreekt over de kracht om zowel voorspoed als gebrek te dragen. Om trouw te blijven wanneer de omstandigheden gunstig zijn, maar ook wanneer alles tegenzit.
Zijn tevredenheid was niet aangeboren. Hij had het geleerd.
Dat is bemoedigend, want blijkbaar hoeven wij ons niet te schamen wanneer we daar zelf nog moeite mee hebben.
Ook wij mogen leren om onze zekerheid niet te zoeken in wat we bezitten of wat ons overkomt, maar in Christus.
Bijbelse tevredenheid betekent niet dat we alles hebben wat wij wensen. Het betekent dat we leren vertrouwen op de genoegzaamheid van Gods genade.
Voorspoed kan ons ook iets laten vergeten
We denken vaak dat moeilijke omstandigheden de grootste bedreiging vormen voor onze dankbaarheid.
Maar de Bijbel laat zien dat voorspoed ook een gevaar kan zijn.
In Deuteronomium 8 waarschuwt Mozes Israël dat het God niet moet vergeten wanneer het volk eenmaal in het beloofde land woont, voldoende te eten heeft en zijn bezittingen ziet toenemen.
Dan zou Israël zomaar kunnen denken:
“Mijn kracht en de sterkte mijner hand heeft mij dit vermogen verkregen.” (Deuteronomium 8:17, STV)
Deze waarschuwing was gericht aan Israël, in verband met het land en de zegeningen die God het volk had beloofd. Die beloften kunnen we niet zonder meer op de Gemeente toepassen.
Maar het principe is duidelijk.
Als alles goed gaat en meezit, kunnen we vergeten hoe afhankelijk we van God zijn.
We gaan onze gezondheid, ons inkomen en onze mogelijkheden wellicht als vanzelfsprekend beschouwen. Misschien schrijven we onze voorspoed zelfs vooral toe aan onze eigen inzet en bekwaamheid.
Dankbaarheid helpt ons om dat perspectief te corrigeren.
Niet door onze verantwoordelijkheid of inspanningen te ontkennen, maar door te erkennen dat wij uiteindelijk in alles afhankelijk zijn van God.
Dankbaarheid is geen tegenprestatie
Er schuilt nog een ander gevaar in het spreken over dankbaarheid.
We kunnen er ongemerkt een nieuwe verplichting van maken. Alsof wij door voldoende dankbaar te zijn Gods gunst moeten verdienen.
Maar dat is niet de volgorde die de Schrift ons leert.
Eerst komt Gods Genade. Vervolgens het geloof dat Zijn Woord aanneemt. En daaruit groeit dankbaarheid.
Paulus schrijft in 2 Korinthe 4:15:
“Want al deze dingen zijn om uwentwil, opdat de vermenigvuldigde genade, door de dankzegging van velen, overvloedig worde ter heerlijkheid Gods.” (STV)
Gods Genade brengt dankzegging voort, en die dankzegging strekt tot Zijn eer.
Dankbaarheid is geen betaling voor ontvangen genade. Het is een antwoord daarop.
Dat maakt veel verschil.
We hoeven niet krampachtig te proberen dankbaar genoeg te zijn. We mogen onze aandacht richten op Gods goedheid en op alles wat Hij ons in Christus geschonken heeft.
En daardoor krijgt dankbaarheid ruimte om te groeien.
Dankbaarheid verandert ook hoe we met anderen omgaan
Het besef van ontvangen Genade blijft niet zonder gevolgen.
Wie begrijpt hoeveel hem vergeven is, zal ook anders naar zijn medemens leren kijken.
Paulus schrijft:
“Maar zijt jegens elkander goedertieren, barmhartig, vergevende elkander, gelijkerwijs ook God in Christus ulieden vergeven heeft.” (Efeze 4:32, STV)
Opnieuw die prachtige volgorde.
Niet: vergeef anderen, zodat God jou zal vergeven.
Maar: vergeef elkaar, omdat God jullie in Christus vergeven heeft.
Het besef van ontvangen Genade maakt ons nederiger, geduldiger en barmhartiger.
Wie begrijpt dat hij alles uit Genade ontvangen heeft, heeft geen reden om zich boven anderen te verheffen.
Dankbaarheid is daarmee veel meer dan een gevoel of een uitgesproken gebed.
Het krijgt vroeg of laat gestalte in ons dagelijks leven.
Met dankzegging onze zorgen bij God brengen
Er is nog een bijzonder troostrijke relatie tussen dankbaarheid en gebed.
Paulus schrijft:
“Weest in geen ding bezorgd; maar laat uw begeerten in alles, door bidden en smeken, met dankzegging bekend worden bij God.” (Filippenzen 4:6, STV)
Opmerkelijk dat hij het bidden en smeken verbindt aan dankzegging.
We mogen onze zorgen bij God brengen. Onze onzekerheden, ons verdriet, onze vragen en alles wat ons bezighoudt.
Maar terwijl we dat doen, mogen we ons ook herinneren Wie Hij is en wat Hij ons al geschonken heeft.
Dat betekent niet dat onze problemen dan daarmee onmiddellijk verdwijnen.
Het volgende vers belooft iets anders:
“En de vrede Gods, die alle verstand te boven gaat, zal uw harten en uw zinnen bewaren in Christus Jezus.” (Filippenzen 4:7, STV)
Gods vrede bewaart onze harten en gedachten.
Niet omdat wij alles begrijpen of omdat onze omstandigheden plotseling veranderen, maar omdat wij onze zorgen kunnen toevertrouwen aan Hem Die ons in Christus zo rijk gezegend heeft.
Onze grootste rijkdom ligt buiten het bereik van de vergankelijkheid
Alles wat wij op aarde bezitten, is tijdelijk.
Onze gezondheid kan achteruitgaan. Bezittingen kunnen verloren gaan. Mensen die ons dierbaar zijn, kunnen ons ontvallen.
Dat maakt het leven soms kwetsbaar en onzeker.
Maar de Bijbel richt onze blik verder dan dit tijdelijke bestaan.
Petrus schrijft over de levende hoop die wij hebben door de opstanding van Jezus Christus uit de doden en over een erfenis die onverderfelijk, onbevlekkelijk en onverwelkelijk is (1 Petrus 1:3-4).
Wat een tegenstelling met alles wat wij hier kennen!
Onze aardse omstandigheden zijn veranderlijk, maar Gods beloften zijn dat niet.
En daarom is christelijke dankbaarheid niet uitsluitend gericht op het verleden of het heden.
Het geeft ook zicht op de toekomst.
Niet omdat wie weten wat morgen zal brengen, maar omdat onze toekomst in Christus vastligt.
Tel uw zegeningen, maar begin bij Christus
Misschien is het goed om dat oude lied voortaan met een iets andere gedachte te zingen.
Tel uw zegeningen, tel ze één voor één…
Natuurlijk mogen we God danken voor alle goede dingen die Hij ons in dit leven geeft. Laten we dat vooral blijven doen.
Maar laten we daar niet stoppen.
Open de brief aan de Efeziërs eens en lees het eerste hoofdstuk. Kijk hoeveel Paulus daar schrijft over wat God ons in Christus gegeven heeft. Lees vervolgens Romeinen 5 en 8, Kolossenzen 2 en de eerste brief van Petrus.
Je zult ontdekken dat de rijkdom van een gelovige veel groter is dan wat hij in dit aardse leven kan bezitten.
En misschien verandert daardoor ook ons gebed.
Niet alleen:
Here, wilt U mij zegenen?
Maar vooral:
Here, dank U wel voor alles wat U mij in Christus al geschonken hebt. Leer mij daaruit te leven.
Paulus schrijft:
“Doch Gode zij dank voor Zijn onuitsprekelijke gave.” (2 Korinthe 9:15, STV)
Wat een prachtige afsluiting.
Uiteindelijk voert alle dankbaarheid ons terug naar Gods Genade, die in de gave van Zijn Zoon zo heerlijk tot uitdrukking is gekomen.
Wie Christus heeft, heeft niet alles wat hij in dit leven zou wensen. Hij kan verdriet kennen, ziek worden, verlies lijden en met onzekerheden worstelen.
Maar hij bezit in Christus een rijkdom die geen enkele aardse omstandigheid hem kan afnemen.
En daarom begint het tellen van onze zegeningen niet bij ons gevoel, onze gezondheid of onze voorspoed.
Het begint bij Gods Woord en bij de zekerheid van wat Hij ons in Christus geschonken heeft.
Daar raken we nooit over uitgedacht.
En ook nooit over uitgedankt.
