Genade onderwijst ons, niet de Wet als leefregel

Waarom terugkeren naar de Wet?

Er wordt in christelijke kring veel gesproken over Genade. We zijn behouden uit Genade, niet uit werken. Daarover zijn de meeste christenen het gelukkig wel eens. Maar zodra het gaat over de dagelijkse levenswandel, verandert er vaak iets. Dan wordt ineens de Wet van Mozes weer van stal gehaald. Niet om behouden te worden, zegt men dan, maar nu als leefregel voor de gelovige.

Dat klinkt heel Bijbels. De Wet is toch heilig, rechtvaardig en goed? En God wil toch dat Zijn kinderen heilig leven?

Zeker. Maar daarmee is nog niet gezegd dat de Wet de leefregel voor de christen is.

Sterker nog, de apostel Paulus onderwijst iets heel anders. Hij wijst ons niet terug naar Sinaï, maar naar de Genade van God die in Jezus Christus verschenen is.

En dat is echt een andere boodschap.

De Genade onderwijst ons

 

De Genade onderwijst ons

In Titus 2:11-14 schrijft Paulus:

“Want de zaligmakende genade Gods is verschenen aan alle mensen.

En onderwijst ons, dat wij, de goddeloosheid en de wereldse begeerlijkheden verzakende, matiglijk en rechtvaardiglijk en godzaliglijk leven zouden in deze tegenwoordige wereld;

Verwachtende de zalige hoop en verschijning der heerlijkheid van den groten God en onzen Zaligmaker Jezus Christus;

Die Zichzelven voor ons gegeven heeft, opdat Hij ons zou verlossen van alle ongerechtigheid, en Zichzelven een eigen volk zou reinigen, ijverig in goede werken.” (STV)

Lees dat nog eens rustig en met aandacht door.

Wat onderwijst ons volgens Paulus? De Wet? De tien geboden? Een stelsel van voorschriften waaraan de gelovige zich moet onderwerpen?

Nee!

De Genade onderwijst ons.

En wat leert die Genade ons dan?

Om goddeloosheid en wereldse begeerlijkheden af te wijzen en matig, rechtvaardig en godzalig te leven. Dat is bepaald geen vrijblijvende boodschap.

Het Griekse woord dat hier met ‘onderwijst’ is vertaald, paideuō, heeft ook de betekenis van opvoeden, vormen en terechtwijzen. Genade is dus niet alleen de onverdiende gunst waardoor wij behouden worden. Het is ook de grondslag waarop de gelovige leert leven.

Wie beweert dat Genade onvoldoende is om een christen tot een heilige levenswandel te brengen, mag zich daarom ernstig afvragen of hij de woorden van Paulus wel serieus neemt.

 

De Wet is goed, maar waarvoor?

Laten we een mogelijk misverstand meteen uit de weg ruimen. De Wet op zichzelf is niet verkeerd. Paulus schrijft in Romeinen 7:12:

“Alzo is dan de wet heilig, en het gebod is heilig, en rechtvaardig, en goed.” (STV)

Daar valt niets aan af te dingen.

Maar de vraag is niet of de Wet goed is. De vraag is welke functie God aan de Wet gegeven heeft en of de gelovige in Christus nog onder haar gezag staat.

Dat zijn twee verschillende dingen, die we niet moeten verwarren.

Een geneesmiddel kan uitstekend zijn voor een bepaalde aandoening, maar daarmee is het nog niet heilzaam voor iedere patiënt.

Zo heeft ook de Wet een door God bepaalde functie. En die functie mogen we niet eigenmachtig veranderen.

Paulus zegt in Romeinen 3:20:

“Daarom zal uit de werken der wet geen vlees gerechtvaardigd worden, voor Hem; want door de wet is de kennis der zonde.” (STV)

De Wet maakt de zonde bekend. Zij stelt de mens schuldig tegenover God. En laat zien dat de mens nooit kan beantwoorden aan Gods rechtvaardige eisen.

Maar de Wet geeft geen leven.

In Galaten 3:21 stelt Paulus zelfs de vraag of de Wet tegen de beloften van God is. Zijn antwoord luidt:

“Dat zij verre; want indien er een wet gegeven ware, die machtig was levend te maken, zo zou waarlijk de rechtvaardigheid uit de wet zijn.” (STV)

Daar ligt het probleem. Niet bij de Wet, maar bij de mens die onder de Wet staat.

De Wet kan eisen, maar kan geen leven schenken. Kan de zonde aanwijzen, maar de zondaar niet veranderen.

Waarom zouden we de Wet dan alsnog gaan gebruiken als het beginsel waarnaar de nieuwe mens in Christus moet leven?

 

Niet onder de Wet, maar onder de Genade

Romeinen 6:14 is in dit verband bijzonder belangrijk:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” (STV)

Merkwaardig genoeg wordt deze tekst nogal eens precies andersom toegepast.

Men redeneert dat de gelovige de Wet nodig heeft om de zonde te weerstaan. Zonder de Wet zou hij immers gemakkelijk in allerlei zonden vervallen.

Maar Paulus zegt nu juist dat de zonde niet over ons zal heersen omdat wij niet onder de Wet, maar onder de Genade zijn.

Dat is een radicaal verschil!

Paulus verbindt de overwinning op de heerschappij van de zonde niet met het opnieuw opleggen van de Wet, maar met onze nieuwe positie in Christus.

Wie Romeinen 6 zorgvuldig leest, ontdekt waarom. De gelovige is met Christus gestorven en met Hem opgewekt. Hij hoort niet langer bij de oude mensheid in Adam, maar heeft deel gekregen aan het nieuwe leven in Christus.

Daarom zegt Paulus dat wij onszelf voor de zonde dood moeten houden, maar voor God levend in Christus Jezus.

Dát is de basis  van onze levenswandel.

Niet proberen de oude mens door middel van geboden op te knappen, maar leven vanuit wat God ons in Christus geschonken heeft.

 

Maar we hebben toch een leefregel nodig?

Dat is waarschijnlijk het meest gehoorde bezwaar.

Natuurlijk heeft een christen onderwijs nodig. Niemand zal dat ontkennen. De vraag is alleen wat dat onderwijs inhoudt.

En daarop geeft Titus 2 een glashelder antwoord.

De Genade onderwijst ons

Bovendien hebben wij de brieven, waarin uitvoerig wordt beschreven hoe gelovigen behoren te wandelen. Denk aan Romeinen 12, Efeze 4 en 5, Kolossenzen 3 en de vele andere Schriftgedeelten waarin Paulus praktische aanwijzingen geeft.

Daarin wordt niet minder van de gelovige verwacht dan onder de Wet.

Maar de grondslag is totaal anders.

Neem bijvoorbeeld Efeze 4:32:

“Maar zijt jegens elkander goedertieren, barmhartig, vergevende elkander, gelijkerwijs ook God in Christus ulieden vergeven heeft.” (STV)

Let goed op de volgorde.

Wij moeten niet vergeven om daardoor Gods vergeving te verdienen. Wij worden opgeroepen elkaar te vergeven omdat God ons in Christus vergeven heeft.

Dát is onderwijs vanuit de Genade.

Hetzelfde zien we in Kolossenzen 3. Paulus begint niet met een reeks voorschriften, maar met onze positie in de opgestane Christus. Pas daarna volgen de praktische aanwijzingen voor onze levenswandel.

De christelijke levenswandel vloeit voort uit onze verbondenheid met Christus.

Wie dat omdraait, maakt van het christelijke leven opnieuw een stelsel van verplichtingen.

 

De Wet als leefregel? Paulus denkt anders

In Romeinen 7:4 schrijft Paulus:

“Zo dan, mijn broeders, gij zijt ook der wet gedood door het lichaam van Christus, opdat gij zoudt worden eens Anderen, namelijk Desgenen, Die van de doden opgewekt is, opdat wij Gode vruchten dragen zouden.” (STV)

Dit vers verdient bijzondere aandacht.

Paulus zegt niet dat wij aan de Wet gestorven zijn om vervolgens een wat mildere versie daarvan als leefregel te ontvangen.

Hij zegt dat wij aan de Wet gestorven zijn om van een Ander te worden: van de opgestane Christus.

En waarom?

Opdat wij voor God vrucht zouden dragen.

Daarmee wordt meteen duidelijk dat het losgemaakt zijn van de Wet niet betekent dat de gelovige zonder geestelijke verantwoordelijkheid leeft. Integendeel! Het doel is juist vrucht dragen voor God.

Maar vrucht ontstaat uit leven, niet uit wetgeving.

Een boom draagt geen vrucht doordat iemand een lijst met voorschriften aan zijn takken hangt. Hij draagt vrucht omdat hij leeft.

Zo ook met de gelovige.

 

De tien geboden dan?

Hier wordt het gesprek vaak wat lastiger.

Men erkent dan dat de christen niet onder de ceremoniële bepalingen van de Wet staat. De offers, de priesterdienst, de voedselvoorschriften en dergelijke zouden zijn vervallen. Maar de tien geboden, zo zegt men, blijven als morele leefregel voor de gelovige van kracht.

Alleen moeten we ons afvragen waar Paulus dat onderscheid maakt.

In 2 Korinthe 3 spreekt hij over de bediening van de dood, met letters in stenen gegraveerd. Dat kan moeilijk ergens anders op slaan dan op de tien geboden.

Paulus noemt die bediening heerlijk, maar tegelijk een bediening die voorbijgaand was. Daartegenover plaatst hij de bediening van de Geest, die een blijvende heerlijkheid heeft.

Dat is behoorlijk sterk uitgesproken.

Betekent dit dan dat een christen nu dan maar mag stelen, liegen, moorden of overspel plegen?

Natuurlijk niet.

Maar daarmee is ook niet aangetoond dat hij onder de Wet van Mozes staat.

De apostelen onderwijzen immers uitvoerig over liefde, waarheid, reinheid, eerlijkheid en rechtvaardigheid.

En dat onderwijs is gegrond op onze nieuwe positie in Christus, niet op het opnieuw onderbrengen van de gelovige onder het verbond van Sinaï.

Dat verschillende geboden inhoudelijk overeenkomen, betekent nog niet dat ze aan dezelfde rechtsverhouding ontleend zijn.

De gelovige is niet wetteloos. Hij behoort Christus toe.

 

Onder de Wet van Christus

Paulus spreekt in Galaten 6:2 over de Wet van Christus:

“Draagt elkanders lasten, en vervult alzo de wet van Christus.” (STV)

En in 1 Korinthe 9:21 maakt hij duidelijk dat hij niet zonder wet tegenover God is, maar onder de wet van Christus staat.

Daarmee is het misverstand opgeruimd dat een gelovige zonder de Wet van Mozes geen enkele norm meer zou hebben.

Christus Zelf is onze Heer. Zijn liefde, Zijn gezindheid en het onderwijs dat Hij door Zijn apostelen aan de Gemeente gegeven heeft, bepalen onze wandel.

Dat is volstrekt niet hetzelfde als opnieuw onder het Sinaïtische verbond geplaatst worden.

Sterker nog, Paulus schrijft in Galaten 5:18:

“Maar indien gij door den Geest geleid wordt, zo zijt gij niet onder de wet.” (STV)

Opnieuw die tegenstelling.

Niet de Wet als heersend beginsel, maar de leiding van de Geest.

En direct daarna beschrijft Paulus de vrucht van de Geest: liefde, blijdschap, vrede, lankmoedigheid, goedertierenheid, goedheid, geloof, zachtmoedigheid en matigheid.

Tegen zulke dingen, zegt hij, is de Wet niet.

De Geest brengt dus voort wat de Wet niet tot stand kon brengen.

 

Genade is géén vrijbrief om te zondigen

Nu moeten we ook naar de andere kant eerlijk zijn.

Het is wel degelijk mogelijk om de vrijheid in Christus verkeerd te gebruiken. Ook daarvoor waarschuwt Paulus.

In Galaten 5:13 schrijft hij:

“Want gij zijt tot vrijheid geroepen, broeders, alleenlijk gebruikt de vrijheid niet tot een oorzaak voor het vlees; maar dient elkander door de liefde.” (STV)

Vrijheid in Christus betekent niet dat dan onze eigen verlangens voortaan de maatstaf zijn.

Dezelfde Genade die ons bevrijdt van de heerschappij van de Wet, onderwijst ons immers om goddeloosheid en wereldse begeerlijkheden af te wijzen.

Daarom is het onjuist om te zeggen dat een krachtige prediking van genade automatisch tot losbandigheid leidt.

Wie van Genade een vrijbrief voor de zonde maakt, heeft haar onderwijs niet begrepen.

Maar wie Genade onvoldoende acht en daarom teruggrijpt naar de Wet, heeft ook niet begrepen wat Paulus leert.

Beide dwalingen hebben uiteindelijk hetzelfde probleem: ze doen chronisch tekort aan de betekenis van het volbrachte werk van Christus en het nieuwe leven dat wij in Hem ontvangen hebben.

 

Waarom keren christenen dan toch telkens terug naar de Wet?

Misschien omdat regels overzichtelijk zijn.

Een lijst met geboden geeft houvast. Je kunt dan afvinken wat je gedaan hebt en vaststellen waar je tekortschiet. Het lijkt bovendien makkelijker om anderen langs diezelfde meetlat te leggen.

Maar het leven uit Genade vraagt om iets anders.

Het vraagt geloof. Vertrouwen op Gods Woord. Het erkennen dat wij uit onszelf niets kunnen voortbrengen wat voor God blijvende waarde heeft, maar dat Hij ons in Christus alles geschonken hééft wat nodig is om voor Hem te leven.

En dat vraagt ook om kennis van onze positie in Christus.

Als gelovigen nauwelijks onderwijs krijgen over hun dood en opstanding met Christus, over de nieuwe schepping en over het werk van de Heilige Geest, ligt het voor de hand dat men terugvalt op regels en voorschriften.

Dan wordt de christelijke levenswandel ongemerkt weer een kwestie van menselijke inspanning.

Precies dat waarvoor Paulus in zijn brief aan de Galaten zo ernstig waarschuwt.

Hij vraagt in Galaten 3:3:

“Zijt gij zo uitzinnig? Daar gij met den Geest begonnen zijt, voleindigt gij nu met het vlees?” (STV)

Dat is geen vriendelijke correctie. Paulus ziet hier een ernstig gevaar voor het geestelijke leven van de gelovigen.

En die waarschuwing heeft niets aan betekenis verloren.

 

De Genade richt ons op de zalige hoop

Er zit nog een heel bijzonder aspect aan Titus 2 dat makkelijk over het hoofd wordt gezien.

De Genade onderwijst ons niet alleen hoe wij vandaag zouden leven, maar richt onze blik ook op de toekomst.

Paulus schrijft dat wij de zalige hoop verwachten: de verschijning van de heerlijkheid van onze grote God en Zaligmaker Jezus Christus.

Onze levenswandel staat dus in het licht van Zijn komst.

Niet de voortdurende angst om tekort te schieten tegenover een reeks geboden, maar de verwachting van Christus hoort ons leven te kenmerken.

Wij zijn van Hem geworden. Hij heeft Zichzelf voor ons gegeven. Hij heeft ons verlost van onze ongerechtigheid en ons tot Zijn eigendom gemaakt.

Zou dat dan geen reden zijn om voor Hem te leven?

En zou de Genade die ons alles geschonken heeft, onvoldoende zijn om ons daarin te onderwijzen?

 

Niet terug naar Sinaï, maar leven uit Christus

Het is opvallend hoe makkelijk christenen het onderscheid tussen Wet en genade erkennen wanneer het over behoud gaat, maar het vervolgens uit het oog verliezen als de levenswandel ter sprake komt.

Dan klinkt het: wij zijn behouden door Genade, maar moeten leven naar de Wet.

Paulus zegt iets anders.

Wij zijn behouden door Genade, staan onder de Genade en worden door diezelfde Genade onderwezen om godzalig te leven.

De Genade is niet maar het begin van het christelijke leven. Zij is het fundament ervan.

Dat maakt de christelijke levenswandel niet vrijblijvend. Het maakt hem juist tot een leven waarin Christus centraal staat.

Want de Wet kan de zonde aanwijzen, maar Christus geeft leven. De Wet kan eisen, maar de Genade onderwijst. En wat de Wet niet kon bewerken vanwege de zwakheid van het vlees, heeft God tot stand gebracht door Zijn Zoon.

Daarom hoeft de gelovige niet terug naar Sinaï om te leren hoe hij zou leven.

Hij mag zijn blik richten op de opgestane en verheerlijkte Christus, met Wie hij verbonden is en in Wie hij nieuw leven ontvangen heeft.

De vraag is dus niet of een christen heilig zou leven. De vraag  moet zijn vanuit welk beginsel hij leeft.

En daarop geeft Gods Woord een ondubbelzinnig duidelijk antwoord:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” (Romeinen 6:14, STV)

 

Dat is geen uitnodiging tot zonde.

Dat is de vrijheid waarin Christus ons gesteld heeft.

En die Genade?

Die onderwijst ons.

lees ook:

Bent u ook religieus? – Bijbelse basis

Wat bedoelt de Bijbel met “leven uit Genade”? – Bijbelse basis

Het nieuwe verbond: van wet naar genade en vrijheid – Bijbelse basis

Wet en Genade: vullen ze elkaar aan? – Bijbelse basis

Vrij van de Wet , o vreugdevol leven – Bijbelse basis

Wet en Genade sluiten elkaar uit – Bijbelse basis

Geverifieerd door MonsterInsights