Jaap

De tien geboden als leefregel?

door

Waarom de wet geen ladder naar God is

Er zijn maar weinig onderwerpen waarbij christenen zo snel in een kramp schieten als bij de tien geboden. Zodra je zegt dat de gelovige niet onder de wet is, klinkt al gauw de verdenking:

dus jij wilt er maar op los leven?

Alsof er maar twee opties zijn: óf onder Mozes, óf morele chaos.

Maar dat is een valse tegenstelling.

De Bijbel zet de gelovige niet terug onder Sinaï, maar brengt hem tot Christus. Niet tot de berg van donder, vuur en afstand, maar tot de Middelaar van het nieuwe verbond. Niet tot stenen tafelen als leefregel voor het vlees, maar tot een levende Heere Die door Zijn Woord en Geest werkt in het hart.

Paulus schrijft niet aarzelend, maar glashelder:

“Want de zonde zal over u niet heersen; want gij zijt niet onder de wet, maar onder de genade.” Romeinen 6:14 (STV)

Daar staat niet:

gij zijt onder een sanctieloze uitgeklede light-versie van de wet.

Ook niet:

gij zijt onder de wet als dankbaarheidsregel.

Er staat: niet onder de wet, maar onder de genade.

Dat ene zinnetje is genoeg om heel wat religieuze vanzelfsprekendheden te laten wankelen.

leven onder de wet of uit genade
leven onder de wet of uit genade

 

De wet begint niet met een algemeen menselijk moraalprogramma

De tien geboden worden vaak losgemaakt uit hun bedding. Dan worden ze behandeld alsof God op Sinaï een universele gedragscode gaf voor alle mensen in alle tijden, en alsof de christen daar vandaag rechtstreeks onder staat.

Maar Exodus 20 begint niet met:

mensen, hier is Mijn algemene leefregel voor de wereld.

God zegt eerst:

“Ik ben de HEERE uw God, Die u uit Egypteland, uit het diensthuis, uitgeleid heb.” Exodus 20:2 (STV)

Dat is geen losse aanhef. Dat is de historische en verbondsmatige context. De wet werd gegeven aan Israël, verlost uit Egypte, geplaatst onder het oude verbond. Sinaï is geen neutrale morele collegezaal. Sinaï is de berg waar God een verbond opricht met een volk dat zegt:

“Al wat de HEERE gesproken heeft, zullen wij doen.” Exodus 19:8 (STV)

Dat klinkt godsdienstig. Het klinkt gehoorzaam. Het klinkt alsof Israël de juiste houding heeft. Maar daar zit nu juist de tragiek. De mens belooft te doen wat hij niet kan volbrengen.

De wet eist alles. Niet ongeveer. Niet grotendeels. Niet met goede bedoelingen. Alles.

“Want wie de gehele wet zal houden, en in één zal struikelen, die is schuldig geworden aan alle.” Jakobus 2:10 (STV)

Daar is de scherpte van de wet. Zij is geen ladder met tien treden waarop je langzaam richting God klimt. Zij is een spiegel die laat zien dat de mens schuldig staat.

 

Sinaï was geen knus discipelschapstraject

Wie de komst van de wet in Exodus leest, ziet geen lieflijk tafereel.

Donder. Bliksem. Bazuingeschal. Een rokende berg. Een volk dat terugwijkt. Angst. Afstand.

Dat is niet toevallig. De omstandigheden passen bij de bediening die daar begint. De wet is heilig, rechtvaardig en goed, maar voor de zondige mens brengt zij geen leven voort. Zij legt bloot. Zij veroordeelt. Zij sluit de mond.

Paulus zegt:

“Daarom zal uit de werken der wet geen vlees gerechtvaardigd worden, voor Hem; want door de wet is de kennis der zonde.” Romeinen 3:20 (STV)

Let goed op: door de wet komt kennis van zonde, niet verlossing van zonde. De wet kan aanwijzen, aanklagen en veroordelen. Maar zij kan de zondaar niet levend maken.

Wie de wet preekt als weg tot heiliging, moet zich afvragen of hij niet een juk oplegt dat zelfs Israël niet heeft kunnen dragen. Petrus zei tijdens de vergadering in Jeruzalem:

“Nu dan, wat verzoekt gij God, om een juk op den hals der discipelen te leggen, hetwelk noch onze vaders, noch wij hebben kunnen dragen?” Handelingen 15:10 (STV)

Dat is geen nietszeggend zinnetje. Dat is apostolisch verzet tegen het weer opleggen van het juk.

 

Christus is niet gekomen om ons terug te sturen naar Mozes

Het evangelie is niet: Christus vergeeft u, en Mozes maakt het daarna af.

Toch lijkt dat in veel prediking wel de praktische uitkomst. Eerst wordt genade gepreekt voor de vergeving. Daarna wordt de wet weer naar voren gehaald als het systeem waaronder de gelovige moet leren leven. Zo krijg je een vreemd mengsel: Christus voor de ingang, Mozes voor de dagelijkse praktijk.

Maar Paulus zegt:

“Want het einde der wet is Christus, tot rechtvaardigheid een iegelijk, die gelooft.” Romeinen 10:4 (STV)

Christus is niet een tussenstation onderweg naar een betere wetsbetrachting. Hij is het einde der wet tot rechtvaardigheid. Hij heeft de wet niet half vervuld om haar daarna als geestelijke gietmal over de Gemeente heen te leggen. Hij heeft haar volbracht.

En aan het kruis is niet alleen onze schuld behandeld, maar ook het handschrift dat tegen ons was.

“Uitgewist hebbende het handschrift, dat tegen ons was, in inzettingen bestaande, hetwelk, zeg ik, enigerwijze ons tegen was, en heeft datzelve uit het midden weggenomen, hetzelve aan het kruis genageld hebbende.” Kolossenzen 2:14 (STV)

Dat is geen kleine aanpassing binnen het systeem. Dat is een radicale overgang. Het oude verbond wordt niet opgepoetst tot christelijke levensregel. De gelovige wordt gebracht onder het nieuwe verbond, onder Christus, onder genade.

 

Niet onder de wet betekent niet zonder Christus

Hier ontstaat vaak verwarring. Zodra je zegt dat de gelovige niet onder de wet is, hoort men:

dus er is geen heiliging, geen gehoorzaamheid, geen wandel, geen vrucht.

Maar dat zegt de Schrift nergens.

Paulus, die zo scherp zegt dat wij niet onder de wet zijn, zegt even scherp:

“Wat dan? Zullen wij zondigen, omdat wij niet zijn onder de wet, maar onder de genade? Dat zij verre.” Romeinen 6:15 (STV)

Genade is geen vrijbrief voor het vlees. Genade is daarentegen Gods kracht om ons uit de heerschappij van zonde en wet te trekken en ons te verbinden aan Christus.

De gelovige leeft niet wetteloos. Hij leeft niet stuurloos. Hij leeft niet als los verkrijgbaar religieus onderdeel zonder Hoofd.

Hij leeft uit Christus.

De leefregel van de gelovige is niet de stenen tafel, maar de opgestane Heer. Niet de letter als bediening des doods, maar de Geest. Niet Sinaï buiten ons, maar Christus in ons en Gods Woord dat ons denken vernieuwt.

“Die ons ook bekwaam gemaakt heeft, om te zijn dienaars des Nieuwen Testaments, niet der letter, maar des Geestes; want de letter doodt, maar de Geest maakt levend.” 2 Korinthe 3:6 (STV)

Dát is het grote verschil. De wet zegt: doe en leef. De genade zegt: leef, omdat Christus Zich voor u gegeven heeft.

 

De wet was een tuchtmeester tot Christus

De wet had een Goddelijke functie. Zij was niet fout. Zij was niet zondig. Zij was niet minderwaardig in zichzelf. Het probleem zit niet in Gods wet, maar in de mens die onder de wet staat.

De wet heeft de zonde aangewezen. Zij heeft de mond gestopt. Zij heeft de mens schuldig gesteld. Zij heeft zichtbaar gemaakt dat de mens niet alleen verbetering nodig heeft, maar verlossing.

Paulus schrijft:

“Zo dan, de wet is onze tuchtmeester geweest tot Christus, opdat wij uit het geloof zouden gerechtvaardigd worden. Maar als het geloof gekomen is, zo zijn wij niet meer onder den tuchtmeester.” Galaten 3:24-25 (STV)

Dat laatste zinnetje wordt vaak praktisch genegeerd. De wet was tuchtmeester tot Christus. Maar als het geloof gekomen is, zijn wij niet meer onder de tuchtmeester.

Niet meer.

Niet toch nog een beetje.

Niet als opvoedkundig hulpmiddel voor gevorderde gelovigen.

Niet meer onder de tuchtmeester.

 

Het gevaar van christelijke wetstaal

Veel christelijke verwarring ontstaat doordat men genadetaal en wetstaal door elkaar mengt. Men zegt: wij zijn uit genade behouden.

Vervolgens zegt men: nu moeten wij uit dankbaarheid de wet houden.

Dat klinkt vroom, maar het schuurt met de apostolische boodschap Want zodra de wet weer de normgevende sfeer wordt waarin de gelovige moet staan, wordt genade praktisch uitgehold. Dan is Christus genoeg om binnen te komen, maar niet genoeg om in te wandelen.

Paulus noemt dat geen evenwicht. Hij noemt het gevaarlijk.

“Staat dan in de vrijheid, met welke ons Christus vrijgemaakt heeft, en wordt niet wederom met het juk der dienstbaarheid bevangen.” Galaten 5:1 (STV)

Dat is een bevel, maar niet een bevel om terug te keren naar Mozes. Het is een bevel om te blijven staan in de vrijheid van Christus.

De grootste bedreiging voor genade is niet altijd openlijke losbandigheid. Soms komt de bedreiging keurig aangekleed, met Bijbelteksten in de hand, met ernstige taal, met veel nadruk op gehoorzaamheid, orde en dankbaarheid. Maar onder de oppervlakte wordt de gelovige langzaam teruggeleid naar Sinaï.

En dat is geen volwassen christendom. Dat is geestelijke achteruitgang.

 

De tien geboden worden pas helder in Christus

Betekent dit dat de tien geboden waardeloos zijn? Absoluut niet. De hele Schrift is van God ingegeven. De wet openbaart Gods heiligheid, Gods recht, Gods orde en vooral: de noodzaak van Christus.

Maar de vraag is hoe wij de wet lezen.

Lezen wij haar als contract waaronder wij staan? Dan komen wij onder vloek en oordeel.

Lezen wij haar als getuigenis dat heenwijst naar Christus? Dan zien wij haar glans.

De sabbat wijst naar rust. Niet naar religieuze zaterdagkramp of zondags wetticisme, maar naar rust in het volbrachte werk van God.

Het verbod op beelden wijst niet alleen tegen afgodsbeelden van hout en steen, maar ook tegen zelfgemaakte godsbeelden: een God naar onze smaak, onze traditie, onze kerkelijke vorm, onze vrome verbeelding.

Het verbod op het ijdel gebruiken van Gods Naam gaat dieper dan vloeken. Het raakt elke vorm van religie waarin Gods Naam wordt gebruikt zonder geloof, zonder kennis van Christus, zonder werkelijkheid.

Het gebod tegen begeren legt de wortel bloot. Zonde begint niet pas in de daad, maar in het hart.

Zo wordt de wet niet kleiner, maar dieper. Alleen: zij wordt niet onze reddingsladder. Zij wordt een getuige. Een spiegel. Een schaduw. Een richtingaanwijzer naar Christus.

 

De sabbat als voorbeeld van de diepere betekenis

Neem de sabbat. Veel christenen hebben daarvan een kerkelijke zondagsplicht gemaakt. Anderen proberen de zaterdag te herstellen. Weer anderen gebruiken de sabbat als identiteitsteken.

Maar Hebreeën trekt de lijn dieper. De ware rust ligt niet in een religieus dagensysteem, maar in het ingaan in Gods rust.

“Er blijft dan een rust over voor het volk Gods. Want die ingegaan is in Zijn rust, heeft zelf ook van zijn werken gerust, gelijk God van de Zijne.” Hebreeën 4:9-10 (STV)

Daar gaat het om. Rusten van eigen werken. Niet werken om voor God aanvaard te worden. Niet zwoegen om jezelf geestelijk overeind te houden. Niet leven onder een religieuze zweep.

Christus heeft het werk volbracht.

Wie dat werkelijk gelooft, krijgt geen lui geloof, maar een bevrijd geloof. Geen passieve onverschilligheid, maar vrucht uit rust. Dat is een wereld van verschil.

 

De wet op stenen tafelen of het Woord in het hart

Onder het oude verbond werd de wet geschreven op stenen tafelen. Onder het nieuwe verbond schrijft God Zijn wet in het hart. Dat is geen cosmetische aanpassing, maar een wezenlijke verandering.

Jeremia profeteerde:

“Maar dit is het verbond, dat Ik na die dagen met het huis van Israël maken zal, spreekt de HEERE: Ik zal Mijn wet in hun binnenste geven, en zal die in hun hart schrijven; en Ik zal hun tot een God zijn, en zij zullen Mij tot een volk zijn.” Jeremia 31:33 (STV)

Dit is geen oproep om terug te keren naar stenen tafelen. Dit is de belofte van een innerlijk werk van God. Hij werkt door Zijn Woord en Geest in het hart.

Dat betekent ook: echte gehoorzaamheid begint niet met druk van buitenaf, maar met leven van binnenuit. Niet met religieuze prestatie, maar met kennis van Christus.

Je kunt iemand wel bevelen God lief te hebben, maar liefde groeit niet uit dwang. Liefde groeit uit kennen. Wie Christus ziet als Degene Die Zich over verlorenen ontfermde, Die Zich gaf voor Zijn Gemeente, Die voor zondaren stierf, die krijgt Hem lief.

Daarom is de diepste vraag niet: houdt u de wet?

De diepste vraag is: kent u de Heer?

 

Christus kennen is iets anders dan religieuze vormen beheren

Het christendom kan gevaarlijk handig worden in het bewaren van vormen terwijl de werkelijkheid wegzakt. Men bewaart het avondmaal, de doop, de liturgie, de belijdenis, de vertaling, de kerkelijke orde, de traditie. Allemaal dingen die op hun plaats betekenis kunnen hebben.

Maar zodra de vorm de werkelijkheid vervangt, blijft er een gesneden beeld over.

Dan buigt men niet voor een gouden kalf, maar voor een systeem. Voor een liturgie. Voor een kerkelijke identiteit. Voor een theologische constructie. Voor een wettisch schema dat Christus naar de rand schuift.

En dat is misschien nog verraderlijker dan platte afgoderij. Want het klinkt Bijbels. Het ruikt naar ernst. Het lijkt veilig.

Maar ondertussen is Christus niet meer de levende Middelaar, maar een onderdeel van het systeem.

Dat is eigenwillige godsdienst. Een vroom bouwwerk waarin de mens toch weer zelf aan de knoppen zit.

 

De gelovige dient niet uit dwang, maar uit nieuw leven

De genade maakt een mens niet los van God, maar juist dienstbaar aan God. Alleen is die dienst niet de slavendienst van het oude verbond. Het is de dienst van het nieuwe verbond.

Dat is belangrijk.

Onder wet vraagt de mens: wat moet ik doen om te leven?

Onder genade hoort de gelovige: Christus heeft u levend gemaakt; wandel dan waardig uw roeping.

Onder wet staat de zweep achter je.

Onder genade staat Christus vóór je.

Onder wet komt gehoorzaamheid uit angst, druk of zelfhandhaving.

Onder genade komt vrucht uit geloof, liefde en gemeenschap met de Heere.

Dat betekent niet dat de gelovige nooit aangesproken, vermaand of gecorrigeerd wordt. De brieven staan vol vermaningen. Maar die vermaningen staan altijd op de bodem van genade. Eerst wordt gezegd wie de gelovige is in Christus. Daarna klinkt: wandel dan ook overeenkomstig die roeping.

Dat is géén wetticisme. Dat is nieuwtestamentische heiliging.

 

Waarom dit zo belangrijk is

Dit is geen droog dogma voor mensen die graag schema’s maken. Het raakt het hart van het evangelie.

Als wet en genade worden vermengd, krijg je verwarde gelovigen. Mensen die wel over Christus zingen, maar innerlijk leven alsof Mozes hun aanklager en coach tegelijk is. Mensen die nooit rust vinden, omdat er altijd nog een regel, plicht, ervaring of prestatie boven hun hoofd hangt.

Dan wordt het geloof als een loopband. Je beweegt wel, maar je komt nooit waar je wezen moet.

Daarom is Galaten zo fel.

Niet omdat Paulus tegen heilig leven is, maar omdat hij weet dat wettische vermenging het evangelie aantast. Niet aan de buitenkant misschien. Daar lijkt alles vroom. Maar in de kern wordt Christus onvoldoende.

En zodra Christus onvoldoende wordt, wordt de mens weer religieus belangrijk.

Dat is precies waar genade korte metten mee maakt.

 

De Bijbelse weg

De wet is door God gegeven.

De wet is heilig.

De wet openbaart zonde.

De wet veroordeelt de mens onder haar eis.

De wet kan niet rechtvaardigen.

De wet kan niet levend maken.

De wet was tuchtmeester tot Christus.

Christus heeft de wet vervuld.

De gelovige is niet onder de wet, maar onder de genade.

De gelovige leeft niet wetteloos, maar onder Christus.

De vrucht van het christelijke leven komt niet uit Sinaï, maar uit gemeenschap met de opgestane Heere.

Dat is de lijn die vastgehouden moet worden.

Niet omdat de wet slecht is, maar omdat Christus volkomen is.

 

Blijf weg bij Sinaï als woonplaats

Sinaï heeft zijn stem laten horen. En die stem was nodig. De mens moest leren dat hij niet kan staan op grond van eigen gehoorzaamheid. De mond moest gestopt worden. De zonde moest zonde worden. De schuld moest zichtbaar worden.

Maar de gelovige woont niet bij Sinaï.

Hij is gekomen tot Christus. Tot de Middelaar van het nieuwe verbond. Tot het bloed dat betere dingen spreekt. Tot genade. Tot rust. Tot leven.

Wie de tien geboden gebruikt om de gelovige weer onder het oude verbond te trekken, verwart de bediening van de dood met de bediening van de Geest. Wie de wet leest in het licht van Christus, ziet juist hoe diep en rijk zij van Hem getuigt.

 

De vraag is dus niet of Gods wet heilig is. Dat is zij.

De vraag is of Christus genoeg is.

En het Bijbelse antwoord is niet aarzelend, niet half, niet dubbelzinnig:

JA

Christus is genoeg.

Volkomen genoeg.

Daarom is de christen niet geroepen om terug te keren naar het diensthuis, maar om te staan in de vrijheid waarmee Christus hem heeft vrijgemaakt.

Zie ook:

De vloek van de wet – Bijbelse basis

De Wet, alleen de vloek weggenomen? – Bijbelse basis

Wet en Genade sluiten elkaar uit – Bijbelse basis

“Ik ben niet gekomen om de Wet te ontbinden, maar te vervullen” – Bijbelse basis

Wat bedoelt de Bijbel met “leven uit Genade”? – Bijbelse basis

Waren gelovigen uit de volken ooit onder de Wet? – Bijbelse basis

Waren gelovigen uit de volken ooit onder de wet? (2) – Bijbelse basis

De wet onder een nieuw etiket als “Tien kernwaarden voor het leven van een christen?” – Bijbelse basis

 

Hebt u de Heilige Geest ontvangen toen u tot geloof kwam?

door

Wat Handelingen 19 echt zegt; waarschuwing tegen geestelijke verwarring

Er zijn van die Bijbelteksten die telkens opnieuw uit de kast worden gehaald zodra men een bepaalde geestelijke ervaring wil verdedigen. Handelingen 19 is zo’n gedeelte. Paulus ontmoet in Éfeze enkele discipelen en stelt hun de vraag:

“Zeide hij tot hen: Hebt gij den Heiligen Geest ontvangen, als gij geloofd hebt? En zij zeiden tot hem: Wij hebben zelfs niet gehoord, of er een Heiligen Geest is.” Handelingen 19:2 (STV)

Voor bepaalde mensen  is daarmee de zaak beslist. Zie je wel, zegt men dan, je kunt dus geloven en tóch de Heilige Geest nog niet ontvangen hebben. Eerst kom je tot geloof, later moet er nog iets bij komen: een aparte ervaring, een tweede zegen, een geestesdoop, een doorbraak, een aanraking, een impartatie, een krachtmoment.

Maar is dat wat Handelingen 19 leert?

Of wordt hier een overgangssituatie in de heilsgeschiedenis gebruikt als gietmal voor een hedendaagse ervaringsleer?

Dat is geen onbelangrijke vraag. Het raakt de zekerheid van de gelovige, het verstaan van het werk van Christus en de vraag of wij rusten in wat God in Christus gegeven heeft, of blijven jagen naar iets waarvan de Schrift gewoon zegt dat het ons al geschonken is.

wat-Handelingen19 echt zegt
Wat-Handelingen-19 echt zegt.

De vraag van Paulus was geen charismatische ‘altar call’

Paulus vraagt niet aan willekeurige religieuze zoekers of zij een bijzondere ervaring hadden gehad. Hij ontmoet discipelen. Mensen die in zekere zin volgelingen waren, maar kennelijk met een (ernstig) gebrek aan onderwijs.

Zij kenden de doop van Johannes. Zij stonden dus in de lijn van verwachting, bekering en uitzien naar de Komende. Maar zij hadden niet helemaal begrepen wat er inmiddels gebeurd was: Christus was gekomen, gestorven, opgestaan en verheerlijkt. De belofte van de Geest moest in dat licht worden verstaan.

Hun probleem was niet dat Christus (werk) onvolledig was. Hun probleem was dat hun kennis onvolledig was.

Dat is nogal een verschil.

Paulus behandelt hen daarom niet als mensen die nog een trapje hoger op een geestelijke ladder moeten. Hij onderwijst hen. Hij brengt ze bij Christus. Hij laat zien dat Johannes vooruitwees naar Hem Die na hem kwam.

“Maar Paulus zeide: Johannes heeft wel gedoopt den doop der bekering, zeggende tot het volk, dat zij geloven zouden in Dengene, Die na hem kwam, dat is, in Christus Jezus.” Handelingen 19:4 (STV)

De kern is dus niet: zoek een tweede ervaring.

De kern is: zie op Christus, de Gekruisigde en Opgestane, in Wie de belofte vervuld is.

 

De Heilige Geest is geen los verkrijgbare powerbank

Een groot probleem in veel moderne prediking is dat de Heilige Geest wordt losgemaakt van Christus. Dan wordt de Geest vooral verbonden met kracht, gevoel, manifestatie, profetie, tongentaal, genezing, aanbiddingshoogtepunten en bijzondere ervaringen.

Maar de Schrift verbindt de Heilige Geest veel dieper met Christus Zelf.

De Heilige Geest is de Geest van God, maar Hij wordt in het Nieuwe Testament nadrukkelijk openbaar in verbinding met de opgestane Christus.

Hij is de Geest der waarheid, de Trooster, de Geest van het leven, de Geest waardoor de gelovige deel krijgt aan Christus’ opstandingsleven.

Dat maakt een levensgroot verschil.

Want dan is de Heilige Geest niet een extra toevoeging bovenop Christus.

Hij is niet een aparte geestelijke accessoire voor wie na zijn bekering op een hoger geestelijk niveau komt. Hij is niet de beloning voor de vurigen, de gevoeligen of de geestelijk ambitieuzeren.

De Heilige Geest is verbonden met het heil in Christus.

Wie door geloof in Christus is, is niet half gered, half levend, half verzegeld en half verbonden aan God. Hij is in Christus.

Paulus schrijft aan dezelfde Efeziërs later:

“In Welken ook gij zijt, nadat gij het woord der waarheid, namelijk het Evangelie uwer zaligheid gehoord hebt; in Welken gij ook, nadat gij geloofd hebt, zijt verzegeld geworden met den Heiligen Geest der belofte;” Efeze 1:13 (STV)

Let op de volgorde.

Het woord der waarheid wordt gehoord.

Het Evangelie der zaligheid wordt geloofd.

En de gelovige wordt verzegeld met de Heilige Geest der belofte.

Dat is geen wankel, zweverig ongrijpbaar iets.

Dat is Gods zegel.

 

“Nadat gij geloofd hebt” betekent niet: op een later tijdstip

Sommigen lezen Efeze 1:13 alsof daar ruimte zit voor een latere, aparte fase: eerst geloof, daarna misschien ooit de Geest.

“Nadat u geloofd hebt” betekent niet: nadat u een tijd als gelovige als kip zonder kop zonder Geest hebt rondgelopen. Het betekent: toen u tot geloof gekomen bent. Nadat het geloof begonnen is, volgt de verzegeling.

Niet als los tweede stadium, maar als onderdeel van Gods heilswerk in Christus.

Dát is de bemoediging.

De gelovige hoeft niet in onzekerheid te leven. Hij hoeft niet te denken:

Ben ik wel ver genoeg? Heb ik wel genoeg ervaren? Is mijn geloof wel aangevuld met de juiste kracht? Heb ik wel de echte Geestesdoop gehad?

NEE. De Bijbel wijst hem niet naar zichzelf, maar naar Christus.

Wie gelooft, kijkt niet naar binnen om zekerheid te vinden in de intensiteit van zijn ervaring. Hij kijkt naar Christus en naar het Woord van God.

 

Johannes 20 is belangrijker dan vaak wordt erkend

Een sleuteltekst in dit vraagstuk is Johannes 20. Op de dag van Zijn opstanding verschijnt de Heere Jezus aan Zijn discipelen. Niet met een vaag symbool, maar met een zeer betekenisvolle daad:

“En als Hij dit gezegd had, blies Hij op hen, en zeide tot hen: Ontvang de Heilige Geest.” Johannes 20:22 (STV)

Dit gebeurt niet op de Pinksterdag, maar op de dag van de opstanding.

Dat is van groot belang.

Christus blaast op hen. Adem, wind en geest liggen in de Bijbelse taal dicht bij elkaar. De opgestane Christus deelt Zijn leven mee. Het gaat om opstandingsleven. Om leven uit de dood. Om nieuwe schepping.

Zoals God bij Adam de levensadem inblies, zo blaast Christus hier op Zijn discipelen. Maar nu gaat het niet om natuurlijk leven uit de eerste schepping. Het gaat om leven uit de opstanding, leven verbonden met de tweede Mens, de laatste Adam.

De Heilige Geest is hier niet een sfeer, niet een emotie, niet een religieuze tinteling, maar het leven van de opgestane Christus.

 

Pinksteren is geen correctie op Pasen

Veel christenen denken onbewust alsof Pasen en Pinksteren twee losse geestelijke hoofdstukken zijn. Pasen is dan vergeving en opstanding. Pinksteren is kracht, ervaring en manifestatie. En vervolgens wordt er soms gedaan alsof Pasen niet genoeg is zonder een soort persoonlijk pinksterwonder.

Maar Pinksteren hóórt bij Pasen.

Pinksteren is de openlijke manifestatie van wat in Christus’ opstanding tot stand is gebracht. De opgestane Christus is de bron. De Geest wordt niet los van Hem uitgedeeld. Pinksteren is geen reparatie van een tekort in Pasen. Pinksteren is de publieke, krachtige openbaring van het opstandingsleven van Christus.

Daarom staat er in Handelingen 2:

“En zij werden allen vervuld met den Heiligen Geest, en begonnen te spreken met andere talen, zoals de Geest hun gaf uit te spreken.” Handelingen 2:4 (STV)

Let op het woord “vervuld”.

Vervuld worden met de Heilige Geest is niet hetzelfde als voor het eerst de Heilige Geest ontvangen. Vervulling wijst op de werking, doorwerking, openbaring en beheersing door de Geest. Ontvangen wijst op het bezit van de Geest als gave van God.

Wie dat onderscheid kwijtraakt, raakt al snel verstrikt in verwarring.

 

Ontvangen en vervuld worden zijn niet hetzelfde

Hier ligt een belangrijk Bijbels onderscheid.

De gelovige ontvangt de Heilige Geest bij het geloof in Christus. Hij wordt verzegeld. Hij krijgt deel aan Christus’ leven. Hij is wedergeboren. Hij is van Christus.

Maar de gelovige kan wel meer of minder vervuld zijn met de Geest. Hij kan wandelen door de Geest of het vlees ruimte geven. Hij kan geleid worden in de waarheid of onwetend blijven. Hij kan geestelijk groeien of kind blijven. Hij kan de Geest bedroeven. Hij kan de werking van de Geest in zijn leven weerstaan in de praktijk.

Dat is dus heel iets anders dan zeggen dat een gelovige de Heilige Geest nog niet heeft.

De vraag moet niet zijn: heb ik als gelovige de Heilige Geest wel ontvangen?

De vraag is: leef ik uit wat God mij in Christus gegeven heeft?

Dat is scherper. En eerlijker.

 

De gelovigen in Efeze hadden vooral onderwijs nodig

De mannen in Handelingen 19 wisten niet wat “Heilige Geest” inhield. Zij kenden de prediking van Johannes, maar misten zicht op de vervulling in Christus. Hun gebrek was geen bewijs voor een normale christelijke toestand zonder Heilige Geest. Het was een overgangssituatie.

Met name Handelingen staat vol van zulke overgangssituaties. Het boek beschrijft hoe het Evangelie van Jeruzalem naar Judea, Samaria en de einden der aarde gaat. Joden, Samaritanen, heidenen en discipelen van Johannes worden in de voortgang van Gods werk zichtbaar verbonden aan Christus.

Daarom moet je Handelingen aandachtig en met onderscheid  lezen. Niet alles wat beschreven wordt, is automatisch voorgeschreven als vaste regeling van orde voor de Gemeente vandaag.

Wie van elke bijzondere gebeurtenis in Handelingen een standaardmodel maakt, bouwt zijn leer op overgangsmomenten. Dat is gevaarlijk. Dan ga je van uitzonderingen een dichtgemetseld systeem maken.

En dat is wat ik vaak zie gebeuren.

 

Tongentaal en profetie waren tekenen, geen maatstaf voor elke gelovige

In Handelingen 19 gebeurt er iets zichtbaars:

“En als Paulus hun de handen opgelegd had, kwam de Heilige Geest op hen; en zij spraken met vreemde talen, en profeteerden.” Handelingen 19:6 (STV)

Dat wordt nogal eens gebruikt als pressiemiddel.

Men zegt dan: zie je wel, als de Geest komt, moet er iets zichtbaar gebeuren. Er moet tongentaal zijn. Er moet profetie zijn. Er moet een waarneembaar bewijs zijn.

Maar dat is een onzorgvuldige en nogal voorbarige conclusie.

In Handelingen 19 gaat het om een bijzondere bevestiging in een bijzondere situatie. Deze mannen stonden nog in de lijn van Johannes’ doop en moesten zichtbaar worden ingevoegd in de werkelijkheid van Christus’ volbrachte werk. De tekenen bevestigen dat zij niet buiten de vervulling staan.

Maar nergens leert de Schrift dat iedere gelovige tongentaal moet spreken als bewijs dat hij de Heilige Geest heeft.

Dat zou bovendien strijdig zijn met Paulus’ eigen onderwijs in 1 Korinthe 12, waar hij juist duidelijk maakt dat niet allen dezelfde gave hebben. De Geest deelt uit naar Zijn wil. De Geest is geen machine die bij iedereen hetzelfde verschijnsel produceert.

Wie tongentaal of zichtbare manifestaties tot bewijs van het hebben ontvangen van de Heilige Geest maakt, verschuift en vermagert de zekerheid in Christus naar ervaring. En dat is bepaald geen verdieping. Dat is verlies.

 

Bidden om de Heilige Geest alsof Hij nog niet gegeven is

In sommige kringen wordt gelovigen geleerd om te bidden om de Heilige Geest alsof zij Hem nog niet ontvangen hebben. Dat klinkt vroom. Het klinkt afhankelijk. Het kan ook diep verwarrend zijn.

Want als een gelovige in Christus is, verzegeld met de Heilige Geest der belofte, dan is het niet Bijbels om hem te leren bidden alsof God Zijn Geest nog moet geven.

Natuurlijk mag een gelovige bidden om vervulling, leiding, kracht, wijsheid, vrijmoedigheid, vrucht, groei en gehoorzaamheid. Natuurlijk is hij afhankelijk van de Geest. Natuurlijk kan hij zonder de werking van de Geest niets geestelijks voortbrengen.

Maar dat is iets anders dan bidden alsof hij de Geest nog niet bezit.

Het eerste is Bijbels.

Het tweede maakt onzeker.

 

De Geest leidt in de hele waarheid, niet in onzekerheid

De Heere Jezus noemt de Heilige Geest “de Geest der waarheid”. Dat is veelzeggend. De Geest is niet de Geest van verwarring, groepsdruk, religieuze opwinding, twijfel of onzekerheid

Hij leidt in de hele waarheid.

Dat betekent: Hij verheerlijkt Christus. Hij opent het Woord. Hij leert de gelovige verstaan wat hem in Christus geschonken is. Hij richt het geloof niet op zichzelf, maar op de Heere.

Daarom is gedegen onderwijs ook zo belangrijk. Paulus lost de situatie in Éfeze niet op met sfeer, muziek, emotionaliteit of massale druk. Hij legt uit. Hij wijst op Christus. Hij brengt orde in hun begrip.

Dat is vandaag de dag ook hard nodig.

Veel gelovigen zijn geestelijk onrustig, niet omdat zij te weinig ervaring hebben, maar omdat zij te weinig Bijbels onderwijs hebben ontvangen. Zij zoeken iets wat God allang in Christus gegeven heeft.

Zij wachten op een doorbraak, terwijl zij moeten leren staan in hun positie.

 

De gelovige is met Christus verbonden

De Heilige Geest ontvangen betekent dat de gelovige verbonden is met Christus. Niet oppervlakkig. Niet symbolisch alleen. Werkelijk.

Paulus zegt:

“En heeft ons mede opgewekt, en heeft ons mede gezet in den hemel in Christus Jezus;” Efeze 2:6 (STV)

En in Kolossenzen:

“Want gij zijt gestorven, en uw leven is met Christus verborgen in God.” Kolossenzen 3:3 (STV)

Dat is ontzagwekkend rijk.

De gelovige leeft niet vanuit een leegte die eerst nog gevuld moet worden door een latere extra geestelijke ervaring. Hij leeft vanuit de volheid die hij moet leren kennen, geloven en praktisch uitleven.

Hij is gestorven met Christus.

Hij is opgewekt met Christus.

Zijn leven is verborgen met Christus in God.

Hij is verzegeld met de Heilige Geest.

 

Dat is geen armoedig christendom.

Dat is geen droge leer.

Dat is de vaste grond onder het geloof.

 

De moderne ervaringsdrang maakt gelovigen arm

Hier mag het scherp gezegd worden.

Een prediking die gelovigen voortdurend vertelt dat zij méér moeten ontvangen om eindelijk echt geestelijk te zijn, kan vroom klinken, maar zij berooft hen vaak van de rijkdom die zij in Christus al hebben ontvangen.

Dan wordt Christus het begin, maar ervaring de voltooiing.

Dan wordt geloof de deur, maar manifestatie de uitwerking.

Dan wordt het Woord de aanzet, maar gevoel de bevestiging.

Dat is een gevaarlijke vervanging.

De Bijbel leert niet dat de gelovige zijn zekerheid moet zoeken in de vraag of er genoeg kracht, tinteling, tongentaal, profetie, emotie of vuur in zijn leven zichtbaar is. De Bijbel leert dat de gelovige moet rusten in Christus en wandelen door de Geest.

Dat is niet minder geestelijk. Dat is juist geestelijk.

 

Niet jagen naar een tweede zegen, maar leren wandelen in de gegeven zegen

De gelovige heeft geen tweede fundament nodig. Hij heeft onderwijs nodig in het Ene fundament.

Hij hoeft niet naar een tweede Christus, een tweede evangelie of een tweede inwijding. Hij moet leren begrijpen wat het betekent dat Christus gestorven, opgestaan en verheerlijkt is.

De Geest is gegeven om Christus te verheerlijken, niet om de aandacht van Christus af te trekken naar de ervaring van de gelovige.

Daarom is het zo belangrijk om het verschil te zien tussen:

bezit van de Geest

vervulling met de Geest

werking van de Geest

vrucht van de Geest

gaven van de Geest

leiding door de Geest

Wie dat allemaal op één hoop gooit, krijgt verwarring. En verwarring is geen vrucht van de Geest.

 

Wat Handelingen 19 ons laat zien

Handelingen 19 leert niet dat iedere gelovige na zijn bekering nog een aparte geestesdoop moet zoeken of ervaren.

Het leert dat er mensen kunnen zijn die wel onderwijs hebben ontvangen, maar nog niet helder zien wat God in Christus heeft gedaan.

Het leert dat onvolledig onderwijs moet worden aangevuld met prediking van Christus en Zijn werk.

Het leert dat Johannes niet het eindpunt was, maar de wegwijzer naar Christus.

Het leert dat de Heilige Geest verbonden is met de opgestane Heer.

Het leert dat bijzondere tekenen in Handelingen een bevestigende functie hadden in een overgangstijd.

Het leert dat de Geest de gelovige brengt tot waarheid, vrijmoedigheid en kennis van wat God geschonken heeft.

En het leert vooral dat de gelovige niet moet leven uit geestelijke onzekerheid, maar uit de vaste werkelijkheid van Christus’ volbrachte werk.

 

Dé vraag

De vraag is dus niet of een gelovige nog moet wachten op iets waardoor Christus eindelijk compleet wordt.

Christus is compleet.

Zijn werk is compleet.

Zijn opstanding is werkelijk.

Zijn Geest is gegeven.

De echte vraag is: kent de gelovige zijn rijkdom in Christus?

Weet hij wat hem geschonken is?

Wandelt hij door de Geest?

Laat hij zich leiden door het Woord?

Rust hij in Christus, of jaagt hij achter ervaringen aan die hem telkens weer onzeker maken?

Dat is de boodschap van Handelingen 19.

 

Rust in Christus, wandel door de Geest

“Hebt u de Heilige Geest ontvangen?” is geen slogan om gelovigen de onzekerheid in te jagen. Het is een vraag die ons terugbrengt naar de kern: weten wij wat God in Christus gegeven heeft?

De Heilige Geest is geen los verkrijgbaar geestelijk vuurwerk. Hij is de Geest van de waarheid. De Geest van Christus. De Geest van het opstandingsleven. De Geest waardoor de gelovige verzegeld is, onderwezen wordt, geleid wordt en leert wandelen in de werkelijkheid van Christus.

Wie gelooft in de Heere Jezus Christus, hoeft niet te leven als een geestelijke bedelaar die voor de deur blijft staan wachten op iets dat God nog zou moeten geven. Hij mag leren staan in wat God reeds gegeven heeft.

Niet opschepperig. Niet zelfverzekerd in het vlees. Niet hoogmoedig.

Maar vast, nuchter, dankbaar en Bijbelvast.

Want de rijkdom van de gelovige ligt niet in zijn ervaring.

Zijn leven is met Christus verborgen in God.

 

Handelingen 19 wordt vaak gebruikt om te leren dat gelovigen na hun bekering nog apart de Heilige Geest moeten ontvangen. Maar het gedeelte laat vooral zien dat de discipelen in Éfeze onvolledig onderwijs hadden ontvangen. Paulus wijst hen op Christus, naar Wie Johannes de Doper vooruitwees. De Heilige Geest is verbonden met de opgestane Christus en met het nieuwe leven dat de gelovige in Hem ontvangt. Wie gelooft, is verzegeld met de Heilige Geest der belofte. Vervuld worden met de Geest is belangrijk, maar dat moet niet worden verward met het fundamenteel ontvangen van de Geest bij het geloof.

 

Hebt u de Heilige Geest ontvangen?

Die vraag uit Handelingen 19 wordt vaak gebruikt om gelovigen onzeker te maken. Alsof geloof in Christus nog niet genoeg is. Alsof er na bekering nog een aparte geestelijke inwijding nodig is om écht mee te tellen.

Maar Paulus wijst de discipelen in Efeze niet naar een ervaring.

Hij wijst hen naar Christus.

De Heilige Geest is geen los verkrijgbaar krachtpakket. Hij is de Geest van de opgestane Christus. Wie gelooft, wordt verzegeld met de Heilige Geest der belofte.

De vraag is dus niet: heb ik genoeg gevoeld?

De vraag is: weet ik wat God mij in Christus geschonken heeft?

Daar begint de echte rust.

Zie ook:

heilige geest – Bijbelse basis

pinksteren – Bijbelse basis

Extern:

Bijbelstudie lezingen: De Heilige Geest- Bijbels Panorama ..

 

 

Wat valt er af te dingen op pinkstertheologie?

door

De pinksterleer onder de loep

Wie zegt: “Ik ben een echte Pinksterman”, zegt meestal niet alleen iets over zijn achtergrond. Hij zegt iets over zijn geloofsleven. Hij voelt zich thuis in een traditie waarin de Heilige Geest met nadruk wordt verbonden aan kracht, ervaring, genezing, tongentaal, profetie, aanbidding, doorbraak en verwachting.

Dat kan oprecht zijn. Daar moeten we eerlijk in zijn. Er zijn pinkstergelovigen met liefde voor Christus, ernst in gebed en bewogenheid voor verloren mensen. Het zou oneerlijk zijn om dat weg te zetten alsof het allemaal toneel is.

Dat is het punt hier ook niet.

Maar juist omdat het vaak oprecht is, moeten we des te serieuzer kijken naar de leer erachter. Want oprechtheid maakt een gedachtengang nog niet Bijbels. Vuur is functioneel in de haard, maar verwoestend als het door het huis gaat. Zo is het ook met geestelijke ervaring. Zij kan een plaats hebben, maar zij mag nooit het fundament worden.

En daar vliegt pinkstertheologie regelmatig uit de bocht.

Waar de focus kantelt

De traditionele pinksterbeweging legt veel nadruk op de doop met de Heilige Geest, de gaven van de Geest, tongentaal, profetie, genezing en directe leiding van God. Op zich zijn dat geen onbelangrijke dingen. De Bijbel spreekt veel over de Heilige Geest. De Bijbel spreekt ook over gaven. De Bijbel noemt gebed om genezing. De Bijbel benadrukt Gods leiding.

De vraag is hier dus niet of deze woorden in de Bijbel voorkomen.

De vraag is: welke plaats krijgen ze?

Daar gaat het vaak mis in de pinksterpraktijk. Dan komt het recht snijden van Gods Woord op de helling te staan. Niet altijd openlijk. Niet altijd bewust. Maar wel degelijk. Het geloofsleven rust dan steeds minder in het volbrachte werk van Christus en steeds meer in wat de gelovige vandaag ervaart, ontvangt, merkt, voelt, uitspreekt of meemaakt.

Dan verandert de terminologie. En men bedoelt ook iets anders.

Niet alleen: Christus is gestorven en opgestaan.
Maar: heb jij de kracht al ervaren?

Niet alleen: je bent in Hem aangenomen.
Maar: heb jij de doop in de Geest al ontvangen?

Niet alleen: wandel door geloof.
Maar: heb jij er wel verwachting voor?

Niet alleen: toets alles aan de Bijbel.
Maar: sta jij wel open voor wat de Geest nú wil doen?

Dat klinkt misschien vroom. Maar het is niet onschuldig. En zeker niet zonder risico. Want zodra de ervaring het bewijs van geestelijkheid wordt, raakt de gelovige zijn rust kwijt. Dan is Christus niet langer genoeg als vaste grond. Dan moet er steeds weer iets aan toegevoegd worden. Een aanraking. Een doorbraak. Een woord. Een bevestiging. Een genezing. Een manifestatie.

En zo wordt “er is meer” het nieuwe evangelie.

De eigen ervaring als meetlat voor de gemeente

Daar komt nog iets bij. In pinkster- en charismatische kringen wordt de eigen ervaring gemakkelijk tot norm verheven. Iemand is wonderlijk genezen, heeft iets bijzonders meegemaakt, kreeg een sterke indruk, ervoer een doorbraak — en vervolgens wordt die persoonlijke ervaring ongemerkt tot blauwdruk voor anderen gebombardeerd.

Dat klinkt geestelijk, maar het is gevaarlijk.

Als God iemand werkelijk heeft genezen, mag daar zeker dankbaarheid voor zijn. Dat hoeft ook zeker niet verdacht gemaakt te worden. Maar uit een bijzondere genade in iemands persoonlijke leven mag je geen algemene regel destilleren voor het hele lichaam van Christus.

En daar zit het euvel. De redenering wordt dan:

God genas mij, dus Hij wil dit kennelijk ook zo voor anderen.
Ik heb bevrijding ervaren, dus anderen moeten deze weg ook gaan.
Ik kreeg een woord of indruk, dus zo spreekt God blijkbaar vandaag.
Ik heb doorbraak meegemaakt, dus wie geen doorbraak ervaart, mist geloof, verwachting of openheid.

Maar dat is géén gezonde Bijbelse redeneertrant.

Dat is ervaring die zich voordoet als leer

 

De Bijbel is de norm, niet mijn verhaal. Mijn ervaring mag getuigen, maar mag niet regeren. Mag bemoedigen, maar mag geen juk worden op de schouders van anderen.

Ondergeschikt aan het Woord.

Altijd.

Want zodra mijn wonder de meetlat wordt, zadel ik de ander met zijn niet-genezen lichaam, zijn blijvende strijd of zijn uitblijvende doorbraak op met een last. Dan is de vraag niet meer:

wat heeft God geopenbaard in Zijn Woord?

maar:

waarom gebeurt bij jou niet wat bij mij gebeurde?

En dáár wordt een getuigenis puur giftig.

Een persoonlijke genezing kan echt zijn. Een bijzondere ervaring kan zondermeer oprecht zijn. Maar geen enkele ervaring, hoe aangrijpend ook, kan ooit de plaats innemen van de Schrift.

God is soeverein. Hij geneest de één en geeft de ander Genade om te dragen. Hij bevrijdt soms onmiddellijk en vormt soms door een levenslange weg van zwakheid heen.

Wie zijn eigen ervaring tot norm maakt, maakt Gods vrijmacht kleiner en legt mensen lasten op die de Schrift hen nergens oplegt.

Kort gezegd:

een wonder mag tot dankbaarheid leiden, maar nooit tot systeemvorming.

De Schrift blijft in theorie leidend, maar raakt in de praktijk ondergeschikt

De meeste pinkstergelovigen zullen zeggen dat zij de Bijbel hoogachten. En dat geloof ik ook graag. De pijn zit hem vaak niet in de belijdenis, maar in de praktijk.

Officieel is de Schrift het hoogste gezag.

Praktisch komt daar een tweede laag overheen.

Een woord van de Heer.
Een profetische indruk.
Een beeld tijdens het gebed.
Een innerlijke stem.
Een “ik ervaar dat God zegt”.
Een bevestiging via omstandigheden.

En natuurlijk wordt er dan gezegd: “We moeten alles toetsen.” Maar in de praktijk is dat toetsen vaak boterzacht. Want wie durft nog rustig te zeggen: dit was niet van God, als iemand met tranen in de ogen vertelt dat de Heer het op zijn hart legde?

Daar begint de scheefgroei.

Niet omdat God niet kan leiden. Niet omdat de Heilige Geest niet werkt. Maar omdat menselijke indrukken het gezag toebedeeld krijgen dat zij niet mogen en horen te hebben.

De Schrift wordt uiteraard niet bruut van tafel geveegd. Dat zou te duidelijk zijn.

Zij wordt aangevuld.

En juist dat is bloedlink.

Want een Bijbel mét voortdurend aanvullende “woorden erbij” is in de praktijk geen gesloten en voldoende Woord meer. Dan heeft de gelovige niet genoeg aan wat geschreven staat. Dan heeft hij ook nog actuele signalen nodig om zeker te weten wat God precies wil.

Zo ontstaat een buitenbijbelse afhankelijkheid van ingevingen. En dat is iets anders dan afhankelijkheid van God.

De Geestdoop als tweede stap

Een belangrijk punt is de leer dat de gelovige na zijn bekering nog een aparte doop met de Heilige Geest zou horen te ondergaan. In veel pinksterkringen is dat bijna vanzelfsprekend. Eerst kom je tot geloof. Daarna moet je vervuld worden met kracht. En vaak hangt daar tongentaal, vrijmoedigheid, geestelijke intensiteit of een bijzondere ervaring aan vast.

Dat klinkt aansprekelijk. Wie wil er nu geen volheid? Wie wil er geen kracht? Wie wil er niet vuriger zijn?

Wie wil dat nou niet?

Maar de vraag is hier: wat doet dit met het Evangelie?

Het verdeelt gelovigen impliciet in twee groepen. Zij die “alleen” bekeerd zijn, en gelovigen die “meer” ontvangen hebben. Gewone christenen tegenover geestelijk toegeruste christenen. Mensen met Christus, en mensen met Christus plus kracht.

Dat is een gevaarlijke opsplitsing.

De Bijbel leert dat wie van Christus is, de Geest van Christus heeft. De gelovige is niet een halflege tempel in aanbouw die nog even moet worden aangesloten op de permanente stroomvoorziening. Natuurlijk zal een christen vervuld worden met de Geest. Natuurlijk zal hij wandelen door de Geest. Natuurlijk kan er groei, verdieping en vrijmoedigheid zijn.

Maar dat is iets anders dan een aparte status creëren waarbij sommige gelovigen kennelijk nog iets wezenlijks missen. De kers op de taart, zeg maar.

Zo’n leer brengt onrust en legt een vraag onder het geloofsleven:

heb ik het wel echt ontvangen?

En die vraag kan eindeloos blijven knagen.

Tongentaal als geestelijk keurmerk

Daar komt tongentaal bij. In de pinkstertraditie heeft tongentaal een uitzonderlijke plaats gekregen. Soms heel uitgesproken als bewijs van de Geestesdoop, soms wat voorzichtiger als teken van openheid, vrijheid of geestelijke verdieping.

Maar Paulus maakt er in 1 Korinthe geen keurmerk van. Integendeel. Hij begrenst, ordent en relativeert. Hij vraagt niet: “Spreken jullie allemaal in tongen? Dat zou wel moeten.” De strekking is daar juist dat niet allen dezelfde gave hebben.

Toch wordt tongentaal in de praktijk vaak meer dan een gave. Het wordt een prestatie. Wie het heeft, is ergens doorheen. Wie het niet heeft, mist blijkbaar iets. Misschien zegt men dat niet hardop, maar impliciet zegt men het wel.

En de sfeer is in zulke kringen regelmatig sterker dan de leer.

Mensen gaan meedoen. Klanken vormen. Verwachtingen invullen. Niet altijd uit bedrog, maar uit groepsdruk. Uit verlangen ergens bij te horen. Uit angst om de Geest tegen te staan. Uit het gevoel dat stilte minder geestelijk is dan kabaal.

Daar zit iets nogal wrangs in. Een gave die volgens de Bijbel tot opbouw moet dienen, wordt zo een meetlat voor de ziel.

Dat is geen vrijheid. Dat is prestatiedruk met een vroom smoelwerk.

Tongentaal als aangeleerde techniek

Een veelzeggend voorbeeld heb ik zelf horen verkondigen: de gedachte dat men tongentaal “thuis maar moet gaan oefenen”. Dat klinkt wellicht nogal onschuldig: probeer het maar, laat je remmingen los, oefen in overgave. Maar juist daarin wordt zichtbaar hoe krom de praktijk kan worden.

Want als de gave van tongentaal geoefend moet worden, wat is het dan nog?

Is het dan een gave van de Geest, of een aangeleerd religieus gedragspatroon? Is het spreken zoals de Geest gaf uit te spreken, of het produceren van klanken omdat de omgeving verwacht dat er iets moet komen? Wordt hier een geestelijke gave ontvangen, of wordt iemand langzaam een groepsdingetje aangeleerd?

In Handelingen 2 moesten de discipelen helemaal niet thuis oefenen met klanken. Zij spraken gewoon zoals de Geest hun gaf uit te spreken. Het initiatief lag ook daar bij God, niet bij een methode. Er was geen workshop tongentaal, geen trainingsschema, geen aansporing om de eerste lettergrepen maar gewoon uit te proberen.

De Geest gaf. En zij spraken.

Dat is dus iets radicaal anders dan mensen onder subtiele druk zetten om een ervaring te produceren.

Hier wordt de gave omgekat tot techniek. En zodra een gave techniek wordt, ligt imitatie op de loer. Dan kan iemand gaan denken: als ik maar begin, komt de rest vanzelf. Of: als ik het niet doe, sta ik de Geest tegen. Of: als anderen het kunnen en ik niet, zal er met mij wel iets mis zijn.

Dat is geen Bijbelse vrijheid. Dat is geestelijke conditionering.

Paulus spreekt in 1 Korinthe 12 over gaven die door de Geest worden uitgedeeld naar Zijn wil. Hij maakt er geen vaardigheid van die iedereen met wat oefening onder de knie kan krijgen. En in 1 Korinthe 14 wordt tongentaal bovendien begrensd door orde, verstaanbaarheid en opbouw van de gemeente. De richting is dus niet: oefenen tot iedereen het kan. De richting is: laat alles tot stichting geschieden.

Daarom is “ga thuis maar tongentaal oefenen” eigenlijk een zeer ontmaskerende zin. Deze laat zien dat men officieel over een gave spreekt, maar praktisch met een techniek werkt. Officieel zegt men: de Geest geeft. Praktisch zegt men: jij moet produceren.

En daar wordt de gelovige alweer belast. Niet met de eenvoudige oproep om te wandelen door geloof, maar met de druk om een religieuze uiting aan te leren die vervolgens als teken van geestelijke volheid wordt gezien.

Een gave die geoefend moet worden om echt te lijken, is hoogstwaarschijnlijk niet de gave waarover de Schrift spreekt.

Genezing en de last op de zieke

Nergens wordt het probleem schrijnender dan bij genezing.

Bidden om genezing is Bijbels. Laat dat helder zijn. God kan genezen. God geneest ook soms. De gemeente mag bidden. Zieken mogen bij de Heere worden gebracht. Daar hoeft geen enkele nuchtere christen bang voor te zijn.

Maar pinkstertheologie blijft eigenlijk nooit bij eenvoudig afhankelijk gebed. Er wordt vaak een laag overheen gelegd. Genezing wordt neergezet als iets wat altijd beschikbaar is, verwacht moet worden, opgeëist mag worden, ontvangen moet worden of in de verzoening besloten zou liggen.

En dan begint de ellende.

Want als genezing beschikbaar is en iemand geneest niet, waar ligt het dan toch aan?

Aan te weinig geloof?
Aan verborgen zonde?
Aan ongeloof in de omgeving?
Aan een vloek?
Aan een blokkade?
Aan het niet goed “ontvangen” van de genezing?
Aan een gebrek aan verwachting?

De zieke heeft dan niet alleen de ziekte te dragen, maar dient ook een uitputtend geestelijk onderzoek naar zijn tekort te ondergaan. Hij ligt al op de grond, en krijgt er nog een leerstellig gewicht bovenop.

Dat is hard. Soms zelfs zeer wreed.

De Bijbel leert lichamelijke genezing, maar tegelijkertijd ook blijvende zwakheid. De Bijbel kent wonderen, maar zeker ook tranen en teleurstelling. De Bijbel kent uitredding, maar ook lijden dat niet meteen wordt weggenomen. Paulus kende kracht, maar had ook een doorn in het vlees. Timotheüs kende geloof, maar had ook lichamelijke klachten. Trofimus werd door Paulus ziek achtergelaten.

Dat past erg slecht in een triomfantelijk genezingsdogma. Maar het past wel in de realiteit van een schepping die in barensnood is.

Het lichaam is gekocht door Christus. Feit. Maar het is nog niet verheerlijkt. Wij wachten nog op de verlossing van ons lichaam. Wie dat negeert, trekt de toekomst naar voren en maakt van het heden een podium voor teleurstelling en deceptie.

Profetie met overdrukventiel

Een ander zwak punt is de omgang met profetie. In charismatische taal klinkt al snel: “God liet mij zien”, “de Heer zegt”, “ik kreeg een woord”, “ik ervaar dat God dit spreekt”.

Dat klinkt indrukwekkend. Maar het roept een eenvoudige vraag op: als God het zegt, hoe feilbaar mag het dan zijn?

Bijbelse profetie draagt het gewicht en de lading van Gods spreken. Daar mag je nooit lichtvoetig mee omgaan. Als iemand vandaag zegt dat God iets zegt, moet hij niet achteraf wegduiken met het excuus: “Ja, het was natuurlijk ook deels menselijk gekleurd.”

Dat is veel te goedkoop.

Veel moderne profetie wil wel de kracht van Gods Naam, maar niet de verantwoordelijkheid van Gods gezag. Men wil wel spreken met gewicht, maar als het niet klopt, blijkt het ineens een oefening, indruk, aanvoelen of leerproces te zijn.

Dat is gewoon link. Want Gods Naam wordt gebruikt om menselijke gedachten extra gewicht te geven. En wie daartegen bezwaar maakt, krijgt al snel te horen dat hij de Geest bedroeft of te verstandelijk is.

Maar nuchter toetsen is geen ongehoorzaamheid aan de Geest. Het is een opdracht in gehoorzaamheid aan het Woord.

Het boek Handelingen als draaiboek

De pinksterleer leest Handelingen al snel alsof het een draaiboek is voor het normale christelijke leven. Wat daar gebeurde, moet nu ook net zo gebeuren. Dezelfde tekenen, dezelfde doorbraken, dezelfde krachten, dezelfde dynamiek.

Maar Handelingen is niet zomaar een handleiding voor onze wekelijkse gemeentepraktijk. Het is het verslag van een unieke heilshistorische overgang: van Jeruzalem naar de volken, van Israël naar de heidenen, van het fundament naar de verbreiding van het Evangelie.

Daarom moet je voorzichtig en begrijpend lezen. Niet alles wat beschreven wordt, is bedoeld als verbindende norm. De Bijbel geeft ook geschiedenis. En geschiedenis is niet automatisch opdracht.

Dat onderscheid wordt vaak onvoldoende of zelfs helemaal niet gemaakt. Dan pakt men uit Handelingen vooral de spectaculaire momenten en bouwt daar een verwachtingstheologie van. Maar men vergeet dat diezelfde Schrift ook spreekt over volharding, lijden, verdragen, wachten, sterven, eenvoud, orde, leer en trouw.

Wie Handelingen leest zonder de brieven, krijgt snel vuur zonder vuurplaats.

Moderne apostelen en geestelijke bouwfraude

In sommige kringen groeit de pinksterlijn uit naar het idee van hedendaagse apostelen en profeten. Niet altijd openlijk. Soms noemt men het anders. Apostolische leiders. Vaderfiguren. Fundamentbedieningen. Mensen met bijzondere zalving of gezag.

Maar de gemeente is gebouwd op het fundament van apostelen en profeten, waarbij Christus Zelf de uiterste Hoeksteen is. Een fundament leg je niet elke generatie opnieuw. Je bouwt erop.

Wie vandaag apostelen en profeten lanceert alsof de gemeente nog steeds nieuwe funderende stemmen nodig heeft, raakt aan de genoegzaamheid van het Bijbelse getuigenis. Dan krijgt de gemeente van Jezus Christus steeds nieuwe bouwtekeningen. Nieuwe bewegingen. Nieuwe accenten. Nieuwe woorden. Nieuwe doorbraken.

Maar een huis dat telkens opnieuw gefundeerd moet worden, is geen stevig huis.

Sterker nog: het is een bouwplaats zonder eindinspectie.

De pastorale optelsom

De zwaarste rekening wordt niet betaald door de sprekers op het podium. Die kunnen door naar de volgende conferentie, de volgende dienst, de volgende serie over doorbraak.

De rekening wordt betaald door de mensen in de stoelen.

De zieke die niet geneest.
De weduwe die geen stem uit de hemel hoort.
De stille gelovige die niet expressief genoeg is.
De jongere die tongentaal probeert te produceren.
De kwetsbare christen die denkt dat zijn geloof tekortschiet.
De kritische toetser die wordt weggezet als koud, angstig of controlerend.
De beschadigde ziel die na een mislukte profetie met de brokken blijft zitten.

Daar ligt de pijn. Pinksterleer belooft vaak vrijheid, maar levert niet zelden het tegenovergestelde. Zij spreekt over kracht, maar maakt zwakken soms nog zwakker. Zij spreekt over verwachting, maar heeft weinig taal voor teleurstelling. Zij spreekt over overwinning, maar weet vaak geen raad en geeft geen antwoord op het kruisvormige leven van de gelovige.

En daar wordt dan weer zichtbaar hoe diep de kloof eigenlijk ligt. Een leer moet je niet alleen beoordelen op de mooiste of krachtigste getuigenissen, maar ook op wat zij doet bij degene bij wie het wonder uitblijft.

De Bijbelgetrouwe lijn

De Heilige Geest hoeft niet verdedigd te worden met overdrijving.

Hij werkt.
Hij overtuigt.
Hij troost.
Hij heiligt.
Hij leidt.
Hij opent het Woord.
Hij verheerlijkt Christus.

Maar Hij maakt de gelovige niet, nooit, afhankelijk van geestelijke sensatie. Hij zet Christus niet in de schaduw. Hij maakt de Schrift niet onvoldoende. Hij schept geen elite van mensen met “meer”. Hij drijft zieken niet de schuldhoek in. Hij gebruikt Gods Naam niet als stempel op menselijke ingevingen.

De Geest van God bindt ons aan Christus en aan het Woord.

Daarom is de vraag niet of iemand vurig is. Vuur kan ook vreemd vuur zijn. De vraag is niet of iemand bewogen spreekt. Bewogenheid kan ook meeslepend misleiden. De vraag is niet of er iets gebeurt. Er gebeurt in de religieuze wereld altijd wel iets.

De vraag is:

is het Bijbelvast?

Wordt Christus verhoogd?
Wordt de Schrift geëerd?
Wordt het Evangelie helder gehouden?
Worden zwakken gedragen in plaats van belast?
Worden claims getoetst?
Wordt ervaring onder het Woord gebracht?
Blijft het kruis het centrum?

Als daarop geen helder ja komt, is voorzichtigheid geen ongeloof. Dan is voorzichtigheid gehoorzaamheid.

Van vaste grond naar bewegende grond

Er valt het nodige af te dingen op pinksterleer en praktijk.

Niet omdat iedere pinkstergelovige onecht, overspannen of, erger nog, onoprecht zou zijn. Niet omdat God niet zou kunnen genezen. Niet omdat de Heilige Geest niet vandaag werkt. Maar omdat deze theologie telkens de neiging heeft het geloofsleven te laten hellen van vaste grond naar bewegende grond.

Van Christus naar ervaring.
Van Woord naar indruk.
Van geloof naar gevoel.
Van genade naar krachtmeting.
Van kruis naar doorbraak.
Van wachten op de verlossing van het lichaam naar claimen van genezing nu.
Van apostolisch fundament naar moderne stemmen met gezag.
Van persoonlijk getuigenis naar algemene norm.
Van gave naar techniek.
Van afhankelijk ontvangen naar religieus produceren.

Dat laatste mag nooit onderschat worden. Een eigen ervaring, zelfs een indrukwekkende ervaring, is geen leerstellige meetlat. Geen mal om beton in te gieten. Een genezing is geen hermeneutische sleutel. Een doorbraak is geen dogma. Een indruk is geen openbaringsbron. Een getuigenis is geen Bijbelse norm voor de hele gemeente. En tongentaal die geoefend moet worden omdat dat verwacht wordt, is geen bewijs van geestelijke volheid, maar eerder een teken dat de praktijk haar Bijbelse kader is kwijtgeraakt.

Dat is niet zomaar een randzaak.

Dat raakt de kern van het christelijk leven.

Een gelovige heeft geen extra ervaring nodig om compleet te zijn in Christus. Hij hoeft niet door een charismatische sluis om werkelijk geestelijk te worden. Hij hoeft zijn ziekte niet te verklaren als geloofstekort. Hij hoeft menselijke indrukken niet te slikken omdat iemand er “de Heer zegt” boven zet. Hij hoeft het wonderverhaal van een ander niet als maatlat over zijn eigen leven te laten leggen. En hij hoeft geen klanken te oefenen om zichzelf of anderen te bewijzen dat hij geestelijk genoeg is.

Hij mag rusten in het volbrachte werk van Christus. Hij mag wandelen door geloof. Hij mag bidden om genezing zonder genezing op te eisen. Hij mag dankbaar luisteren naar een getuigenis zonder dat getuigenis tot leer te verheffen. Hij mag de Geest verwachten zonder achter elke emotie een openbaring te zoeken. Hij mag toetsen, vragen stellen, afstand houden en toch vol zijn van eerbied voor God.

Want de Heilige Geest is niet een Geest van druk, maar de Geest der waarheid. En waar Hij werkt, daar wordt de gemeente niet opgejaagd naar steeds meer spektakel, maar dieper geworteld in Christus, nuchter in het Woord, ootmoedig in het geloof en rijk in Genade.

 

Zie ook:

Genezingsbedieningen? – Bijbelse basis

VPE kritisch bekeken: profetie, leiderschap en pinkstertheologie getoetst aan de Bijbel – Bijbelse basis

Tongentaal of misleiding? De Bijbel spreekt – Bijbelse basis

Klanktaal als “full-color geloof”? – Bijbelse basis

Geverifieerd door MonsterInsights