Jeugdige overmoed en geldingsdrang in de gemeente
Wanneer vurigheid groter is dan kennis, inzicht en levenservaring
Elke generatie kent het: jonge gelovigen die tot geloof komen of nieuwe theologische inzichten ontdekken en daar vol vuur voor gaan staan. Dat is prachtig. IJver voor Gods Woord is een zegen.
Ik ken het verschijnsel van dichtbij, heb destijds ook de brokstukken gezien, die nu na bijna 40 jaar nog hun sporen nalaten.
Wanneer kennis, geestelijk inzicht en levenservaring nog beperkt zijn, kan datzelfde vuur omslaan in overmoed. Dan wordt overtuiging hardheid. Dan wordt helderheid stelligheid. Dan wordt strijdlust identiteit.
De Schrift waarschuwt daar eerlijk en realistisch voor.
Veel overtuiging, weinig diepte
Wie net nieuwe inzichten heeft ontdekt – bijvoorbeeld rond Wet en Genade, Israël en de Gemeente, of een andere leer – kan het gevoel hebben eindelijk “het geheel” te zien.
Maar Paulus zegt:
“Want wij kennen ten dele.” (1 Korinthe 13:9, StV)
Niemand overziet het geheel volledig. Wie nog weinig studie, worsteling en correctie achter de rug heeft, ziet vaak slechts een deel van het geheel – maar ervaart dat deel als alles.
Dat kan leiden tot:
- snelle conclusies
- harde kwalificaties
- weinig geduld met andersdenkenden
Niet uit slechte intenties, maar uit gebrek aan rijpheid.
Onvoldoende levenservaring en de valkuilen
Levenservaring breekt zelfverzekerdheid af.
Wie nog weinig correctie heeft ontvangen, weinig mislukkingen heeft meegemaakt of weinig geestelijke groei heeft doorgemaakt, kan denken dat waarheid vooral een kwestie is van scherp formuleren.
Maar waarheid wordt dieper begrepen in:
- lijden
- teleurstelling
- falen
- (af)wachten
Spreuken 18:13 zegt:
“Die antwoord geeft eer hij hoort, dat is hem dwaasheid en schande.” (STV)
Onervarenheid reageert snel.
Rijpheid luistert eerst. En onderzoekt.
Geldingsdrang als verborgen motor
Soms speelt er iets subtielers mee: de behoefte om gezien of gehoord te worden.
Wanneer iemand nog geen volwassenheid, gevestigde positie, ervaring of diepte heeft, kan felheid een manier worden om gewicht te krijgen. Sterke woorden wekken indruk.
Maar indruk maken is niet hetzelfde als geestelijk bouwen.
“De kennis maakt opgeblazen, maar de liefde sticht.” (1 Korinthe 8:1, STV)
Opgeblazenheid klinkt vaak als zekerheid.
Maar zij mist de stille kracht en grote waarde van nederigheid.
Testosteron en strijdlust
Vooral bij jonge mannen kan natuurlijke strijdlust een rol spelen. Debat voelt als uitdaging. Tegenstand geeft adrenaline. Overwinning geeft voldoening.
Maar de Schrift zegt:
“En een dienstknecht des Heeren moet niet twisten, maar vriendelijk zijn jegens allen.” (2 Timotheüs 2:24, STV)
Strijdlust is niet automatisch geestelijke moed.
Beheersing is een veel sterker bewijs van volwassenheid.
Waar testosteron de boventoon voert en zachtmoedigheid ontbreekt, ontstaat schade:
- broeders worden verdacht gemaakt
- leerstellige verschillen escaleren
- gesprekken verharden
- het getuigenis lijdt
Gebrek aan zelfkennis
Een van de duidelijkste kenmerken van geestelijke onrijpheid is overschatting van het eigen inzicht.
Romeinen 12:3 zegt:
“… dat hij niet wijzer zij dan men behoort wijs te zijn, maar dat hij wijs zij tot matigheid.” (STV)
Wie zichzelf nog niet goed kent, spreekt vaak stelliger dan hij behoort.
Wie zijn eigen beperkingen leert zien, wordt milder.
Die mildheid is geen zwakte.
Het is kracht onder controle.
Hoe groeit echte volwassenheid?
Geestelijke volwassenheid groeit langzaam.
Dat ontstaat door:
- langdurige omgang met de Schrift
- correctie durven aanvaarden
- fouten erkennen
- luisteren naar oudere, volwassen gelovigen
- leren zwijgen wanneer spreken niet nodig is
Jakobus 1:19 zegt:
“Een ieder mens zij ras om te horen, traag om te spreken, traag tot toorn.” (STV)
Dat vers is een correctie op jeugdige overmoed.
Jeugdige ijver kan kostbaar zijn. Maar zonder diepgang gevaarlijk worden.
Wanneer kennis, inzicht en levenservaring nog beperkt zijn, kan:
- overmoed ontstaan
- geldingsdrang de toon bepalen
- strijdlust het gesprek domineren
- broederliefde onder druk komen te staan
Ware geestelijke volwassenheid is niet luid, niet fel, niet voortdurend strijdend.
