Is de man de priester van het gezin?

Wat zegt de Bijbel?

Je kan de uitspraak regelmatig tegenkomen onder gelovigen;

De man is de priester van het gezin.

Vooral wanneer het gaat over de geestelijke verantwoordelijkheid van echtgenoten en vaders, komt deze uitdrukking voorbij. Soms wordt zelfs gesproken over het priesterlijk gezag van de man.

Maar waar staat dat in de Bijbel?

Hero banner promoting Bible studies: open Bible on a wooden table at sunrise with the Dutch title 'Wat zegt de Bijbel over...' and a blue footer menu showing topics like Schrift met Schrift and Christus centraal.
Wat zegt de Bijbel over

Ik kan me niet herinneren ooit een Bijbelgedeelte gelezen te hebben waarin de man als priester van zijn gezin wordt aangesteld. En dat roept vragen op. Want als we aan de man een priesterlijke functie toekennen, moeten we toch kunnen uitleggen waarop die gedachte gebaseerd is?

Dat de man verantwoordelijkheid draagt voor zijn vrouw en kinderen, staat buiten kijf. Maar verantwoordelijkheid dragen en priester zijn, zijn twee verschillende zaken.

Bovendien vraag ik me af of achter deze manier van spreken niet een groter probleem schuilgaat. In het christendom is men door de eeuwen heen gewend geraakt aan allerlei vormen van geestelijke hiërarchie. Het onderscheid tussen geestelijken en leken is daar een bekend voorbeeld van. Zou het kunnen dat dat denken ook invloed heeft gehad op onze opvattingen over huwelijk en gezin?

Want is de verhouding tussen man en vrouw volgens de Bijbel niet in de eerste plaats een verhouding van eenheid?

 

Man en vrouw zijn één vlees

Als we willen begrijpen hoe God de verhouding tussen man en vrouw heeft bedoeld, moeten we beginnen bij de schepping.

“Daarom zal de man zijn vader en zijn moeder verlaten, en zijn vrouw aankleven; en zij zullen tot één vlees zijn.” (Genesis 2:24, STV)

Dat is de grondslag van het huwelijk. Man en vrouw worden aan elkaar verbonden in een eenheid die zo nauw is dat de Schrift spreekt over één vlees.

Er staat niet dat de man een afzonderlijke geestelijke positie boven zijn vrouw krijgt, waardoor zij voor haar verhouding tot God op hem aangewezen zou zijn.

De vrouw wordt in Genesis 2:18 aangeduid als een hulp die tegenover de man is. Zij wordt hem gegeven als iemand die bij hem past. De eenheid van man en vrouw vormt vervolgens de grondslag voor hun gezamenlijke leven.

Dat betekent niet dat de Schrift geen onderscheid maakt tussen hun verantwoordelijkheden. Maar die verantwoordelijkheden moeten binnen de huwelijksgemeenschap worden verstaan, niet als een systeem van geestelijke rangen en standen.

Wie het huwelijk voornamelijk benadert vanuit de vraag wie er gezag heeft over wie, loopt het risico dat de eenheid naar de achtergrond verdwijnt.

 

Waar komt het idee van de man als gezinspriester vandaan?

Mogelijk speelt de geschiedenis van de aartsvaders hierin een rol.

Noach bouwde na de zondvloed een altaar en bracht offers aan de HEERE. Abraham deed hetzelfde. Ook Job bracht offers voor zijn kinderen, omdat hij rekening hield met de mogelijkheid dat zij gezondigd hadden (Job 1:5).

Daaruit wordt soms de gedachte gedestilleerd dat de vader van oudsher als priester van zijn gezin optrad.

Maar daarmee is nog niet aangetoond dat God iedere vader een blijvend priesterlijk ambt heeft gegeven.

Bovendien gebeurden genoemde gebeurtenissen lang vóór de instelling van het Levitische priesterschap. Onder de wet van Mozes was het priesterschap juist niet aan iedere vader of echtgenoot verbonden. Het was voorbehouden aan Aäron en zijn nakomelingen.

En met de komst van Jezus Christus is er op dit terrein een radicale verandering gekomen.

 

Jezus Christus is onze Hogepriester

De Hebreeënbrief laat uitvoerig en gedetailleerd zien dat het priesterschap van het oude verbond zijn vervulling heeft gevonden in Christus. Zijn offer is volkomen en Zijn priesterschap blijvend.

“Daar wij dan een groten Hogepriester hebben, Die door de hemelen doorgegaan is, namelijk Jezus, den Zoon van God, zo laat ons deze belijdenis vasthouden.” (Hebreeën 4:14, STV)

Door Zijn offer heeft Christus de toegang tot God geopend. De gelovige heeft geen aardse priester nodig om namens hem of haar tot God te naderen.

Paulus schrijft aan Timotheüs :

“Want er is één God, er is ook één Middelaar Gods en der mensen, de Mens Christus Jezus;” (1 Timotheüs 2:5, STV)

Dat heeft ook betekenis voor het huwelijk.

Een gelovige vrouw heeft geen echtgenoot nodig om toegang tot God te krijgen. Zij mag zelf tot de Vader naderen, op dezelfde grond als haar man: het volbrachte werk van Jezus Christus.

Een man kan voor zijn vrouw bidden, haar ondersteunen en samen met haar Gods Woord onderzoeken. Maar hij staat niet tussen haar en God.

Die plaats behoort uitsluitend aan Christus toe.

 

Het priesterschap van alle gelovigen

Het Nieuwe Testament spreekt over een priesterschap waarin alle gelovigen delen.

Petrus schrijft:

“Zo wordt gij ook zelven, als levende stenen, gebouwd tot een geestelijk huis, tot een heilig priesterdom, om geestelijke offeranden op te offeren, die Gode aangenaam zijn door Jezus Christus.” (1 Petrus 2:5, STV)

En verder:

“Maar gij zijt een uitverkoren geslacht, een koninklijk priesterdom, een heilig volk, een verkregen volk; opdat gij zoudt verkondigen de deugden Desgenen, Die u uit de duisternis geroepen heeft tot Zijn wonderbaar licht;” (1 Petrus 2:9, STV)

Het priesterschap van de gelovigen is geen voorrecht van mannen, gehuwde mannen of gezinshoofden.

Ook vrouwen delen daarin.

Een gelovige vrouw heeft geen lagere geestelijke positie dan haar man. Beiden behoren tot hetzelfde lichaam van Christus, hebben dezelfde Hogepriester en mogen op dezelfde grond tot God naderen.

Dat brengt ons bij een uitspraak van Paulus die in dit vraagstuk van groot belang is.

 

In Christus is noch man noch vrouw

Paulus schrijft aan de Galaten:

“Daarin is noch Jood noch Griek; daarin is noch dienstbare noch vrije; daarin is geen man en vrouw; want gij allen zijt één in Christus Jezus.” (Galaten 3:28, STV)

De context gaat over het geloof in Christus, het zoonschap en het erfgenaam zijn van de belofte. Paulus maakt duidelijk dat afkomst, maatschappelijke positie en geslacht geen onderscheid maken in de geestelijke positie die gelovigen in Christus ontvangen.

Dat betekent niet dat het onderscheid tussen mannen en vrouwen is opgeheven. Evenmin verdwijnen daarmee alle verschillen in taken en verantwoordelijkheden.

Maar voor God staat een gelovige man niet op een hogere geestelijke trede dan een gelovige vrouw.

Beiden zijn één in Christus Jezus.

Het zou dan ook vreemd zijn wanneer we binnen het huwelijk alsnog een bijzondere priesterlijke positie voor de man zouden invoeren.

Daarmee ontstaat een geestelijk onderscheid waarvoor Paulus in zijn onderwijs over onze positie in Christus geen ruimte biedt.

 

Van geestelijken en leken naar de priester van het gezin

Hier ligt mogelijk een belangrijke verklaring voor het ontstaan en voortbestaan van de uitdrukking de man is de priester van het gezin.

Het priesterschap van alle gelovigen is in de kerkgeschiedenis lang niet altijd tot zijn recht gekomen.

In de gevestigde kerkelijke tradities groeide een onderscheid tussen een afzonderlijke geestelijke stand en de gewone gelovigen. Binnen de rooms-katholieke traditie kreeg het ambtelijke priesterschap bovendien een eigen sacramentele betekenis.

De Reformatie heeft het priesterschap van alle gelovigen opnieuw onder de aandacht gebracht. Toch is daarmee het denken in geestelijke rangen en standen niet verdwenen.

Ook in protestantse en evangelische gemeenten kan een voorganger of leider een positie krijgen die verder gaat dan de verantwoordelijkheid die de Schrift aan zijn bediening verbindt.

Daarbij moeten we onderscheid maken tussen geestelijk leiderschap en geestelijke verhevenheid.

Het Nieuwe Testament spreekt over oudsten, herders en leraren. Hun taak is onder meer de gelovigen toe te rusten, zodat het lichaam van Christus wordt opgebouwd en de gelovigen tot volwassenheid komen (Efeze 4:11-16).

Dat is iets anders dan een geestelijke bovenlaag vormen waarvan de overige gelovigen afhankelijk blijven.

Zou een vergelijkbare gedachte ook binnen het gezin kunnen zijn ontstaan?

De man wordt dan niet alleen gezien als iemand met een eigen verantwoordelijkheid, maar krijgt als het ware een bijzondere geestelijke positie tegenover zijn vrouw en kinderen. Hij wordt de priester van het gezin genoemd, alsof er binnen die kleine gemeenschap eveneens een geestelijke ambtsdrager nodig is.

Dat verband is aannemelijk, al kunnen we daarmee niet zomaar de historische oorsprong van de uitdrukking vaststellen.

Opmerkelijk blijft wel dat met name in evangelische maar ook charismatische kringen, waar men doorgaans geen afzonderlijke priesterstand erkent, deze benaming regelmatig wordt gebruikt.

Blijkbaar is het denken in geestelijke hiërarchie hardnekkiger dan we soms beseffen.

 

Maar de man is toch het hoofd van zijn vrouw?

Paulus schrijft:

“Want de man is het hoofd der vrouw, gelijk ook Christus het Hoofd der Gemeente is; en Hij is de Behouder des lichaams.” (Efeze 5:23, STV)

Dat staat er, en daar hoeven we niets van af te doen.

Maar het is belangrijk om deze woorden te lezen binnen het verband waarin Paulus ze gebruikt.

Efeze 5 begint dit gedeelte met de oproep:

“Elkander onderdanig zijnde in de vreze Gods.” (Efeze 5:21, STV)

Vervolgens spreekt Paulus over de verhouding tussen man en vrouw. De vrouw wordt aangesproken op haar houding tegenover haar man, terwijl de man wordt opgeroepen zijn vrouw lief te hebben zoals Christus de Gemeente heeft liefgehad en Zichzelf voor haar heeft overgegeven.

De nadruk ligt op de wijze waarop beiden zich binnen het huwelijk tegenover elkaar behoren te gedragen.

Paulus werkt de eenheid van man en vrouw zelfs verder uit:

“Alzo zijn de mannen schuldig hun eigen vrouwen lief te hebben gelijk hun eigen lichamen. Die zijn eigen vrouw liefheeft, die heeft zichzelven lief.” (Efeze 5:28, STV)

En daarna verwijst hij opnieuw naar Genesis 2:24, waar gesproken wordt over het één vlees zijn.

Dat zegt wel wat!

Het hoofd-zijn van de man staat niet los van de eenheid met zijn vrouw. Het is allesbehalve een  vrijbrief om haar te overheersen of zichzelf een bijzondere geestelijke status toe te kennen.

Wie zijn vrouw liefheeft als zijn eigen lichaam, kan haar onmogelijk behandelen als iemand die geestelijk onder hem staat.

De man heeft een eigen verantwoordelijkheid, maar hij is niet de middelaar tussen zijn vrouw en God.

 

De geestelijke verantwoordelijkheid van beide ouders

Paulus schrijft:

“En gij vaders, verwekt uw kinderen niet tot toorn, maar voedt hen op in de lering en vermaning des Heeren.” (Efeze 6:4, STV)

Een vader heeft dus een duidelijke verantwoordelijkheid in de opvoeding van zijn kinderen. Hij hoort hen vertrouwd te maken met Gods Woord en zelf een voorbeeld te zijn in zijn geloof en  levenswandel.

Maar ook de moeder heeft daarin een belangrijke plaats.

Paulus herinnert Timotheüs aan het geloof van zijn grootmoeder Loïs en zijn moeder Eunice. Bovendien kende Timotheüs van kinds af aan de heilige Schriften (2 Timotheüs 1:5; 3:15).

Het Nieuwe Testament geeft ons geen aanleiding om de geestelijke opvoeding uitsluitend aan de vader toe te vertrouwen.

En wat te denken van een gezin waarin de vrouw gelovig is en de man niet? Zou zij dan geen geestelijke verantwoordelijkheid kunnen dragen, omdat de vermeende priester van het gezin niet gelooft?

De Bijbel leert dat niet.

Man en vrouw mogen elkaar juist ondersteunen in het geloof. Zij mogen samen bidden, samen Gods Woord onderzoeken en samen hun kinderen onderwijzen.

Daarvoor hoeft geen van beiden een bijzondere priesterlijke positie te krijgen.

 

Wanneer verantwoordelijkheid verandert in gezagsdenken

Er is niets mis met gezag wanneer het de plaats krijgt die de Schrift eraan geeft. Ouders dragen verantwoordelijkheid voor hun kinderen. Oudsten hebben een taak binnen de Gemeente. En binnen het huwelijk spreekt Paulus over het hoofd-zijn van de man.

Maar het wordt problematisch wanneer zulke verantwoordelijkheden worden opgevat als een geestelijke rangorde.

Dan verschuift de aandacht van dienen naar positie, van verantwoordelijkheid naar bevoegdheid en van de gezamenlijke afhankelijkheid van Christus naar afhankelijkheid van mensen.

De uitdrukking de man is de priester van het gezin kan ongewild en onbedoeld aan die verschuiving bijdragen.

Niet iedereen die deze woorden gebruikt, zal daarmee bedoelen dat de vrouw voor haar verhouding tot God afhankelijk is van haar man. Vaak wil men eenvoudig benadrukken dat mannen hun verantwoordelijkheid serieus moeten nemen.

Die bedoeling kan op zichzelf heel goed zijn.

Maar waarom zouden we daarvoor een benaming gebruiken die de Schrift niet aan de man geeft?

Het woord priester heeft een eigen betekenis in de Bijbel. Wanneer we het gebruiken als een algemene aanduiding voor geestelijk leiderschap, raakt die betekenis op de achtergrond.

En wanneer vervolgens aan die titel ook nog een bijzonder geestelijk gezag wordt verbonden, ontstaat een opvatting die moeilijk te verenigen is met het priesterschap van alle gelovigen.

 

Het huwelijk is geen geestelijke hiërarchie

Misschien moeten we onszelf vaker de vraag stellen of ons denken over het huwelijk niet te veel wordt bepaald door gezagsverhoudingen.

Wie staat boven wie? Wie heeft het laatste woord? Wie draagt de geestelijke eindverantwoordelijkheid?

Het zijn vragen die binnen bepaalde christelijke kringen veel aandacht krijgen.

Maar wanneer Paulus over het huwelijk schrijft, spreekt hij uitvoerig over liefde, trouw, zelfverloochening en eenheid.

De man moet zijn vrouw liefhebben als zijn eigen lichaam. De vrouw wordt aangesproken op haar verhouding tot haar man. Beiden leven voor Gods aangezicht en zijn aan Hem verantwoording verschuldigd.

De eenheid van man en vrouw wordt niet opgeheven door hun onderscheiden verantwoordelijkheden. Die verantwoordelijkheden horen binnen die eenheid gestalte te krijgen.

Bovendien zijn zij, als beiden gelovig zijn, samen leden van het lichaam van Christus.

Daar is geen afzonderlijke priesterlijke positie voor de echtgenoot nodig.

De vrouw hoeft niet via haar man tot God te naderen. De man heeft evenmin een geestelijke voorsprong op zijn vrouw.

Beiden leven uit dezelfde genade.

 

Geen gezinspriester, maar samen afhankelijk van Christus

Een christelijke man hoeft geen priester van zijn gezin te zijn om zijn verantwoordelijkheid serieus te nemen.

Hij hoort zijn vrouw lief te hebben, zijn kinderen in Gods Woord te onderwijzen en zelf te leven uit het geloof. Dat is een opdracht die om toewijding, wijsheid en zelfverloochening vraagt.

Zijn vrouw heeft ondertussen dezelfde Hogepriester als hij. Zij deelt in hetzelfde priesterschap en heeft dezelfde toegang tot de Vader.

De Hebreeënbrief zegt:

“Daar wij dan, broeders, vrijmoedigheid hebben, om in te gaan in het heiligdom door het bloed van Jezus,” (Hebreeën 10:19, STV)

Die vrijmoedigheid rust niet op de geestelijke positie van een echtgenoot, een voorganger of welke andere menselijke gezagsdrager dan ook.

Zij berust op het bloed van Jezus Christus.

Daarom vind ik de uitdrukking de man is de priester van het gezin niet alleen overbodig, maar ook ongelukkig. Deze kan een gezagsdenken in stand houden dat géén recht doet aan de eenheid van man en vrouw en aan hun gezamenlijke positie in Christus.

Het huwelijk is geen kleine kerkelijke hiërarchie, met de man als geestelijke ambtsdrager en zijn vrouw en kinderen als degenen die onder zijn priesterschap vallen.

 

Man en vrouw zijn één vlees. Als gelovigen zijn ze bovendien één in Christus Jezus. Zij hebben dezelfde Hogepriester, dezelfde toegang tot de Vader en delen in hetzelfde priesterschap.

Dat maakt de verantwoordelijkheid van de man niet kleiner. Het zet deze waar het huishoort: binnen de eenheid van het huwelijk en onder het gezag van Jezus Christus.

Niet de man, maar Christus is onze (Hoge)priester.

 

Nader tot God: vind genade, barmhartigheid en hulp bij Hem

En daar kun je 24/24 terecht

Er zijn momenten waarop je niet precies weet wat je nodig hebt. Je weet alleen dat je het zelf (even) niet meer redt. Misschien ben je moe of zelfs afgemat Misschien maak je je zorgen. Misschien ben je teleurgesteld, bang of moedeloos. Misschien bid je al lange tijd om iets en lijkt er maar niets te veranderen. Misschien lijkt het soms wel alsof de hemel op slot zit.

Juist voor zulke momenten bevat de Bijbel een buitengewoon warme uitnodiging:

“Laat ons dan met vrijmoedigheid toegaan tot den troon der genade, opdat wij barmhartigheid mogen verkrijgen, en genade vinden, om geholpen te worden ter bekwamer tijd.” (STV)
— Hebreeën 4:16

Let op wat hier staat.

Er staat niet:

zorg eerst dat je sterk of heilig genoeg bent.

Er staat niet:

kom pas wanneer je geloof groot genoeg is.

Er staat niet:

los eerst je problemen op en nader daarna tot God.

Er staat:

Kom!

Kom bij God
Nader tot God

Je mág bij God komen

Hebreeën 4 begint deze uitnodiging niet bij ons, maar bij de Here Jezus Christus:

“Dewijl wij dan een groten Hogepriester hebben, Die door de hemelen doorgegaan is, namelijk Jezus, den Zoon van God, zo laat ons deze belijdenis vasthouden.” (STV)
— Hebreeën 4:14

Dat maakt hét verschil.

Onze toegang tot God is niet gebaseerd op hoe goed wij het vandaag doen. Niet op onze emoties. Niet op onze geestelijke prestaties. Niet op de vraag of wij ons waardig genoeg voelen.

Onze toegang tot God rust op Jezus Christus.

Hij is onze grote Hogepriester.

Daarom kunnen en mogen wij komen.

 

Hij kent onze zwakheid

Misschien denk je soms dat niemand echt begrijpt wat er in je omgaat. Mensen kunnen met je meeleven, maar uiteindelijk kunnen zij niet voelen wat jij voelt.

Van Christus zegt de Schrift:

“Want wij hebben geen Hogepriester, Die niet kan medelijden hebben met onze zwakheden, maar Die in alle dingen, gelijk als wij, is verzocht geweest, doch zonder zonde.” (STV)
— Hebreeën 4:15

Dat woord zwakheden is belangrijk.

God nodigt geen mensen uit die eerst hun zwakheden hebben overwonnen. Hij nodigt mensen uit die juist midden in hun zwakheid Zijn hulp nodig hebben.

Christus kijkt niet afwachtend afstandelijk toe.

Hij weet wat verzoeking is. Hij weet wat lijden is. Hij weet wat afwijzing is. Hij weet wat verdriet is.

En daarom mogen wij juist in onze zwakheid tot Hem gaan.

 

De troon is een troon van genade

Een troon spreekt normaal gesproken van majesteit, gezag en oordeel.

Maar voor degene die tot God komt door Christus wordt hier gesproken over:

de troon der genade.

Dat is allemachtig prachtig.

De God Die volkomen heilig is, heeft in Christus de weg geopend waardoor wij met vrijmoedigheid tot Hem mogen naderen.

Niet omdat zonde ineens onbelangrijk is geworden.

Niet omdat God minder heilig is geworden.

Maar omdat Christus voldoende is.

Daarom mag de gelovige komen en daar vinden wat hij uit zichzelf nooit kan voortbrengen:

barmhartigheid en genade

 

Nader tot God

Jakobus geeft dezelfde uitnodiging op een andere manier:

“Nadert tot God, en Hij zal tot u naderen.” (NBG’51)
— Jakobus 4:8

Wat een eenvoudige maar krachtige woorden, en troostvolle woorden…..

Nadert tot God

Misschien verwacht je een ingewikkelde geestelijke methode. Een stappenplan misschien….Misschien denk je dat je eerst een bepaalde ervaring moet hebben. Misschien denk je dat je God alleen kunt naderen wanneer je sterke gevoelens van geloof ervaart.

Maar de Schrift zegt eenvoudig:

“Nadert tot God…” (NBG’51)

Richt je tot Hem.

Zoek Hem.

Spreek met Hem.

Open Zijn Woord.

Belijd wat verkeerd is.

Breng je zorgen bij Hem.

Vraag om wijsheid.

Vraag om kracht.

Vraag om genade.

En daarbij klinkt die heerlijke belofte:

“…en Hij zal tot u naderen.” (NBG’51)

God zegt niet dat degene die Hem zoekt buiten moet blijven staan.

Hij nodigt je binnen.

 

God zoeken betekent niet dat Hij Zich voor jou verstopt

Wanneer de Bijbel spreekt over God zoeken, betekent dat niet dat God ergens verborgen zit en wij Hem door voldoende religieuze inspanning maar moeten zien te vinden.

Voor de gelovige is de toegang tot de Vader reeds geopend door Christus.

Paulus schrijft:

“Want door Hem hebben wij beiden den toegang door één Geest tot den Vader.” (STV) [Jood en heiden]
— Efeze 2:18

En:

“In Denwelken wij hebben de vrijmoedigheid en den toegang met vertrouwen, door het geloof aan Hem.” (STV)
— Efeze 3:12

Zie je hoe vaak dat woord toegang terugkomt?

Christus heeft de weg geopend.

Daarom is God zoeken niet proberen een gesloten deur open te krijgen.

Het is door de geopende deur naar binnen gaan.

 

Je hoeft niet eerst sterk te worden

Dit is misschien een van de grootste misverstanden in ons geestelijk leven.

Wij denken vaak:

Als ik straks wat sterker ben, zal ik weer meer bidden.

Als ik mijn gedachten beter op orde heb, zal ik God zoeken.

Als ik mijn leven eerst wat beter geregeld heb, kan ik weer dichter bij Hem komen.

Maar als wij zo denken, keren wij de boodschap van Hebreeën 4 om.

Daar staat namelijk niet dat sterke mensen naar de troon van God mogen gaan.

Daar staat dat wij daarheen gaan omdat wij hulp nodig hebben.

Je hoeft dus niet eerst sterk te zijn om bij God te komen.

Je gaat naar God omdat je Hem nodig hebt.

 

Bij Hem is barmhartigheid

Barmhartigheid betekent dat God Zich ontfermt.

Wij hebben niet alleen oplossingen nodig. Wij hebben Hem nodig.

Soms zijn wij hard voor onszelf. We vinden dat we sterker hadden moeten zijn. Dat we beter hadden moeten reageren. Dat we verder hadden moeten zijn.

Maar aan de troon der genade vinden wij geen koude afstandelijkheid.

Wij vinden barmhartigheid.

Dat betekent niet dat God alles wat wij doen goedkeurt. Jakobus roept juist ook op tot reiniging en bekering.

Maar degene die zich tot God keert, ontmoet een God Die genadig is.

 

Bij Hem is genade

Genade is meer dan vergeving alleen.

Genade is Gods onverdiende goedheid.

Genade draagt.

Genade versterkt.

Genade leert.

Genade helpt ons verder wanneer onze eigen kracht tekortschiet.

Paulus hoorde van de Heer:

“Mijn genade is u genoeg; want Mijn kracht wordt in zwakheid volbracht.” (STV)
— 2 Korinthe 12:9

Wij denken vaak dat onze zwakheid eerst moet verdwijnen voordat God iets met ons kan doen.

God zegt juist dat Zijn kracht in zwakheid zichtbaar kan worden.

 

Bij Hem is hulp op het juiste moment

Hebreeën 4:16 eindigt met:

“…om geholpen te worden ter bekwamer tijd.” (STV)

Daar zit een bijzondere belofte in.

God belooft niet dat Hij iedere moeilijke omstandigheid onmiddellijk wegneemt.

Maar Hij belooft wel dat er bij Hem hulp te vinden is.

Soms bestaat die hulp uit uitkomst.

Soms uit kracht om verder te gaan.

Soms uit vrede terwijl de omstandigheden nog hetzelfde zijn.

Soms uit wijsheid voor een beslissing.

Soms uit troost.

Soms uit correctie.

Soms uit het vermogen om nog één dag verder te gaan.

Maar hoe die hulp er ook uitziet: wij worden uitgenodigd haar bij Hem te zoeken.

 

Misschien is dit wel precies wat je vandaag nodig hebt

Misschien draag je iets mee waar bijna niemand vanaf weet.

Misschien ben je moe van het vechten.

Misschien heb je geen lange woorden meer voor een gebed.

Dan hoeft dat ook niet.

Je kunt eenvoudig zeggen:

Heer, ik heb U nodig.

Dat is geen zwak geloof.

Dat is gewoon erkennen waar onze hulp vandaan komt.

De psalmist zegt:

“Mijn hulp is van den HEERE, Die hemel en aarde gemaakt heeft.” (STV)
— Psalm 121:2

Niet van onze eigen kracht.

Niet van onze omstandigheden.

Niet van onze controle.

Onze hulp is van de HEERE.

 

Kom zoals je bent, maar blijf niet waar je bent

Jakobus verbindt het naderen tot God ook met bekering:

“Nadert tot God, en Hij zal tot u naderen. Reinigt de handen, gij zondaars, en zuivert de harten, gij dubbelhartigen.”

Gods genade betekent nooit dat zonde er niet meer toe doet.

Wie tot God nadert, wordt ook opgeroepen alles los te laten wat tussen hem en God in staat.

Maar daarbij mogen wij ook weten dat wij niet eerst onszelf hoeven te reinigen om daarna misschien welkom te zijn.

Wij komen tot Hem omdat wij Hem nodig hebben.

Zijn licht maakt zichtbaar.

Zijn Woord corrigeert.

Zijn genade verandert.

 

De uitnodiging staat nog altijd open

Misschien is dat uiteindelijk de kern van Hebreeën 4:14-16 en Jakobus 4:8.

God zegt:

Kom!

Kom niet omdat je sterk bent.

Kom omdat Christus sterk is.

Kom niet omdat je alles begrijpt.

Kom omdat Hij wijsheid heeft.

Kom niet omdat je jezelf kunt redden.

Kom omdat er bij Hem hulp is.

Kom niet omdat je genade hebt verdiend.

Kom omdat Zijn troon een troon van genade is.

“Laat ons dan met vrijmoedigheid toegaan tot den troon der genade…” (STV)

En:

“Nadert tot God, en Hij zal tot u naderen.” (NBG’51)

 

Misschien hoef je vandaag niet eerst alle antwoorden te vinden.

Misschien hoef je niet eerst sterker te worden.

Misschien hoef je maar één ding te doen:

Nader tot God

Want bij Hem is barmhartigheid.

Bij Hem is genade.

Bij Hem is hulp.

En door de Here Jezus Christus is de weg open.

De tabernakeldienst onder het oude verbond verwijst naar Christus

De tabernakel: schaduw van het Christus en het nieuwe verbond

De oudtestamentische tabernakel was geen willekeurige verzameling godsdienstige voorwerpen en rituelen. God gaf Zelf het ontwerp, stelde de priesterdienst in en bepaalde hoe Israël tot Hem mocht naderen.

Maar de tabernakel was nooit het einddoel.

De tabernakel wees vooruit naar Christus, Zijn offer, Zijn opstanding, Zijn priesterschap en de toegang tot God die door Zijn bloed geopend zou worden. De Brief aan de Hebreeën noemt de tabernakeldienst daarom:

“Welke het voorbeeld en de schaduw der hemelse dingen dienen.” Hebreeën 8:5 (STV)

De tabernakel was de schaduw.

Christus is de werkelijkheid.

De tabernakel was geen kerkmodel, maar een voorafschaduwing van Christus. Het altaar, wasvat, de toonbroden, kandelaar en ark wijzen allemaal naar Zijn volbrachte werk.

Daarom is het niet alleen onnodig, maar ook leerstellig gevaarlijk wanneer christenen elementen van die oudtestamentische schaduwdienst opnieuw invoeren. Een christelijk altaar, een afzonderlijke priesterklasse, heilige gebouwen en herhaalde offers doen geen recht aan de tabernakel. Zij doen tekort aan de Persoon en het volbrachte werk van Christus.

de tabernakeldienst verwijst naar Christus
De tabernakeldienst verwijst naar Christus

 

De tabernakel was een schaduw, geen kerkmodel

De tabernakeldienst werd aan Israël gegeven onder het verbond van Sinaï. Zij behoorde bij het Mozaïsche verbond, het Aäronitische priesterschap en de offers van de Wet.

De Gemeente is geen voortzetting van dit systeem.

De Gemeente heeft geen aardse tempel nodig, geen apart priesterambt dat tussen God en de gelovige staat en geen altaar waarop opnieuw een verzoenend offer moet worden gebracht.

Het nieuwe verbond werd bovendien uitdrukkelijk aangekondigd aan Israël en Juda:

“Zie, de dagen komen, spreekt de HEERE, dat Ik met het huis van Israël en met het huis van Juda een nieuw verbond zal maken.” Jeremia 31:31 (STV)

Dit nieuwe verbond is gefundeerd op het bloed van Christus. Gelovigen hebben nu deel aan de geestelijke zegeningen die uit Zijn offer en priesterschap voortkomen. Dat betekent echter niet dat de Gemeente Israël heeft vervangen of dat alle beloften aan Israël voortaan zonder onderscheid op de kerk kunnen worden toegepast.

De tabernakel wijst niet naar een kerkelijk instituut.

De tabernakel wijst naar Christus.

Typologie moet aan de Schrift gebonden blijven

Bij de uitleg van de tabernakel is voorzichtigheid nodig. Niet ieder haakje, touwtje of stuk metaal vormt automatisch de grondslag voor een verborgen leer.

Een type mag nooit als zelfstandige basis voor een leer gebruikt worden. Het mag alleen een waarheid illustreren die elders duidelijk in de Schrift wordt geleerd.

Anders ontstaat willekeur.

Dan kan iedere uitlegger zijn eigen betekenis aan de kleuren, maten, materialen en voorwerpen geven. Zo verandert Bijbelse typologie al snel in religieuze fantasie.

De hoofdlijn is echter glashelder:

“Want Christus is niet ingegaan in het heiligdom, dat met handen gemaakt is, hetwelk is een tegenbeeld van het ware, maar in den hemel zelven, om nu te verschijnen voor het aangezicht Gods voor ons.” Hebreeën 9:24 (STV)

De aardse tabernakel was een afbeelding.

Christus ging het ware, hemelse heiligdom binnen.

 

De poort: Christus is de enige Weg

De tabernakel had één poort.

Er waren geen verschillende ingangen voor verschillende religieuze voorkeuren. God bepaalde Zelf de toegang.

Dat wijst op de Here Jezus Christus:

“Ik ben de Deur; indien iemand door Mij ingaat, die zal behouden worden.” Johannes 10:9 (STV)

Dit is een aanstootgevende waarheid voor de moderne, religieus-pluralistische mens. Men wil graag geloven dat iedere oprechte overtuiging uiteindelijk bij God uitkomt.

De tabernakel leert het tegenovergestelde.

Er is één ingang.

De Here Jezus zegt:

“Ik ben de Weg, en de Waarheid, en het Leven. Niemand komt tot den Vader, dan door Mij.” Johannes 14:6 (STV)

Christus is niet één mogelijkheid naast vele andere mogelijkheden. Hij is niet slechts de christelijke variant van een algemene religieuze weg.

Hij is de Weg.

Het brandofferaltaar: de toegang begint bij het offer

Direct na de poort stond het koperen brandofferaltaar.

De eerste ontmoeting was niet met het wasvat, de toonbroden of de kandelaar. De eerste ontmoeting was met het altaar.

Dat is veelzeggend.

De toegang tot God begint niet met zelfverbetering. Zij begint niet met goede werken, morele ontwikkeling, religieuze oefeningen of geestelijke ervaringen.

De toegang begint bij het offer.

Op het brandofferaltaar stierf een onschuldig dier in de plaats van de schuldige. Het bloed werd vergoten en het offer werd door vuur verteerd.

Zonde kan niet worden weggepraat.

Zonde kan niet worden gecompenseerd door goede bedoelingen.

Zonde vraagt om oordeel.

Het brandofferaltaar wijst naar Golgotha:

“Want ook Christus heeft eens voor de zonden geleden, Hij rechtvaardig voor de onrechtvaardigen, opdat Hij ons tot God zou brengen.” 1 Petrus 3:18 (STV)

Christus stierf niet alleen als voorbeeld van liefde of zelfopoffering. Hij stierf plaatsvervangend.

De Rechtvaardige stierf voor onrechtvaardigen.

Daarmee ontmaskert het altaar iedere religie die leert dat de mens zichzelf door werken, rituelen of geestelijke prestaties voor God aanvaardbaar kan maken.

Het altaar zegt dat de mens zichzelf niet kan redden.

Het Evangelie zegt dat Christus het heeft volbracht.

 

Het offer van Christus wordt niet herhaald

Onder het oude verbond moesten de offers steeds opnieuw worden gebracht. Zij konden de zonden niet definitief wegnemen.

Daarom staat geschreven:

“Want het is onmogelijk, dat het bloed van stieren en bokken de zonden wegneme.” Hebreeën 10:4 (STV)

De oudtestamentische offers wezen vooruit naar het ene volmaakte offer van Christus:

“Maar Deze, één slachtoffer voor de zonden geofferd hebbende, is in eeuwigheid gezeten aan de rechterhand Gods.” Hebreeën 10:12 (STV)

Hij is gezeten.

Het werk is volbracht.

Iedere eredienst waarin Christus op enige wijze opnieuw wordt geofferd, opnieuw wordt aangeboden of afhankelijk wordt gemaakt van een priesterlijke handeling, tast de volkomenheid van Golgotha aan.

Christus heeft niet slechts een mogelijkheid tot verlossing geopend die door religieuze mensen moet worden afgemaakt.

Hij heeft een eeuwige verlossing teweeggebracht:

“Noch door het bloed der bokken en kalveren, maar door Zijn eigen bloed, eenmaal ingegaan in het heiligdom, een eeuwige verlossing teweeggebracht hebbende.” Hebreeën 9:12 (STV)

Het woord “eenmaal” laat geen ruimte voor een herhaald verzoenend offer.

Het koperen wasvat: reiniging na het altaar

Na het brandofferaltaar stond het koperen wasvat.

Ook deze volgorde is belangrijk.

Eerst het bloed.

Daarna het water.

Eerst verzoening.

Daarna reiniging.

Het wasvat was bestemd voor priesters die reeds tot de dienst waren afgezonderd. Zij moesten hun handen en voeten wassen voordat zij het heiligdom binnengingen.

Het wasvat beeldt daarom niet uit dat een gelovige telkens opnieuw behouden moet worden. Het spreekt van de dagelijkse reiniging van zijn wandel.

De Here Jezus zei tegen Petrus:

“Die gewassen is, heeft niet van node dan de voeten te wassen, maar is geheel rein.” Johannes 13:10 (STV)

Er is een verschil tussen onze positie en onze dagelijkse toestand.

De gelovige is in Christus gereinigd, gerechtvaardigd en aanvaard. Toch wordt zijn wandel verontreinigd door zonde, wereldgelijkvormigheid en de werking van het vlees.

Daarom heeft hij voortdurend de reinigende werking van het Woord nodig:

“Opdat Hij haar heiligen zou, haar gereinigd hebbende met het bad des waters door het Woord.” Efeze 5:26 (STV)

Het altaar spreekt van wat Christus voor ons heeft gedaan.

Het wasvat spreekt van wat Christus door Zijn Woord in ons doet.

Wie het altaar en het wasvat verwart, maakt de behoudenis afhankelijk van onze dagelijkse reinheid.

Wie het wasvat weglaat, verandert genade in een vrijbrief voor een slordige en vleselijke levenswandel.

 

De toonbroden: Christus is het voedsel van de gelovige

In het heilige stond de tafel met de twaalf toonbroden.

De broden lagen voortdurend voor Gods aangezicht en vertegenwoordigden de twaalf stammen van Israël. Brood spreekt in de Schrift van leven en voedsel.

De Here Jezus zegt:

“Ik ben het Brood des levens; die tot Mij komt, zal geenszins hongeren, en die in Mij gelooft, zal nimmermeer dorsten.” Johannes 6:35 (STV)

Christus is niet alleen Degene door Wie wij behouden worden. Hij is ook het geestelijke voedsel van de gelovige.

De toonbroden leren geen sacramentele verandering van brood in het letterlijke lichaam van Christus. Zij wijzen naar Christus als Degene uit Wie de nieuwe mens leeft.

Wij voeden ons met Hem door het Woord.

Wij leren Hem kennen in Zijn vernedering, gehoorzaamheid, lijden, sterven, opstanding, verhoging en tegenwoordige priesterschap.

Waar Christus niet langer het geestelijke voedsel van de Gemeente is, wordt de leegte opgevuld met amusement, menselijke verhalen, managementprincipes, psychologische technieken en geestelijke sensatie.

Maar de ziel wordt niet gevoed door sfeer.

De ziel wordt gevoed door Christus.

 

De gouden kandelaar: Christus is het Licht

Tegenover de tafel met de toonbroden stond de gouden kandelaar.

Het heilige had geen ramen. Het licht kwam niet van buitenaf en ook niet uit menselijke wijsheid.

Het licht werd door God gegeven.

De Here Jezus zegt:

“Ik ben het Licht der wereld; die Mij volgt, zal in de duisternis niet wandelen, maar zal het licht des levens hebben.” Johannes 8:12 (STV)

De natuurlijke mens kan geestelijke waarheid niet ontdekken door in zichzelf te kijken. Het menselijke hart is geen betrouwbare bron van openbaring.

Evenmin wordt de waarheid bepaald door gevoel, cultuur, meerderheid of persoonlijke ervaring.

Christus is het Licht.

De Heilige Geest verheerlijkt Christus en opent het Woord. Hij brengt geen nieuwe openbaring die de Schrift corrigeert, aanvult of opzijschuift.

Wanneer het Woord wordt vervangen door profetische indrukken, ingevingen, visioenen en persoonlijke openbaringen, wordt het licht van Christus ingeruild voor de flakkerende lamp van menselijke verbeelding.

Het reukofferaltaar: Christus is de Voorspraak

Vlak voor het voorhangsel stond het gouden reukofferaltaar.

Het reukwerk steeg op tot God en verspreidde een aangename geur. Het wijst op aanbidding, gebed en de voorspraak van Christus.

“Christus is het, Die gestorven is; ja, wat meer is, Die ook opgewekt is, Die ook ter rechterhand Gods is, Die ook voor ons bidt.” Romeinen 8:34 (STV)

Onze gebeden worden niet aangenomen omdat zij mooi geformuleerd, luid uitgesproken of door een gezalfde leider ondersteund worden.

Wij worden gehoord omdat wij in Christus tot God naderen.

Hij is onze Voorspraak.

Daarom heeft de gelovige geen aardse priester, apostel of profeet nodig om zijn gebeden dichter bij God te brengen.

“Want er is één God, er is ook één Middelaar Gods en der mensen, de Mens Christus Jezus.” 1 Timotheüs 2:5 (STV)

Er is één Middelaar.

Niet Christus plus een kerkelijk priesterschap.

Niet Christus plus een moderne apostel.

Niet Christus plus een vermeend gezalfde leider.

Christus alleen.

 

Het voorhangsel: de weg is geopend

Het voorhangsel scheidde het heilige van het heilige der heiligen.

Het maakte duidelijk dat de weg tot Gods onmiddellijke tegenwoordigheid onder het oude verbond nog niet vrij toegankelijk was:

“Waarmede de Heilige Geest dit beduidde, dat de weg des heiligdoms nog niet openbaar gemaakt was.” Hebreeën 9:8 (STV)

Alleen de hogepriester mocht eenmaal per jaar achter het voorhangsel komen, en niet zonder bloed.

Maar bij de dood van Christus scheurde het voorhangsel van boven naar beneden.

God Zelf opende de weg.

“Dewijl wij dan, broeders, vrijmoedigheid hebben, om in te gaan in het heiligdom door het bloed van Jezus, op een versen en levenden weg, welken Hij ons ingewijd heeft door het voorhangsel, dat is, door Zijn vlees.” Hebreeën 10:19-20 (STV)

De gelovige staat niet langer op afstand.

Hij hoeft niet via een kerkelijk systeem, een priesterlijke hiërarchie of een geestelijke elite tot God te naderen.

Hij heeft door het bloed van Christus vrijmoedigheid om tot God te gaan.

Wie opnieuw een geestelijke tussenmuur bouwt, probeert als het ware het gescheurde voorhangsel weer dicht te naaien.

De ark en het verzoendeksel: genade op grond van bloed

In het heilige der heiligen stond de ark des verbonds.

In de ark lagen de wetstafelen, de gouden kruik met manna en de bloeiende staf van Aäron.

Deze voorwerpen wijzen naar Christus.

Hij heeft de Wet volmaakt vervuld.

Hij is het Brood des levens.

Hij is uit de dood opgestaan en bezit een onvergankelijk priesterschap.

Boven op de ark lag het verzoendeksel. Daar werd op de Grote Verzoendag het bloed gesprengd.

Zonder het bloed zou de wet alleen tegen de mens getuigen. Door het bloed kon God in genade handelen zonder Zijn rechtvaardigheid prijs te geven.

Paulus schrijft over Christus:

“Welken God voorgesteld heeft tot een Verzoening, door het geloof in Zijn bloed.” Romeinen 3:25 (STV)

Gods genade is niet goedkoop.

Vergeving betekent niet dat God de zonde door de vingers ziet. Genade is mogelijk omdat Christus het oordeel heeft gedragen.

Daarom mag de gelovige met vrijmoedigheid naderen:

“Laat ons dan met vrijmoedigheid toegaan tot den troon der genade, opdat wij barmhartigheid mogen verkrijgen, en genade vinden, om geholpen te worden ter bekwamer tijd.” Hebreeën 4:16 (STV)

 

De hogepriester: Christus vertegenwoordigt ons bij God

De tabernakel kan niet los worden gezien van het priesterschap.

De zondaar had niet alleen een offer nodig, maar ook een priester die op grond van dat offer tot God naderde.

Aäron was een voorafschaduwing van Christus, maar Christus is oneindig groter dan Aäron.

Aäron moest eerst voor zijn eigen zonden offeren. Christus was zondeloos.

Aäron ging eenmaal per jaar het heilige der heiligen binnen. Christus ging eenmaal en voorgoed het hemelse heiligdom binnen.

Aäron bracht het bloed van dieren. Christus ging binnen door Zijn eigen bloed.

Aärons priesterschap werd steeds door de dood onderbroken. Christus leeft altijd.

“Waarom Hij ook volkomenlijk kan zalig maken degenen, die door Hem tot God gaan, alzo Hij altijd leeft om voor hen te bidden.” Hebreeën 7:25 (STV)

Christus redt niet half.

Hij redt volkomen.

 

Waarom terugkeren naar de schaduw?

De tabernakel laat niet zien hoeveel religieuze hulpmiddelen de mens nodig heeft om zichzelf tot God op te werken.

De tabernakel laat zien hoeveel er nodig was voordat de weg tot God geopend kon worden.

En alles wat nodig was, is in Christus vervuld.

Hij is de Poort.

Hij is het Offer.

Hij is het Brood.

Hij is het Licht.

Hij is de Hogepriester.

Hij is de Middelaar.

Hij is het ware Heiligdom.

Daarom is het een ernstige dwaling wanneer het christendom elementen van de oudtestamentische schaduwdienst opnieuw invoert als noodzakelijke middelen om tot God te komen.

Een nieuw altaar doet tekort aan het ene offer.

Een afzonderlijke priesterklasse doet tekort aan de ene Middelaar.

Een heilige ruimte doet tekort aan de vrije toegang tot het hemelse heiligdom.

Een herhaald offer doet tekort aan het volbrachte werk.

Een geestelijke elite doet tekort aan het priesterschap van alle gelovigen.

Wie Christus heeft, heeft de werkelijkheid.

Waarom zou hij terugkeren naar de schaduw?

 

De tabernakel wijst helemaal naar Christus

De boodschap van de tabernakel is niet dat wij haar dienst moeten kopiëren.

De boodschap is dat wij Christus moeten zien.

Het brandofferaltaar wijst naar Zijn offer.

Het koperen wasvat wijst naar Zijn reinigende werk.

De toonbroden wijzen naar Hem als geestelijk voedsel.

De kandelaar wijst naar Hem als het Licht.

Het reukofferaltaar wijst naar Zijn voorspraak.

Het voorhangsel wijst naar Zijn vlees en Zijn dood.

De ark en het verzoendeksel wijzen naar Zijn Persoon en Zijn verzoenend bloed.

Niet religie brengt ons tot God.

Niet een kerkelijk systeem brengt ons tot God.

Niet een sacrament brengt ons tot God.

Niet een gezalfde leider brengt ons tot God.

Christus brengt ons tot God.

En Hij heeft de weg niet gedeeltelijk geopend.

Hij heeft hem volkomen geopend.

 

Veelgestelde vragen over de tabernakel en Christus

Is de tabernakel een afbeelding van de Gemeente?

De tabernakel wijst in de eerste plaats naar Christus, Zijn offer, Zijn priesterschap en de hemelse werkelijkheid. Sommige onderdelen kunnen geestelijke lessen bevatten voor gelovigen, maar de tabernakel mag niet zonder meer als kerkmodel worden gebruikt.

Waarnaar wijst het brandofferaltaar?

Het brandofferaltaar wijst naar het plaatsvervangende en volkomen offer van Christus aan het kruis. Zijn offer werd eenmaal gebracht en hoeft niet herhaald te worden.

Wat betekent het koperen wasvat?

Het wasvat wijst naar de praktische reiniging van de gelovige door het Woord. Het gaat niet om telkens opnieuw behouden worden, maar om reiniging van de dagelijkse wandel.

Wat betekenen de toonbroden?

De toonbroden wijzen naar Christus als het Brood des levens en naar de geestelijke gemeenschap en voeding die de gelovige in Hem ontvangt.

Waarom scheurde het voorhangsel?

Het voorhangsel scheurde bij de dood van Christus omdat door Zijn bloed de weg tot God werd geopend. De gelovige heeft nu vrijmoedigheid om tot de troon der genade te naderen.

Heeft de gelovige nog een aardse priester nodig?

Nee. Christus is de enige Middelaar en Hogepriester. Iedere gelovige mag door Hem rechtstreeks tot God naderen.

zie ook:

Het offer van Christus, méér dan Zijn kruisdood – Bijbelse basis

extern:

De Tabernakel – deel 1

De Tabernakel – deel 2

 

Geverifieerd door MonsterInsights