Galaten 6:14 Maar het zij verre van mij dat ik zou roemen, anders dan in het kruis van onzen Heere Jezus Christus, door welken de wereld mij gekruisigd is, en ik der wereld.
15 Want in Christus Jezus heeft noch besnijdenis enige kracht, noch voorhuid, maar een nieuw schepsel.
Soms hoor je dat de Statenvertaling moeilijk is en dat ‘een eenvoudigere vertaling, zoals de BasisBijbel, duidelijker zou zijn’. Maar wanneer je een concreet vers vergelijkt, kan het gebeuren dat je het nauwelijks nog herkent.
Dat gevoel is bij 2 Thessalonicenzen 3:5 heel begrijpelijk.
Laten we eerst lezen wat er staat:
“En de Heere richte uw harten tot de liefde Gods, en tot de lijdzaamheid van Christus.” (2 Thessalonicenzen 3:5 STV)
”Laat je door de Heer helpen om van Hem te houden en om net zo vast te houden aan het geloof als Christus.” (2 Thessalonicenzen 3:5 Basisbijbel)
Een korte zin. Maar grammaticaal en theologisch rijk.
De Griekse tekst luidt:
Ho de kurios kateuthunai humōn tas kardias
eis tēn agapēn tou theou
kai eis tēn hupomonēn tou Christou
Letterlijk:
Dat de Heere uw harten richte
tot de liefde van God
en tot de volharding van Christus.
Hier vallen direct drie dingen op.
Paulus bidt
Het werkwoord “kateuthunai” staat in een wensvorm. Dit is geen opdracht aan gelovigen, maar een gebed. Paulus vraagt dat de Heere Zelf iets doet in hun binnenste.
Het gaat om het hart
Niet om gedrag, niet om prestatie, maar om innerlijke gerichtheid.
Er staan twee genitiefconstructies
“de liefde van God”
“de volharding van Christus”
En juist daar zit het spanningsveld.
In het Grieks kan “van God” twee kanten op betekenen:
de liefde die God heeft
of
de liefde tot God
Beide zijn grammaticaal mogelijk.
Hetzelfde geldt voor “de volharding van Christus”:
de volharding die Christus Zelf heeft
of
de volharding die gericht is op Christus (het volhardend uitzien naar Hem)
De Statenvertaling vertaalt letterlijk en laat die meerlagigheid staan:
“de liefde Gods”
“de lijdzaamheid van Christus”
Zij maakt geen uitlegkundige keuze.
Veel moderne, vereenvoudigde vertalingen doen dat wel. Zij kiezen bijvoorbeeld voor:
“liefde voor God”
“geduldig zijn zoals Christus”
Maar die keuzes staan niet expliciet in de tekst. Ze zijn interpretatief.
Wanneer je vertaalt:
“dat jullie leren om van God te houden en geduldig te zijn zoals Jezus”
dan verandert het accent.
De nadruk verschuift:
van Gods werk in het hart
naar menselijke navolging
van gebed
naar morele aansporing
Paulus bidt hier niet dat de Thessalonicenzen hun best doen.
Hij bidt dat de Heere hun hart richt.
Dat is wezenlijk anders.
Omdat in een parafraserende vertaling:
de grammaticale openheid wordt ingevuld
de dubbelzinnigheid wordt opgelost
de theologische breedte wordt versmald
het gebedskarakter soms minder scherp doorklinkt
Wat in de grondtekst compact en rijk is, wordt dan uitleggerig en eenduidig.
En dat voelt anders, omdat het ook anders ís.
Paulus bidt dat de Heere hun hart richt:
tot Gods liefde
tot Christus’ volharding
Dat kan betekenen:
leven vanuit Gods liefde
rusten in Gods liefde
volharden zoals Christus
volhardend uitzien naar Christus
De kracht zit in de beknoptheid.
De Statenvertaling bewaart die spanning.
Zij vertaalt wat er staat.
Zij legt niet uit wat er volgens de vertaler bedoeld wordt.
Het verschil tussen de Statenvertaling en een eenvoudigere vertaling is niet alleen taalniveau. Het is een verschil in benadering.
De ene vertaalt zo letterlijk mogelijk en laat theologische diepte staan.
De andere probeert begrijpelijk te maken en moet daarbij keuzes maken.
In gesprekken
hoor je het: “Jezus dit” en “Jezus dat.”
Soms oprecht bedoeld. Soms bijna terloops. Soms zelfs achteloos.
Het komt zelfs ook voor dat Hij benaderd wordt als een soort butler die geacht wordt in actie te komen op commando.
Maar waarom spreken gelovigen traditioneel van de Here Jezus Christus?
Is dat ouderwets taalgebruik? Vrome gewoonte? Of zit er iets diepers achter?
De Schrift zelf geeft het antwoord.
De naam Jezus is de naam van Zijn menswording.
“En zij zal een Zoon baren, en gij zult Zijn naam heten JEZUS; want Hij zal Zijn volk zalig maken van hun zonden.” (Mattheüs 1:21 STV)
Dat is de naam die Hij ontving bij Zijn geboorte.
De naam van de Mens geworden Zoon.
De naam verbonden aan Bethlehem, Nazareth, Galilea en Golgotha.
In de Evangeliën lezen we hoe mensen “Jezus volgden”. Zij liepen letterlijk achter Hem aan. Zij zagen Hem, hoorden Hem, raakten Hem aan.
Maar de Schrift blijft daar niet bij staan.
“Christus” betekent: de Gezalfde.
Het is de Griekse vertaling van “Messias”.
“Gij zijt de Christus, de Zoon des levenden Gods.” (Mattheüs 16:16 STV)
Christus is dus géén achternaam. Het is een titel.
Het spreekt van Zijn ambt. Zijn goddelijke roeping. Zijn zalving door de Vader.
Als Christus is Hij:
– Profeet
– Priester
– Koning
Wanneer wij Hem “Christus” noemen, belijden wij dat Hij de door God gezonden Verlosser is.
Dat is méér dan alleen de historische Jezus.
Na kruis en opstanding is Hij niet slechts Jezus van Nazareth.
“Zo wete dan zekerlijk het ganse huis Israëls, dat God Hem tot een Heere en Christus gemaakt heeft, namelijk dezen Jezus, Dien gij gekruist hebt.” (Handelingen 2:36 STV)
Hier klinkt iets beslissends.
God heeft Hem tot Heere gemaakt.
Heere betekent: Soevereine, Meester, Eigenaar.
Het Griekse Kurios werd gebruikt voor absolute heerschappij.
Daarom schrijft Paulus:
“Daarom heeft Hem ook God uitermate verhoogd, en heeft Hem een Naam gegeven, welke boven allen naam is.” (Filippenzen 2:9 STV)
En verder:
“Opdat in de Naam van Jezus zich zou buigen alle knie dergenen die in den hemel, en die op de aarde, en die onder de aarde zijn.” (Filippenzen 2:10 STV)
Wij spreken dus niet meer slechts over de vernederde Jezus.
Wij spreken over de verhoogde Heere.
In onze tijd is “Jezus” soms gereduceerd tot een vriendelijke spirituele figuur.
Een inspirerend voorbeeld.
Een zachte rabbi.
Een moreel kompas.
Maar de Bijbel presenteert Hem als veel meer.
Wanneer de apostelen hun brieven openen, schrijven zij niet achteloos.
“Genade zij u en vrede van God, onzen Vader, en den Heere Jezus Christus.” (Romeinen 1:7 STV)
Dat is geen stijlvorm. Dat is belijdenis.
Elke keer dat zij die volle naam gebruiken, erkennen zij:
– Zijn menswording
– Zijn Messiaanse zending
– Zijn koninklijke heerschappij
Dit is geen taalpolitie.
Het is geen wettische regel.
Het gaat om erkenning.
Wie Hij is, bepaalt hoe wij Hem noemen.
Wanneer wij spreken van de Here Jezus Christus, doen wij precies wat de Schrift doet: wij belijden Hem in de volheid van Zijn Persoon en werk.
Niet kleiner dan Hij is.
Niet oppervlakkiger dan de apostelen deden.
Niet vertrouwelijker dan gepast is.
Taal vormt denken.
Denken vormt geloofsbeleving.
Wie achteloos spreekt, denkt vaak ook achteloos.
Wie belijdend spreekt, houdt zijn hart bij de waarheid.
lees ook:
Jezus volgen of Christus volgen; geen woordspel, maar een fundament
