Waarom ik hierover blijf schrijven
Ik wil graag een tipje van de sluier oplichten over de reden waarom ik op dit blog regelmatig bepaalde onderwerpen behandel.
Een oplettende bezoeker zal inmiddels hebben gemerkt dat het hier opvallend vaak gaat over zaken die raken aan de charismatische praktijk en leer. Dat is niet toevallig. Binnen dat gedachtegoed worden regelmatig claims gedaan, verwachtingen gewekt en uitspraken gedaan waarvan ik mij steeds vaker afvraag:
waar staat dit eigenlijk in de Bijbel?
En die vraag is voor mij niet onderhandelbaar.
Na mijn ongeluk ben ik verschillende keren terug geweest in een gemeente waar ik vroeger vaker kwam. Omdat daar inmiddels een leiderschapswissel had plaatsgevonden, was ik aanvankelijk behoorlijk optimistisch. Ik was benieuwd naar de prediking, de aanpak, en, plat gezegd, de koers die men zou gaan varen.
Langzamerhand is duidelijk geworden welke richting gekozen is.
En je raadt het waarschijnlijk al: de afslag richting het pinkster- en charismatisch christendom is genomen. Inmiddels is ook gecommuniceerd dat de gemeente zich heeft aangesloten bij de VPE. Wie mijn eerdere artikel daarover heeft gelezen, zal begrijpen dat ik daar bepaald niet enthousiast over ben. Dat is dan nog voorzichtig uitgedrukt.
Het gaat mij niet om een of het etiket
Laat ik meteen iets duidelijk maken. Mijn bezwaar zit nadrukkelijk niet in een naam, een organisatie of een etiket. Ook niet in het feit dat iemand zichzelf pinksterchristen, evangelisch, reformatorisch of wat dan ook noemt.
De vraag is veel simpeler:
Wat leert de Schrift?
Dáár moet uiteindelijk alles aan getoetst worden.
Mijn zorg is dat binnen het charismatisch gedachtegoed een belangrijk Bijbels onderscheid onvoldoende of zelfs niet wordt gezien: het onderscheid tussen Gods handelen met Israël en Gods roeping van de Gemeente, het Lichaam van Christus.
Wanneer dat onderscheid verdwijnt, wordt vrijwel automatisch ook het boek Handelingen anders gelezen. Handelingen wordt dan gemakkelijk behandeld als een blauwdruk voor hoe iedere plaatselijke gemeente vandaag zou behoren te functioneren. Wonderen, tekenen, bijzondere manifestaties, profetieën en bovennatuurlijke ervaringen worden vervolgens niet alleen mogelijk geacht, maar dikwijls ook verwacht.
Daar zit voor mij een fundamenteel probleem.
Niet omdat ik wil voorschrijven wat God wel of niet zou kunnen doen, maar omdat de Schrift zelf bepaalt wat wij voor deze tijd als normgevende leer en praktijk mogen verwachten.
Het verschil tussen beschrijving en voorschrift is daarbij essentieel.
Niet alles wat in Handelingen gebeurde, is daarmee een opdracht of model voor de Gemeente vandaag.
Wanneer ervaring de plaats van het Woord inneemt
Het gevolg van zo’n koers blijft bovendien niet beperkt tot een leerstellig verschil van inzicht.
Het beïnvloedt hoe gelovigen leren denken.
Waar het Woord niet langer praktisch de maatstaf is waaraan alles wordt getoetst, ontstaat gemakkelijk een geloofscultuur waarin ervaring steeds belangrijker wordt.
Wat voelde je?
Wat ervoer je?
Wat kreeg je op je hart?
Welke indruk ontving je?
Was er een bijzondere sfeer?
Was er “kracht”?
Heeft iemand een woord voor je?
Daarmee wil ik gevoel of emotie niet verdacht maken. Een mens zonder gevoel bestaat niet en ook geloof raakt vanzelfsprekend ons hart. Maar gevoel is geen openbaringsbron. Een indruk is geen Schriftwoord. Een bijzondere ervaring bewijst niet dat iets van God afkomstig is.
Daarom zegt de Bijbel ook:
“Beproeft alle dingen; behoudt het goede.” (1 Thessalonicenzen 5:21, STV)
Dat is geen oproep tot cynisme. Het is een opdracht tot groei, tot geestelijke volwassenheid.
Toetsing is geen gebrek aan geloof
Wat mij daarom eveneens zorgen baart, is wanneer kritische vragen weliswaar in theorie welkom worden genoemd, maar in de praktijk als lastig worden ervaren.
Er kan gezegd worden dat alles bespreekbaar is en dat de deur altijd openstaat. Maar de werkelijke vraag is wat er gebeurt wanneer iemand daadwerkelijk binnenkomt en vraagt:
Waar staat dit?
Waarom leren wij dit?
Is deze praktijk werkelijk uit de Schrift af te leiden?
Is dit voorschrift voor de Gemeente, of lezen wij iets in de tekst wat er niet staat?
Wie echt overtuigd is van de Bijbelse basis van zijn leer, hoeft zulke vragen niet te vrezen.
Sterker nog: een gemeente zou zulke vragen moeten verwelkomen.
De Bereërs werden immers niet geprezen omdat zij alles wat Paulus zei onmiddellijk als zoete koek aannamen, maar juist omdat zij onderzochten of hetgeen hun verteld werd met de Schrift overeenkwam:
“En dezen waren edeler, dan die te Thessalonica waren, als die het woord ontvingen met alle toegenegenheid, onderzoekende dagelijks de Schriften, of deze dingen alzo waren.” (Handelingen 17:11, STV)
Dat is geen ongeestelijke houding.
Dat is een geestelijke houding.
Gelovigen moeten toegerust worden
Een van mijn grootste bezwaren tegen een sterk ervaringsgerichte geloofspraktijk is daarom dat gelovigen er uiteindelijk afhankelijk door kunnen worden.
Afhankelijk van leiders.
Afhankelijk van bijeenkomsten.
Afhankelijk van sfeer.
Afhankelijk van bijzondere ervaringen.
Afhankelijk van iemand die zegt iets “voor jou ontvangen” te hebben.
Maar de Bijbelse bedoeling is juist dat gelovigen worden opgebouwd, onderwezen en toegerust, zodat zij zelf leren staan.
Niet op de ervaring van een ander.
Niet op de charisma’s van een leider.
Niet op de emotionele intensiteit van een samenkomst.
Maar op het geopenbaarde Woord van God.
Daarom blijft dat Woord mijn uitgangspunt.
“Uw woord is een lamp voor mijn voet, en een licht voor mijn pad.” (Psalm 119:105, STV)
Geen stormram
Je zult begrijpen dat ik mij in zo’n ontwikkeling niet thuis voel.
Tegelijkertijd voel ik mij ook niet geroepen om met een stormram een gemeente binnen te gaan en daar de boel op stelten te zetten. Dat zou waarschijnlijk weinig opbouwen en vooral loopgraven veroorzaken.
Maar zwijgen is iets anders.
Ik kan schrijven.
Ik kan onderzoeken.
Ik kan vergelijken.
Ik kan vragen stellen.
En ik kan anderen aansporen hetzelfde te doen.
In de afgelopen jaren heb ik het voorrecht gehad veel te mogen bestuderen en daardoor bepaalde patronen te leren herkennen. Niet omdat ik alles weet, verre van dat, maar omdat ik steeds beter heb leren zien hoe belangrijk het is om Schriftgedeelten in hun verband te lezen en onderscheid te maken tussen Israël en de Gemeente, tussen Wet en Genade, tussen beschrijving en voorschrift en tussen menselijke ervaring en Goddelijke openbaring.
Daar zal ik dus voorlopig over blijven schrijven.
Niet om mensen belachelijk te maken.
Niet omdat ik ruzie zoek.
Niet omdat ik beweer dat iedereen die in een charismatische gemeente zit onoprecht is.
Integendeel. Ik twijfel er niet aan dat daar vele oprechte gelovigen zijn die werkelijk de Here Jezus Christus willen dienen.
Juist daarom vind ik dit onderwerp belangrijk.
Oprechtheid maakt een leer namelijk nog niet Bijbels.
Het gaat mij om die ene lezer
Ik ga met dit blog niet voor enorme bezoekersaantallen.
Natuurlijk is het leuk wanneer een artikel veel gelezen wordt, maar dat is niet mijn drijfveer.
Het gaat mij veel meer om het individu.
Als één iemand door een artikel opnieuw zijn Bijbel opent en denkt: wacht eens even, klopt hetgeen mij geleerd wordt eigenlijk wel?
Als één gelovige ontdekt dat hij niet afhankelijk hoeft te zijn van religieuze ervaringen maar mag rusten in wat God heeft gesproken.
Als één iemand leert onderscheiden tussen wat de Bijbel werkelijk zegt en wat wij er in de loop der jaren van hebben gemaakt.
Dan vind ik dat al heel waardevol.
Geen dichtgespijkerd systeem
Mijn uitgangspunt blijft daarom het Woord van God.
Niet een geloofsbelijdenis.
Niet een kerkelijke traditie.
Niet een denominatie.
Niet een dogmatisch systeem waarin iedere vraag bij voorbaat al van een antwoord is voorzien.
En óók niet de leer van een favoriete Bijbelleraar.
Iedere menselijke uitleg moet uiteindelijk opnieuw langs de Schrift.
Ook de mijne.
Paulus schrijft:
“Beijver u om uzelven Gode beproefd voor te stellen, een arbeider, die niet beschaamd wordt, die het Woord der waarheid recht snijdt.” (2 Timotheüs 2:15, STV)
Dat vraagt studie. Dat vraagt soms correctie. Dat vraagt ook de bereidheid om geliefde overtuigingen los te laten wanneer blijkt dat zij onvoldoende Bijbelse grond hebben.
Juist in een tijd waarin we op vrijwel ieder terrein overspoeld worden met informatie, halve waarheden, stellige claims en regelrechte desinformatie, zou de Gemeente een plaats van onversneden helderheid moeten zijn.
Niet van nieuwe mist.
Niet van nóg meer onbewezen claims.
Maar van waarheid.
Daarom schrijf ik.
En daarom kun je de komende tijd naast opbouwende artikelen en korte Bijbelstudies ook artikelen blijven verwachten die kritisch kijken naar charismatische leer en praktijk.
Soms voorzichtig.
Soms scherp.
En soms zal het ongetwijfeld een beetje schuren.
Maar hopelijk altijd met dezelfde vraag op de achtergrond:
Wat zegt de Schrift echt?
Want uiteindelijk is dat niet alleen de veiligste vraag.
Het is de enige vraag die echt beslissend is.
