Waarom tobben zoveel christenen over de vraag of ze wel “goed genoeg” zijn voor God? En hoe kan de apostel Paulus de gelovigen in Korinthe aan de ene kant “geheiligden in Christus Jezus” noemen, terwijl hij hen een paar hoofdstukken verder de mantel uitveegt om hun vleselijke gedrag en onderlinge strijd?
Het antwoord op deze vragen ligt in een belangrijk Bijbels principe: het onderscheid tussen staat (positie) en toestand (praktische wandel). Wie dit onderscheid eenmaal leert zien, ontdekt de sleutel tot de nieuwtestamentische brieven en ervaart de bevrijdende rust van Gods Genade.
De staat van de gelovige
De staat van een gelovige is de volmaakte, onveranderlijke en hemelse positie die hij voor God inneemt vanaf het allereerste moment dat hij in Jezus Christus gelooft.
Volkomen: Deze positie wordt niet opgebouwd door menselijke inspanning, gebed, kerkelijke ijver, vroomheid of goede werken. Het is een volstrekt onverdiende gave van God op grond van het volbrachte werk van Christus aan het kruis.
Voor iedere gelovige: In Gods ogen bezit de meest zwakke, pasbekeerde of onwetende gelovige exact dezelfde rechten, zekerheden en hemelse zegeningen als de meest ervaren en gezegende christen.
Onveranderlijk : Onze positie voor God kan in de hemel niet volmaakter worden dan zij nu al is. In Christus is de gelovige gerechtvaardigd, levend gemaakt, mede opgewekt, in de hemel gezet, verzegeld met de Heilige Geest en gemaakt tot een onmisbaar lid van het Lichaam van Christus.
De toestand van de gelovige
De toestand heeft betrekking op het praktische, dagelijkse leven; het leven van de gelovige hier en nu op aarde.
Nog in ontwikkeling: Waar de staat vanaf dag één volmaakt is, is de praktijk van het dagelijks leven vaak nog gebrekkig. De wandel en het karakter van een gelovige kunnen in de praktijk helaas nog ver beneden het niveau van zijn hemelse positie liggen.
De strijd tussen oude en nieuwe natuur: In het dagelijks leven ervaart de gelovige de aanwezigheid van de oude natuur (het vlees) en de nieuwe mens (het leven van Christus in ons). Die twee staan van nature tegenover elkaar.
Mefiboseth bij David
Mefiboseth bij koning David
In de Bijbel wordt dit onderscheid prachtig geïllustreerd aan de hand van de geschiedenis van Mefiboseth uit 2 Samuël 9:
Mefiboseth was de kleinzoon van koning Saul. Hij was kreupel aan beide voeten door een val in zijn jeugd en woonde in Lo-Debar , een dorre plaats die “geen weide” betekent. Uit liefde voor zijn vriend Jonathan haalde koning David Mefiboseth op en schonk hem een vaste plaats aan de koninklijke tafel.
Zijn staat veranderde radicaal: Op het moment dat David hem aannam, werd Mefiboseths staat die van een koningszoon. Hij zat dagelijks aan de tafel van de koning en deelde in de rijkdom van het paleis.
Zijn toestand bleef hetzelfde: Hoewel zijn staat verheven was tot die van een koningskind, bleef zijn praktische toestand onveranderd: hij bleef kreupel aan beide voeten. Onder de koninklijke tafel waren zijn verlamde voeten echter bedekt door de genade van de koning.
Zo draagt ook de gelovige een zwak en vernederd lichaam met zich mee, terwijl hij door God geplaatst is op de hoogst denkbare koninklijke positie.
De volgorde
Een van de grootste bevrijdingen in het christelijk leven is het inzicht in Gods volgorde van handelen. Onder de Wet van Mozes eiste God eerst gehoorzaamheid voordat de mens zegen kon ontvangen (“Doe en leef”). Onder de Genade werkt God precies andersom (“Geloof en leef”):
God geeft eerst de hoogst denkbare staat om niet, op grond van geloof.
God vermaant de gelovige daarna om te wandelen in overeenstemming met de positie die hij al gekregen heeft.
Onze levenswandel is niet de voorwaarde om bij God te horen, maar het gevolg van het feit dat we bij Hem horen.
Ons karakter is niet de grond van onze positie, maar onze positie is de bron van ons nieuwe karakter.
Bijbels onderscheid tussen staat en toestand
In het Nieuwe Testament vinden we talloze teksten die elkaar op het eerste gezicht lijken tegen te spreken, maar die direct helder worden wanneer we letten op het verschil tussen staat en toestand:
Thema
staat
toestand (vermaning)
Het licht
“Gij zijt het licht der wereld” (Matthéüs 5:14)
“Laat zo uw licht schijnen” (Matthéüs 5:16)
Heiliging
“Eens voor altijd geheiligd” (Hebreeën 10:10)
“De God des vredes heilige u geheel en al” (1 Thessalonicenzen 5:23)
Volmaaktheid
“In eeuwigheid volmaakt” (Hebreeën 10:14)
“Niet dat ik het reeds verkregen heb, maar ik jaag daarnaar” (Filippenzen 3:12)
Sterven met Christus
“Der wet gedood door het lichaam van Christus” (Romeinen 7:4)
“Doodt dan uw leden die op de aarde zijn” (Kolossenzen 3:5)
Leven vanuit een reeds geschonken positie
Als u niet weet dat u in Christus nú al een volmaakte positie inneemt, zult u steeds proberen uw eigen heil te bewerken om zelf Gods goedkeuring te verdienen. Dat leidt óf tot wettische hoogmoed óf tot diepe ontmoediging.
Gods opvoeding in ons leven, door de inwoning van de Heilige Geest, de tuchtiging van de Vader en de onderwijzing van het Woord, heeft maar één doel: ons praktische leven (toestand) steeds meer gelijkvormig te maken aan de volmaakte positie (staat) die wij in Christus al bezitten.
U hoeft niet te werken náár een positie; u mag leven úit een positie die u al geschonken is.
De Bijbel is geen verzameling van losstaande verhalen en feiten, maar een ontvouwing van Gods Heilsplan met de mensheid. Een van de belangrijkste sleutels om deze rode draad te begrijpen, is kennis van zeven verbonden die God in de loop van de geschiedenis met mensen heeft gesloten.
In de Bijbel wordt zichtbaar hoe deze zeven verbonden de essentie vormen van de verhouding tussen God en de mens. Wie deze verbonden leert onderscheiden, ziet hoe Gods beloften zich stap voor stap ontvouwen en hoe elk verbond uiteindelijk heenwijst naar Jezus Christus.
De zeven Bijbelse verbonden
Wat is een Bijbels verbond?
In Bijbelse zin is een verbond een heilig oordeel, toezegging of afspraak waarmee God Zich bindt aan de mensheid of aan een specifiek volk. Er is een onderscheid te maken tussen twee soorten verbonden:
Voorwaardelijke verbonden
Deze werken volgens het principe ”Indien gij zult… dan zal Ik..”. De zegen en de vervulling zijn afhankelijk van de gehoorzaamheid en de trouw van de mens. Het Mozaïsche Verbond bij de Sinaï is het enige voorwaardelijke verbond in de Bijbel.
Onvoorwaardelijke verbonden
Deze rusten uitsluitend op de toezegging van God, uitgedrukt in Zijn soevereine ”Ik zal”. Zelfs wanneer de mens faalt, blijft de belofte van God onveranderlijk van kracht. De overige zes verbonden dragen dit onvoorwaardelijke karakter.
De zeven Bijbelse verbonden in vogelvlucht
Het Adamitische Verbond (Genesis 3:14-19)
Karakter: Onvoorwaardelijk
Context: Gesloten direct na de zondeval in de hof van Eden.
Toen de eerste mens in gehoorzaamheid faalde en in zonde viel, maakte God de ingrijpende gevolgen voor de mensheid en de schepping bekend. Hoewel de mens onder de gevolgen van de zonde kwam te staan, legde God tegelijk de allereerste evangeliebelofte (de moederbelofte of het protoevangelie) in dit verbond vast
De belangrijkste elementen van het Adamitische verbond zijn:
De vloek over de slang: De satan wordt geoordeeld en er wordt een voortdurende vijandschap gesteld tussen zijn zaad en het Zaad van de vrouw.
De gevolgen voor de mens: Smarten bij zwangerschap en geboorte voor de vrouw, en zware, moeizame arbeid op de door de zonde vervloekte aardbodem voor de man.
Lichamelijke dood: De mens werd onderworpen aan de lichamelijke dood: “Stof zijt gij, en tot stof zult gij wederkeren”.
De Messiaanse belofte: De belofte dat het Zaad van de vrouw uiteindelijk de kop van de slang zal verbrijzelen, hoewel dit gepaard zou gaan met het lijden (de hielverbrijzeling) van de Verlosser.
Het Noachitische Verbond (Genesis 8:20-9:27)
Karakter: Onvoorwaardelijk
Context: Gesloten na de wereldwijde zondvloed, toen Noach een offer bracht op de gereinigde aarde.
Nadat de mensheid in totale verdorvenheid was vervallen en door de zondvloed werd geoordeeld, sloot God een verbond met Noach, zijn nageslacht en alle levende wezens op aarde.
De kernpunten van het Noachitische verbond zijn:
Garantie tegen een nieuwe zondvloed: God beloofde dat het menselijk ras en de aarde nooit meer door de wateren van een zondvloed zouden worden uitgeroeid. De regenboog werd gegeven als een zichtbaar teken van deze trouw.
Bestendigheid van de natuurorde: De seizoenen, zaaitijd en oogst, koude en hitte, zomer en winter zullen niet meer ophouden zolang de aarde bestaat.
Nieuwe stamvaders: De drie zonen van Noach (Sem, Cham en Jafeth) werden de stamvaders van de gehele mensheid na de zondvloed.
Instelling van de menselijke overheid: God stelde de menselijke overheid in met het recht en de plicht om het kwaad te bestraffen en de menselijke samenleving te beschermen.
Het Abrahamitische Verbond (Genesis 12:1-3; 15:1-18; 17:1-8)
Karakter: Onvoorwaardelijk
Context: Gesloten bij de roeping van Abram uit Ur der Chaldeeën en bevestigd bij het verbondsoffer in Genesis 15.
Het Abrahamitische verbond is een absoluut sleutelverbond in de heilsgeschiedenis. God riep één man uit de heidense volkerenwereld om een bijzonder volk te vormen dat in een speciale verbondsrelatie tot Hem zou staan.
Dit verbond berust op zeven goddelijke toezeggingen (“Ik zal”):
Een natuurlijk nageslacht en volk: Het ontstaan van het volk Israël uit de lendenen van Abraham, Izak en Jakob.
Eigendomsrecht op het land: De onvoorwaardelijke toewijzing van het land Kanaän aan het Zaad van Abraham tot een eeuwige bezitting.
Geestelijk nageslacht en verlossing: Het verbond bevat de belofte van een hemels nageslacht dat deelt in de rechtvaardiging door het geloof.
Goddelijke bescherming: God beloofde degenen te zegenen die Abraham zegenen, en degene te vervloeken die hem vervloekt.
Universele zegen: De belofte dat in Abrahams Zaad ” dat is Christus” alle geslachten van de aardbodem gezegend zouden worden.
Genesis 15 schetst op indrukwekkende wijze het onvoorwaardelijke karakter: terwijl Abraham in een diepe slaap was gevallen, ging God Zelf (als een rokende oven en een vurige fakkel) tussen de offerstukken door. God bindt de vervulling uitsluitend aan Zijn eigen trouw.
Het Mozaïsche Verbond (Exodus 19-30)
Karakter: Voorwaardelijk
Context: Gesloten bij de berg Sinaï, ongeveer 2500 jaar na de schepping en 430 jaar na het verbond met Abraham.
Het Mozaïsche verbond is het enige voorwaardelijke verbond in de Schrift. God gaf de Wet aan het volk Israël nadat Hij hen uit Egypte had verlost. Het verbond functioneerde op de strakke regel: “Indien gij naarstiglijk Mijn stem zult gehoorzamen… dan zult gij Mijn eigendom zijn”.
Het Mozaïsche verbond omvatte een drievoudige structuur:
De Geboden (Exodus 20:1-17): De zedelijke wet, neergeschreven op stenen tafelen.De Rechten** (Exodus 21:1-24:11): De burgerlijke wetten voor de ordening van de Israëlitische maatschappij.
De Inzettingen (Exodus 24:12-31:18): De godsdienstige wetten voor de tabernakel, het priesterschap en de offerdiensten.
Het doel van het Mozaïsche verbond was niet om de mens te rechtvaardigen ”uit de werken der wet wordt immers geen vlees gerechtvaardigd (Romeinen 3:20) ” maar om de zonde te openbaren, de mens zijn onvermogen te tonen en te dienen als een tuchtmeester tot Christus.
Het Diaspora-verbond / Palestijns Verbond (Deuteronomium 30:1-9)
Karakter: Onvoorwaardelijk
Context: Door Mozes aan Israël bekendgemaakt in de vlakten van Moab, vlak voor de intocht in Kanaän.
Het Diaspora-verbond (afgeleid van het Griekse woord voor verstrooiing) vult het Mozaïsche verbond aan en heeft betrekking op de toekomst van Israël in relatie tot het beloofde land.
De belangrijkste elementen van dit verbond zijn:
Voorzegging van de verstrooiing: De profetische aankondiging dat Israël wegens ontrouw uit het land zou worden verdreven en wereldwijd verstrooid.
Toekomstige bekering: De belofte dat het volk in de verstrooiing de Heere weer zou zoeken met hun hele hart.
Nationale terugkeer: De garantie dat God Zijn volk uit alle naties zal her verzamelen en hen zal terugbrengen naar het land dat hun vaderen bezaten.
Inwendige besnijdenis van het hart: God zal het hart van het volk en hun nageslacht besnijden om Hem lief te hebben, waarna de vervloekingen zullen vallen op hun vijanden.
Het Davidische Verbond (2 Samuel 7:5-29)
Karakter: Onvoorwaardelijk
Context: Gesloten met koning David toen hij het voornemen uitsprak om een tempel voor God te bouwen.
Toen David een huis voor God wilde bouwen, maakte de Heere bekend dat Hij een huis voor David zou bouwen: een koninklijk huis, een ononderbroken dynastie en een eeuwig koninkrijk.
De kernvoorwaarden van het Davidische verbond omvatten:
Een eeuwig huis (dynastie): Davids nageslacht zal nooit worden uitgeroeid.
Een eeuwige troon (gezag): Het koninklijk gezag blijft rechtmatig bij het huis van David behoren.
Een eeuwig koninkrijk: Het geografische en nationale gezagsgebied van David blijft voor eeuwig vaststaan.
Tuchtiging bij zonde: Wanneer individuele koningen uit het nageslacht van David zouden zondigen, zou God hen tuchtigen met menselijke slagen, maar Zijn goedertierenheid zou nooit van het koningshuis wijken.
Dit verbond vindt zijn volkomen en uiteindelijke vervulling in de Here Jezus Christus, de Zoon van David, Die geboren werd uit het geslacht van David en aan Wie de engel Gabriel de troon van Zijn vader David toezegde (Lukas 1:31-33).
Het Nieuwe Verbond (Jeremia 31:31-34; Hebreeën 8:6-13)
Karakter: Onvoorwaardelijk
Context: Profetisch aangekondigd door Jeremia en bekrachtigd door het offer van Jezus Christus aan het kruis van Golgotha.
Het Nieuwe Verbond is het sluitstuk en de kroon op Gods verbondswerk. Het is gefundeerd op het volbrachte werk en het bloed van Christus (Matth. 26:28).
De kenmerken van het nieuwe Verbond zijn:
Beloofd aan Israël en Juda: Profetisch is het Nieuwe Verbond toegezegd aan het herenigde Huis van Israël (10 stammen) en Huis van Juda (2 stammen).
Vernieuwing van het binnenste: De wet wordt niet meer op stenen tafelen geschreven, maar door de Heilige Geest in het hart en het binnenste van de gelovige gegeven.
Volkomen vergeving: De zonden en ongerechtigheden worden nooit meer gedacht.
Intieme kennis van God: Allen zullen de Heere kennen, van de kleinste tot de grootste.
Hoewel het Nieuwe Verbond in profetisch opzicht zijn nationale vervulling gaat krijgen bij de bekering van Israël, hebben gelovigen in de huidige genadetijd (de Gemeente) nu al volkomen deel aan de geestelijke zegeningen van dit verbond.
Christus als het Middelpunt en de Vervulling van alle verbonden
Het meest indrukwekkende gegeven van de Bijbelse verbonden leer is dat de zeven verbonden niet op zichzelf staan, maar allemaal samenkomen in de Persoon en het werk van Jezus Christus.
Christus is de unieke Schakel en Vervuller van elk afzonderlijk verbond:
In het Adamitische Verbond: Hij is het beloofde “Zaad van de vrouw* dat de kop van de satan heeft verbrijzeld aan het kruis.
In het Noachitische Verbond: Als mens kwam Hij onder de levensvoorwaarden van het menselijk geslacht op aarde.
In het Abrahamitische Verbond: Hij is het unieke *”Zaad van Abraham”* (Galaten 3:16) aan Wie al de beloften zijn toegezegd en door Wie de heidenen gezegend worden.
In het Mozaïsche Verbond: Hij heeft de Wet volkomen vervuld en droeg de vloek van de Wet aan het kruis om ons van de vloek te verlossen (Galaten 3:13).
In het Diaspora-verbond: Hij is de Goede Herder Die Zijn verstrooide schapen zal terugbrengen en verzamelen in het land der belofte.
In het Davidische Verbond: Hij is de Erfgenaam, de koninklijke Zoon van David Die in de toekomst zal heersen op de troon van David in Jeruzalem.
In het Nieuwe Verbond: Hij is de Borg, Middelaar en de grote Hogepriester Die het Nieuwe Verbond heeft bekrachtigd met Zijn eigen dierbaar bloed.
Conclusie: Een onwankelbaar fundament van Gods trouw
Studie van de zeven verbonden laat zien dat God een God van orde, trouw en onveranderlijke beloften is. Waar de mens onder elke omstandigheid faalt vanaf de hof van Eden tot onder de Wet van Sinaï blijft God trouw aan Zijn verbondsbeloften.
Voor de gelovige in onze tijd bieden de verbonden een diepe rust. Omdat ons behoud en onze gemeenschap met God verankerd liggen in het Nieuwe Verbond en het volbrachte werk van Jezus Christus, rust ons geloof niet op onze eigen wankele prestaties, maar op het onwankelbare “Ik zal” van een getrouw God.
Psalm 103 is een van die Psalmen die mij steeds weer bijzonder raakt als ik hem lees. In deze blog over Psalm 103 zien we hoe David zichzelf oproept de HEERE te loven en géén van Zijn weldaden te vergeten. De hele Psalm is een indrukwekkende lofzang op Gods vergeving, barmhartigheid, goedertierenheid en trouw.
“Loof den HEERE, mijn ziel…” (Psalm 103:1, STV)
en aan het einde opnieuw:
“Loof den HEERE, mijn ziel.” (Psalm 103:22, STV)
David begint niet bij anderen. Hij spreekt allereerst zichzelf aan.
“Mijn ziel, loof den HEERE.”
Niet alleen wanneer de omstandigheden goed zijn. Niet alleen wanneer hij zich ernaar voelt:
“Loof den HEERE, mijn ziel, en al wat binnen in mij is, Zijn heiligen Naam.” (Psalm 103:1, STV)
Al wat binnen in mij is.
Dat is volledige overgave. Geen reserves. Heel zijn innerlijke mens roept hij op om God te loven.
Psalm 103 Vergeet geen van Zijn weldaden
Vergeet Zijn weldaden niet
Dan volgt in vers 2 voor mij persoonlijk een heel belangrijke aansporing:
“Loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden;” (Psalm 103:2, STV)
Vergeet niet.
Wat zijn wij daar van nature gemakkelijk toe geneigd.
We weten meestal precies wat ons ontbreekt. We herinneren ons onze teleurstellingen, onze pijn, onze onbeantwoorde vragen en onze zorgen.
Maar wat God heeft gedaan? Zijn bewaring? Zijn Genade? Zijn trouw? Zijn vergeving?
David zegt het tegen zichzelf: ziel, vergeet dat niet!
Dat spreekt mij persoonlijk erg aan. Het is goed om bewust terug te denken aan, en stil te staan bij wat God al heeft gedaan. Niet alleen in algemene zin, maar ook heel persoonlijk. Waar heeft Hij gedragen? Waar heeft Hij bewaard? Waar heeft Hij voorzien? En boven alles: wat heeft Hij in Christus geschonken?
Lofprijzing wordt hier dus gevoed door herinnering.
Die al uw ongerechtigheid vergeeft
Dan begint David Gods weldaden op te sommen:
“Die al uw ongerechtigheid vergeeft, Die al uw krankheden geneest;” (Psalm 103:3, STV)
Opvallend is dat hij begint met vergeving.
Dat is niet toevallig.
De grootste nood van de mens is uiteindelijk niet zijn lichamelijke zwakheid, zijn moeilijke omstandigheden of zelfs zijn sterfelijkheid. Zijn diepste probleem is zijn zonde tegenover God.
En dáár begint Gods grote Genade.
“Die al uw ongerechtigheid vergeeft.”
Dat is gigantisch.
Niet een stukje. Niet alleen de fouten die wij zelf nog betrekkelijk klein vinden. David noemt hier
al uw ongerechtigheid.
Daarna noemt hij het genezen van krankheden. Zonde en ziekte zijn niet sec hetzelfde en deze woorden moeten daarom niet zonder meer als synoniemen worden behandeld. Wel behoren ziekte, zwakheid en sterfelijkheid tot die gebroken werkelijkheid die door de zondeval in de wereld gekomen is.
God is niet alleen Degene Die vergeeft. Hij is ook Degene van Wie herstel en genezing uiteindelijk afkomstig zijn.
En eens zal voor Gods verlosten iedere consequentie van de gevallen schepping voorgoed weggedaan zijn.
Verlost van het verderf
Die gedachte gaat verder in vers 4:
“Die uw leven verlost van het verderf, Die u kroont met goedertierenheid en barmhartigheden;” (Psalm 103:4, STV)
Hier wordt het nog groter.
Hij vergeeft.
Hij geneest.
Hij verlost.
En Hij kroont.
Wát een beschrijving van Gods Genade.
De mens heeft van zichzelf geen kroon verdiend. Integendeel. Maar God omringt hem met “goedertierenheid en barmhartigheden”.
Dát is Genade in een notendop.
Niet ontvangen wat wij vanwege onze zonde verdiend hebben, en vervolgens uit Gods hand ontvangen wat wij nooit hadden kunnen verdienen.
Verzadigt met het goede
Vers 5 vervolgt:
“Die uw mond verzadigt met het goede, uw jeugd vernieuwt als eens arends.” (Psalm 103:5, STV)
God geeft niet met mate.
Hij verzadigt.
Er zit in deze eerste verzen een prachtige opeenvolging:
Hij vergeeft.
Hij geneest.
Hij verlost.
Hij kroont.
Hij verzadigt.
De aandacht ligt voortdurend bij wat Hij doet.
Daar ligt ook de grond van deze lofprijzing. Niet in wat wij voor God tot stand brengen, maar allereerst in Wie Hij is en wat Hij doet.
De HEERE doet gerechtigheid
Vanaf vers 6 verruimt David zijn blik.
“De HEERE doet gerechtigheid en gerichten al dengenen die onderdrukt worden.” (Psalm 103:6, STV)
God is niet alleen goed; Hij is óók rechtvaardig.
Dat hoort bij elkaar.
Wij zetten goedheid en oordeel soms tegenover elkaar, maar de Bijbel doet dat niet. Juist omdat God goed is, haat Hij het kwaad. Juist omdat Hij rechtvaardig is, ziet Hij de onderdrukte niet over het hoofd.
Vers 7 herinnert vervolgens aan Gods handelen met Israël:
“Hij heeft Mozes Zijn wegen bekendgemaakt, den kinderen Israëls Zijn daden.” (Psalm 103:7, STV)
David baseert zijn lofprijzing dus niet alleen op persoonlijke ervaring.
Hij kijkt naar Gods geopenbaarde handelen in de geschiedenis.
Dat is belangrijk.
Ons geloof rust uiteindelijk niet op ons gevoel van vandaag. God heeft Zich bekendgemaakt. Hij heeft gesproken. Hij heeft gehandeld.
Barmhartig en genadig
Dan komen we bij misschien wel een van de mooiste en krachtigste samenvattingen van Gods karakter in deze Psalm:
“Barmhartig en genadig is de HEERE, lankmoedig en groot van goedertierenheid.” (Psalm 103:8, STV)
Barmhartig.
Genadig.
Lankmoedig.
Groot van goedertierenheid.
Dat betekent niet dat God zonde onbelangrijk vindt. Integendeel. Tegen de achtergrond van Zijn heiligheid wordt Zijn Genade zo groot.
Vers 9 zegt:
“Hij zal niet altoos twisten, noch eeuwiglijk den toorn behouden.” (Psalm 103:9, STV)
Gods toorn is geen grillige menselijke drift. Zijn oordeel is rechtvaardig.
Maar David weet ook: Gods handelen met degenen die Hem vrezen wordt gekenmerkt door barmhartigheid.
En dan komt vers 10:
“Hij doet ons niet naar onze zonden, en vergeldt ons niet naar onze ongerechtigheden.” (Psalm 103:10, STV)
Als God met ons zou handelen naar wat onze zonden verdienen, wie zou dan kunnen bestaan?
Dat is misschien wel een van de meest verootmoedigende gedachten van deze Psalm.
Wij leven niet van onze verdiensten.
Wij leven van Genade.
Zo hoog de hemel is
David zoekt vervolgens naar beelden om die goedertierenheid onder woorden te brengen.
En eigenlijk schieten woorden tekort.
“Want zo hoog de hemel is boven de aarde, is Zijn goedertierenheid geweldig over degenen die Hem vrezen.” (Psalm 103:11, STV)
Hoe groot is Gods goedertierenheid?
Kijk omhoog.
Kun je de afstand meten?
Zo spreekt David over Gods goedertierenheid.
Maar dan komt misschien een nog indrukwekkender beeld:
“Zo ver het oosten is van het westen, zo ver doet Hij onze overtredingen van ons.” (Psalm 103:12, STV)
Niet een paar meter.
Niet tijdelijk uit het zicht.
Zo ver het oosten is van het westen.
God vergeeft niet zoals mensen soms vergeven: “Ik vergeef het je, maar ik kan het niet vergeten.”
Hij doet de overtredingen weg.
Wat een rust ligt daarin.
Zoals een vader zich ontfermt
Daarna verandert het beeld opnieuw.
Van de hemel en de horizon gaat David naar een vader en zijn kinderen.
“Gelijk zich een vader ontfermt over de kinderen, ontfermt Zich de HEERE over degenen die Hem vrezen.” (Psalm 103:13, STV)
God kent onze zwakheid.
Hij weet precies wat wij zijn.
“Want Hij weet wat maaksel wij zijn, gedachtig zijnde dat wij stof zijn.” (Psalm 103:14, STV)
Dat vind ik bijzonder troostvol.
God overschat onze kracht niet.
Wij doen dat zelf vaak wel.
Wij denken misschien dat wij altijd sterk moeten zijn, alles moeten begrijpen, alles moeten aankunnen en altijd overeind moeten blijven.
God weet beter.
Hij weet dat wij stof zijn.
Dat is geen excuus voor ongeloof of ongehoorzaamheid. Maar het is wel een geweldige troost voor de zwakke mens die op Hem vertrouwt.
Onze zwakheid verrast Hem niet.
Gras en bloemen
Dan plaatst David de mens tegenover Gods eeuwigheid.
“De dagen des mensen zijn als het gras; gelijk een bloem des velds, alzo bloeit hij.” (Psalm 103:15, STV)
Een bloem kan prachtig zijn.
Maar heel kort.
“Als de wind daarover gegaan is, zo is zij niet meer, en haar plaats kent haar niet meer.” (Psalm 103:16, STV)
Dat houdt ons een spiegel voor.
Wij kunnen ons leven ontzettend belangrijk vinden. Onze plannen. Onze bezittingen. Onze positie. Onze zorgen.
Maar hoe lang duurt een mensenleven eigenlijk?
Een korte bloeitijd.
Een windvlaag.
En het is voorbij.
Maar dan staat daar dat prachtige woord aan het begin van vers 17:
Maar.
“Maar de goedertierenheid des HEEREN is van eeuwigheid en tot eeuwigheid over degenen die Hem vrezen…” (Psalm 103:17, STV)
Wij zijn tijdelijk.
Hij is eeuwig.
Ons leven is vluchtig.
Zijn goedertierenheid niet.
Onze kracht neemt af.
Zijn trouw niet.
Alles aan ons leven verandert, maar Zijn goedertierenheid is
“van eeuwigheid en tot eeuwigheid”.
Wat een tegenstelling.
Zijn troon staat vast
En dan tilt de Psalm onze blik helemaal omhoog.
“De HEERE heeft Zijn troon in de hemelen bevestigd, en Zijn Koninkrijk heerst over alles.” (Psalm 103:19, STV)
Dat is uiteindelijk de grond onder alles wat eraan voorafging.
God is ‘in control’.
Zijn troon wankelt niet.
Zijn Koninkrijk wordt niet bedreigd.
Hij is niet afhankelijk van menselijke macht, omstandigheden of ontwikkelingen op aarde.
“Zijn Koninkrijk heerst over alles.”
Ook wanneer wij niet begrijpen wat er gebeurt.
Ook wanneer het leven anders loopt dan wij hadden gedacht.
Ook wanneer wij onze eigen zwakheid nadrukkelijk ervaren.
Zijn troon staat vast.
En dan moet alles Hem loven
De Psalm begon heel persoonlijk:
“Loof den HEERE, mijn ziel.”
Maar nu wordt de kring steeds wijder.
Eerst:
“Looft den HEERE, Zijn engelen…” (Psalm 103:20, STV)
Dan:
“Looft den HEERE, al Zijn heirscharen…” (Psalm 103:21, STV)
En tenslotte:
“Looft den HEERE, al Zijn werken, aan alle plaatsen Zijner heerschappij.” (Psalm 103:22, STV)
De lofprijzing die begon in het binnenste van één mens vult uiteindelijk als het ware de hele schepping.
Engelen.
Heirscharen.
Dienaars.
Al Zijn werken.
Overal waar Zijn heerschappij is.
En waar is die heerschappij?
Over alles.
Maar opmerkelijk genoeg eindigt David precies waar hij begon.
Na die enorme oproep aan heel de schepping zegt hij opnieuw tegen zichzelf:
“Loof den HEERE, mijn ziel.” (Psalm 103:22, STV)
Alsof hij zegt:
Laat de engelen Hem loven.
Laat Zijn heirscharen Hem loven.
Laat heel Zijn schepping Hem loven.
Maar mijn ziel, vergeet jij het vooral niet.
Vergeet geen van Zijn weldaden
Misschien is dat voor mij wel de kern van deze hele Psalm.
Vergeet niet.
Wanneer het leven moeilijk is: vergeet niet.
Wanneer je zwak bent: vergeet niet.
Wanneer je gebeden nog niet verhoord lijken: vergeet niet.
Wanneer je terugkijkt op je leven: vergeet niet.
Hij vergeeft.
Hij verlost.
Hij ontfermt Zich.
Hij weet dat wij stof zijn.
Zijn goedertierenheid is van eeuwigheid tot eeuwigheid.
Zijn troon staat vast.
Zijn Koninkrijk heerst over alles.
Daarom:
“Loof den HEERE, mijn ziel, en vergeet geen van Zijn weldaden.” (Psalm 103:2, STV)
