Dat kan bij nader inzien geen vertaling genoemd worden

Niet alles wat neergezet wordt als vertaling is dat ook.

Door ondoordachte promotie door mensen als Bill Johnson kon desondanks de TPT wijdverbreid worden. De video is een lange zit, maar alarmerend zeker.

Hier hebben we dan toch een ‘corrupte Bijbel’. Feitelijk kun je niet eens spreken van een Bijbel.

Ik blijf maar bij de Statenvertaling.

.De inhoud betreft een scherpe aanklacht tegen The Passion Translation en tegen de manier waarop Brian Simmons deze vertaling heeft gepresenteerd. De centrale stelling is dat het probleem veel verder gaat dan een “vrije vertaling” of een wat al te enthousiaste parafrase. Volgens de besproken analyse is er sprake van een patroon van misleiding, overspannen geestelijke claims, twijfelachtige vertaalmethoden, gebrek aan bevoegdheid en mogelijk grootschalig overnemen van werk van anderen zonder duidelijke vermelding.

De kritiek is dus niet alleen: deze vertaling is onnauwkeurig. De diepere aanklacht is: deze vertaling is voorgesteld als iets wat zij niet is.

De claim rond het ontstaan

Een belangrijk punt is dat Brian Simmons beweerd heeft dat Jezus Christus Zelf hem persoonlijk zou hebben opgedragen deze vertaling te maken. Hij zou een droom of visioen hebben gehad waarin Jezus hem aanraakte, zijn capaciteit vergrootte en hem vrijzette voor dit vertaalproject. Ook zou hij bijzondere geheimen uit de Hebreeuwse taal, de Bijbel en geestelijke “verborgenheden” ontvangen hebben.

Die claim maakt de zaak extra ernstig. Want wanneer iemand beweert dat Christus Zelf hem rechtstreeks heeft opgedragen een Bijbelvertaling te maken, dan krijgt die vertaling bij veel gelovigen automatisch een geestelijk gezag dat gewone vertalingen niet hebben. De kritiek stelt daarom: als vervolgens blijkt dat er misleiding, overname van andermans werk, onjuiste claims en slordige omgang met de tekst in zitten, dan is dat niet zomaar een academische fout. Dan raakt het direct aan het gezag van Gods Woord en aan misleiding van gelovigen.

De claim dat het een echte vertaling is

Simmons heeft The Passion Translation nadrukkelijk niet alleen als parafrase gepresenteerd. Volgens de besproken inhoud is juist herhaaldelijk beweerd dat het om een ‘frisse, nieuwe vertaling’ gaat, rechtstreeks uit Hebreeuwse, Griekse en Aramese bronnen.

Daar zit een belangrijk spanningsveld. Critici zeggen dat het leest als een parafrase, maar zich verkoopt als vertaling. Het probleem wordt nog groter wanneer blijkt dat veel formuleringen niet rechtstreeks uit de oorspronkelijke talen lijken te komen, maar sterk overeenkomen met bestaande Engelse vertalingen, websites of voetnoten van anderen.

Het verwijt is dus: Simmons zegt dat hij vertaalt uit de oorspronkelijke of oude bronteksten, maar in de praktijk lijkt hij voornamelijk te leunen op Engelse bronnen.

Twijfel aan vertaalbevoegdheid

Een groot deel van de inhoud gaat over de vraag of Simmons wel de kwalificaties heeft die hij suggereert te hebben. Hij werd in eerdere jaren gepresenteerd als “Dr. Brian Simmons” en als iemand met serieuze vertaalervaring. Later zouden bepaalde formuleringen op websites en in officiële teksten zijn aangepast of afgezwakt.

Een ander punt is zijn eerdere zendingswerk onder de Paya-Kuna of Kuna. Simmons zou hebben beweerd of gesuggereerd dat hij betrokken was bij het vertalen van het Nieuwe Testament in hun taal, soms zelfs zo sterk dat het leek alsof hij zelf een hoofdvertaler was. Dat  beeld klopt niet. Zijn rol was eerder die van taal- of begripschecker, iemand die helpt onderzoekeb of een reeds gemaakte vertaling begrijpelijk overkomt bij de doelgroep. Dat is iets anders dan zelf als vertaler of taalkundige een Bijbelvertaling produceren.

Simmons heeft deze zendingsachtergrond gebruikt om vertrouwen te wekken in The Passion Translation, terwijl zijn werkelijke rol veel beperkter was dan de indruk die hij erover gaf.

Het probleem van het Aramees

Een belangrijk thema is de zogenaamde Aramese achtergrond van The Passion Translation. Simmons presenteerde zijn vertaling mede als bijzonder omdat hij inzichten uit het Aramees zou verwerken. Hij heeft daarbij ook gesproken over Aramese bronnen achter het Nieuwe Testament.

Dit is behoorlijk problematisch. Het Nieuwe Testament is volgens gangbare wetenschappelijke opvatting in het Grieks overgeleverd. De Syrische Peshitta is waardevol als oude vertaling, maar niet als de oorspronkelijke Aramese tekst van het Nieuwe Testament. Toch lijkt Simmons lange tijd te hebben gesuggereerd dat het Aramees een soort ‘verborgen sleutel’ vormde tot diepere betekenissen’ van de Bijbel.

Daarbij wordt gesteld dat Simmons zelf niet werkelijk vanuit het Aramees of Syrisch lijkt te vertalen, maar Engelse vertalingen of websites raadpleegt die beweren iets met Aramese teksten te doen. Dat maakt de claim “uit het Aramees vertaald” nog zwakker. Het zou dan eerder gaan om: Engelse weergaven van iemands interpretatie van Syrische of vermeend Aramese tekst gebruiken.

Aramese voetnoten die geen stevige basis hebben

Er wordt veel aandacht besteed aan voetnoten waarin The Passion Translation beweert dat bepaalde woorden of uitdrukkingen “uit het Aramees” anders vertaald kunnen worden. Voorbeelden die besproken worden gaan over woorden als Nazareth en Galilea, waarbij Simmons geestelijke of allegorische betekenissen zou suggereren die volgens de critici geen  taalkundige basis hebben.

Een voetnoot zeg ook dat “het Aramees” iets bijzonders onthult, maar wanneer men de werkelijke tekst of gangbare bronnen controleert, blijkt die claim moeilijk of niet te onderbouwen. Soms lijkt de bijzondere uitleg niet uit een oude tekst te komen, maar uit moderne, speculatieve bronnen.

Het gebruik van websites en bestaande Engelse bronnen

Een van de grootste bezwaren is dat bepaalde bijzondere “Aramese” renderingen bijna letterlijk overeenkomen met Engelse websites of vertalingen van anderen. Een naam die steeds terugkomt is Victor Alexander. Zijn Engelse weergave van vermeend Aramese teksten zou op meerdere plaatsen verrassend overeenkomen met de keuzes in The Passion Translation.

Het voorbeeld van Efeze 5:22 komt voorbij. Waar gangbare vertalingen spreken over de verhouding van vrouwen tot hun mannen, geeft The Passion Translation een veel zachtere formulering met “toegewijd zijn” of “teder toegewijd zijn”. Simmons zou dit hebben gepresenteerd als een inzicht uit het Aramees. De kritiek stelt echter dat die formulering niet uit de gewone Peshitta blijkt, maar overeenkomt met een Engelse bron van Victor Alexander.

Daarmee wordt de vraag gesteld: is dit werkelijk vertaalwerk, of is dit het overnemen van andermans Engelse formuleringen onder het mom van Aramese diepte-inzichten?

Verwijderde of aangepaste formuleringen

Een ander belangrijk punt is dat sommige omstreden claims later zijn aangepast of verwijderd. Er wordt gesteld dat wanneer kritiek kwam op bepaalde Aramese voetnoten of formuleringen, sommige voorbeelden in latere edities verdwenen. Maar volgens de kritiek gebeurde dat zonder duidelijke erkenning, zonder openbare correctie en zonder transparantie.

Dit wordt geïnterpreteerd als een vorm van stil wegpoetsen. Niet: “Wij hebben een fout gemaakt en corrigeren die.” Maar: de problematische passage verdwijnt of de websiteformulering wordt afgezwakt, terwijl het grotere verhaal intact blijft.

Ook de officiële FAQ’s zijn door de jaren heen veranderd. Formuleringen als “originele Aramese bronnen” zijn afgezwakt naar “oude Aramese bronnen”, of woorden als “original”  verdwijnen. Dat wijst op een voortdurende poging om eerdere te sterke claims te corrigeren zonder verantwoording af te leggen.

De verschuiving van Aramese primacy naar Griekse primacy

Simmons heeft eerder  gesproken alsof hij geloofde dat grote delen van het Nieuwe Testament oorspronkelijk in het Aramees geschreven waren en later in het Grieks vertaald. Later heeft hij zich meer aangesloten bij het idee van Griekse primacy: dat het Nieuwe Testament oorspronkelijk in het Grieks is geschreven.

Deze verschuiving is  niet openlijk en helder vermeld. Als iemand eerst zijn vertaalproject mede baseert op een omstreden Aramese grondslag en later zegt dat hij dat heeft losgelaten, dan zou dat grote gevolgen moeten hebben voor de vertaling, de voetnoten en de manier waarop het werk wordt aangeprezen. Dat gebeurt niet.

Gebruik van gezaghebbende namen

Een terugkerende kritiek is dat Simmons namen van bekende geleerden of vertalers heeft gebruikt om zijn werk betrouwbaarder te laten lijken, terwijl diezelfde geleerden zijn vertaling juist sterk bekritiseren.

Simmons beroept zich op algemene uitspraken over vertaalfilosofie, functionele equivalentie of begrijpelijke taal, maar dit betekent niet dat die deskundigen The Passion Translation steunen. Integendeel: meerdere deskundigen hebben juist ernstige bezwaren tegen de vertaling.

Het verwijt is dus dat er gezag wordt geleend van mensen die inhoudelijk helemaal niet achter het project staan.

Niet alleen slechte vertaling, maar mogelijk plagiaat

Er worden meerdere voorbeelden besproken waarin The Passion Translation niet simpelweg  vrij vertaalt, maar opvallend sterk overeenkomt met bestaande Engelse Bijbelvertalingen of parafrases.

Genoemde vergelijkingspunten zijn onder meer:

• The Message (bijgenaamd ‘The Massage’)
• New Living Translation
• The Living Bible
• The Mirror Bible
• Engelse weergaven van Victor Alexander
• materiaal van Andrew Roth

De kritiek maakt daarbij onderscheid tussen normale overeenkomst en verdachte overeenkomst. Het is niet vreemd dat vertalingen soms dezelfde woorden gebruiken, zeker bij bekende verzen. Maar wanneer langere zinsdelen, ongebruikelijke formuleringen, volgorde, structuur en interpretatieve keuzes overeenkomen met één specifieke bestaande bron, wordt dat volgens de critici moeilijk nog toeval.

Vooral wanneer zo’n overeenkomst herhaaldelijk voorkomt binnen hetzelfde hoofdstuk of dezelfde brief, lijkt het volgens hen meer op structureel lenen of kopiëren dan op onafhankelijke vertaling.

Voorbeelden van verdachte overeenkomsten

Er wordt onder meer gewezen op Efeze 1:12, waar The Passion Translation opvallend dicht bij de New Living Translation staat. Niet slechts één woord, maar een langere formulering komt overeen..

Ook in Lukas lijkt The Passion Translation sterk op The Message van Eugene Peterson. Het gaat dan niet om gewone standaardtaal, maar om parafraserende zinsbouw en idiomatische formuleringen die veel te specifiek zijn om als toevallig te verklaren.

In Galaten zijn sporen zichtbaar van The Mirror Bible. Daar gaat het niet alleen om tekst, maar ook om bepaalde charismatisch geladen begrippen, zoals “sonship”, “unveiling” en verwante terminologie. Simmons heeft naar het zich laat aanzien verschillende bronnen naast elkaar gelegd, er stukken uit overgenomen, eigen charismatische accenten toegevoegd en dat geheel als vertaling gepresenteerd.

De rol van hypercharismatische taal

Waar The Passion Translation echt “origineel” klinkt, lijkt dat vaak juist te maken te hebben met charismatische of hypercharismatische terminologie. Woorden en thema’s als impartation, manifesting glory, mysteries, realms, downloads, verborgen inzichten en geestelijke doorbraaktaal worden gezien als typisch voor de beweging waarin Simmons opereeert.

Soms wordt in de Bijbeltekst ingevoegd wat in de grondtekst niet staat. Daarmee verandert de vertaling van karakter. Zij brengt niet zuiver de tekst over,maar smokkelt een bepaald leerstellig klimaat in de tekst binnen.

Daar is een Bijbelvertaling allesbehalve voor bedoeld.

Kritiek op de omgang met voetnoten

Naast de hoofdtekst krijgen de voetnoten veel kritiek. De voetnoten bevatten soms lange verklaringen die niet transparant zijn over hun herkomst.Sommige voetnoten lijken een op een overgenomen uit het werk van anderen, inclusief specifieke termen en transliteraties.Het probleem is niet dat iemand bronnen gebruikt. Dat is normaal. Het probleem is dat bronnen niet of niet duidelijk worden vermeld terwijl de indruk wordt gewekt dat het gaat om eigen vertaalinzicht of goddelijk ontvangen verborgenheid.

De uitgever en de verantwoordelijkheid

Ook de uitgever sttaat onder kritiek. Deverantwoordelijkheid ligt niet alleen bij Simmons zelf, maar ook bij de uitgever die het werk publiceert, promoot en de officiële informatie beheert.

Wijzigingen in FAQ’s, voetnoten en edities zijn niet voldoende transparant.. De kritiek is dat de uitgever en Simmons enerzijds verwachten dat anderen The Passion Translation correct citeren en respecteren, maar anderzijds zelf onvoldoende zorgvuldig lijken te zijn met het werk van andere vertalers en auteurs.

Dat wordt als dubbele standaard neergezet: wel bescherming eisen voor je eigen materiaal, maar zelf onvoldoende zichtbaar erkennen waar je materiaal vandaan komt.

De reactie op kritiek

Critici die vragen stellen worden niet duidelijk en open beantwoord. Soms leiden vragen tot blokkade op sociale media, ontwijkende antwoorden of stille aanpassingen in latere edities.

Wanneer er inhoudelijke bezwaren kwamen over Aramese claims, zegt Simmons soms dat hij bepaalde verwijzingen zou verwijderen of drastisch verminderen. Maar vervolgens blijken sommige claims toch te blijven staan, of blijven officiële teksten nog steeds spreken over Aramese bronnen.

Dat voedt de beschuldiging dat er geen echte openheid is, maar eerder damagecontrol.

De gevolgen

De toon van de inhoud is fel omdat he gaat om gewone christenen die deze vertaling vertrouwen. Zeker in charismatische kring heeft The Passion Translation veel ingang gevonden, mede door bekende namen die het werk hebben aanbevolen.

De zorg wordt uitgesprokendat gelovigen denken dat zij dichter bij het hart van God komen via een bijzonder geïnspireerde vertaling, terwijl zij in werkelijkheid een tekst lezen die sterk gekleurd is door menselijke toevoegingen, speculatieve voetnoten en niet-vermelde overname van andermans werk.

De emotionele lading komt dus voort uit de overtuiging dat hier niet alleen een slechte vertaling in omloop is, maar dat de gemeente van Christus misleid wordt met een tekst die als Bijbel wordt gelezen.

Het verschil tussen parafrase en misleiding

Een parafrase op zichzelf hoeft niet per se verkeerd te zijn. Er bestaan moderne vertalingen  van de Bijbel die duidelijk zeggen dat ze parafraserend zijn. Het bezwaar tegen The Passion Translation is juist dat zij volgens de kritiek niet eerlijk is over wat zij doet.

Een parafrase kan ruimer formuleren, zolang de lezer weet dat het een parafrase is. Maar wanneer een werk zich presenteert als vertaling uit oude bronnen, terwijl het feitelijk veel leunt op bestaande Engelse parafrases, moderne websites en speculatieve interpretaties, dan wordt het een ander verhaal.

De aanklacht is dus niet: vrij vertalen mag nooit. De beschuldiging is: noem een parafrase geen vertaling, noem overgenomen Engels geen rechtstreeks Aramees inzicht, en presenteer eigen geestelijke interpretaties niet als de tekst van God.

Breder probleem: cover-upcultuur

Aan het einde wordt The Passion Translation verbonden met een bredere “cover-upcultuur” binnen delen van de hypercharismatische wereld. Daarmee wordt bedoeld: bekende leiders worden beschermd, kritische vragen worden weggezet als aanval, fouten worden niet publiek beleden, en correcties worden stilletjes doorgevoerd zonder echte verantwoording.

Het patroon is

• eerst zeer sterke geestelijke claims doen;
• kritiek afdoen of ontwijken;
• later formuleringen aanpassen;
• geen openlijke erkenning geven van eerdere misleiding;
• vertrouwen blijven vragen van het publiek.

Dit is precies waarom de zaak ernstig is. Niet alleen de tekst zelf staat ter discussie, maar een hele cultuur waarin geestelijke claims boven toetsing lijken te worden geplaatst.

Eindoordeel

De conclusie is hard: The Passion Translation is een fundamenteel onbetrouwbaar document. Niet slechts een vertaling met wat zwakke plekken, maar een werk dat volgens de besproken analyse gebouwd is op overdreven claims, gebrekkige kwalificaties, twijfelachtige Aramese theorieën, niet-transparant brongebruik en vermoedelijke overname van bestaande vertalingen en voetnoten.

De belangrijkste aanklacht: het werk is niet eerlijk over zijn aard, zijn methode en zijn bronnen.

Daarom wordt opgeroepen om deze vertaling niet als Bijbelvertaling te gebruiken, zeker niet als betrouwbare basis voor onderwijs, prediking, persoonlijke studie of leerstellige vorming. De inhoud wil gelovigen waarschuwen dat geestelijk klinkende taal, vurige aanbevelingen en indrukwekkende claims geen vervanging zijn voor nauwkeurigheid, eerlijkheid en eerbiedige omgang met de Schrift.

Samengevat

The Passion Translation is geen betrouwbare Bijbelvertaling, maar een charismatisch gekleurde parafrase die zich ten onrechte als vertaling presenteert, met ernstige aanwijzingen van misleidende claims, ondeugdelijke Aramese onderbouwing en structureel gebruik van bestaande Engelse bronnen zonder verantwoording.

lees ook (extern) The Passion Translation; een misleidende ‘vertaling’ – de Bijbel overdenken