Betekent dit dat kritiek hebben op christelijk leiderschap niet gepast is?
“Raak de gezalfde des Heeren niet aan.” Het klinkt ernstig. Bijbels ook. En juist daarom wordt deze uitdrukking nogal eens gebruikt als geestelijke stopknop. Zodra iemand vragen stelt bij een spreker, voorganger, of leider, komt dan de waarschuwing: pas op, raak Gods gezalfde niet aan.
Ik heb deze frase in het verleden horen citeren als bescherming tegen kritische medegelovigen die zich niet wensten te onderwerpen aan uitwassen van leiderschap in de gemeente.
Gaat het daar wel over? Mag dit zo wel gebruikt worden? In zijn Bijbelse context: de uitdrukking komt uit een concrete geschiedenis over David en Saul, niet uit een vrijbrief voor geestelijk leiderschap vandaag.
“Raak de gezalfde des Heeren niet aan” betekent niet dat kritiek op een leider ongepast of verboden is. Het betekent in de Bijbelse context dat David Saul niet eigenmachtig wilde doden of met geweld van de troon stoten, omdat Saul als koning door God gezalfd was.
De tekst gaat dus over geweld, wraak en eigenmachtige machtsgreep niet over het toetsen van leer, gedrag of leiderschap.
De context
David had meerdere keren de kans om Saul te doden. Saul vervolgde David onrechtvaardig, maar David weigerde om zelf het oordeel over Saul uit te voeren.
“Dat late de HEERE verre van mij zijn, dat ik die zaak doen zou aan mijn heer, den gezalfde des HEEREN, dat ik mijn hand aan hem leggen zou; want hij is de gezalfde des HEEREN.” 1 Samuël 24:7 (STV)
Daar gaat het dus om: David legde zijn hand niet aan Saul. Hij pleegde geen aanslag. Hij greep de macht niet. Hij liet het oordeel aan God over.
Ook in de studie wordt dit verbonden met het koningschap: David gebruikt de uitdrukking “de gezalfde des Heeren” voor de koning, waarmee aan het koningschap een hoge betekenis wordt gegeven.
David sprak Saul wél aan
David zweeg niet alsof Saul boven kritiek stond. Hij confronteerde Saul juist met zijn onrecht.
“Zie, mijn vader, ja, zie den slip uws mantels in mijn hand; want daar ik den slip uws mantels afgesneden heb, en u niet gedood heb, zo merk en zie, dat er geen kwaad noch overtreding in mijn hand is, en ik tegen u niet gezondigd heb; nochtans jaagt gij mijn ziel, om die weg te nemen.” 1 Samuël 24:12 (STV)
Dat is géén rebellie. Dat is ook géén laster. Dat is waarheidsgetrouwe confrontatie zonder wraakzucht. Wraakzucht is een fout motief, en we worden als gelovigen opgeroepen onszelf niet te wreken. (Romeinen 12:9)
De tekst wordt bij gelegenheid misbruikt
Wanneer iemand vandaag zegt: “Raak Gods gezalfde niet aan,” bedoelt hij vaak eigenlijk: “Je mag mij niet toetsen, niet aanspreken en niet bekritiseren.”
Dat is geestelijk machtsmisbruik.
In het Nieuwe Testament worden leiders, leraars en apostelen juist wél getoetst. Paulus prijst de Bereërs omdat zij zijn onderwijs naast de Schrift legden:
“En dezen waren edeler, dan die te Thessalonica waren, als die het woord ontvingen met alle toegenegenheid, onderzoekende dagelijks de Schriften, of deze dingen alzo waren.” Handelingen 17:11 (STV)
Zelfs Petrus werd door Paulus openlijk tegengesproken en gecorrigeerd toen hij verkeerd handelde:
“Maar als Petrus te Antiochië gekomen was, wederstond ik hem in het aangezicht, omdat hij te bestraffen was.” Galaten 2:11 (STV)
Dus zelfs een apostel stond niet boven correctie.
Ook oudsten staan niet boven toetsing
Er moet wel zorgvuldig worden omgegaan met beschuldigingen tegen oudsten. Niet op basis van roddel, stemmingmakerij of losse aantijgingen.
“Tegen een ouderling neem geen beschuldiging aan, anders dan onder twee of drie getuigen.” 1 Timotheüs 5:19 (STV)
Maar als er werkelijk zonde is, moet die juist niet worden toegedekt:
“Die zondigen, bestraf in tegenwoordigheid van allen, opdat ook de anderen vreze mogen hebben.” 1 Timotheüs 5:20 (STV)
Dat is duidelijk. De Schrift beschermt leiders tegen lichtvaardige beschuldigingen, maar niet tegen terechte bestraffing.
Het Bijbelse onderscheid
Kritiek is verkeerd wanneer zij voortkomt uit hoogmoed, bitterheid, partijzucht, roddel of rebellie.
Maar kritiek is geboden wanneer het gaat om valse leer, misleiding, machtsmisbruik, morele zonde of verdraaiing van het Evangelie.
De norm is niet: is iemand gezalfd?
De norm is: is wat hij leert en doet in overeenstemming met het hele Woord van God?
“Beproeft alle dingen; behoudt het goede.” 1 Thessalonicenzen 5:21 (STV)
Kort samengevat
“Raak de gezalfde des Heeren niet aan” betekent: neem geen wraak, pleeg geen geestelijke of fysieke machtsgreep, handel niet uit vleselijke motieven of opstandigheid.
Het betekent niet: zwijg bij dwaling.
Het betekent niet: leiders zijn onaantastbaar.
Het betekent niet: kritiek is ongeestelijk.
Het betekent zeker niet: een prediker mag zich achter zijn “zalving” verschuilen.
Een werkelijk Bijbels leider hoeft niet beschermd te worden tegen toetsing aan de Schrift.
Alleen een menselijk machtsmodel heeft zulke slogans nodig.
Lees ook (extern):
https://www.zoeklicht.nl/artikelen/ootmoed-en-nederigheid-11529
