Vervalste Bijbels… zijn ‘moderne’ Bijbels vervalst?

De checklist “Vervalste Bijbels” van SV1637.org beweert dat moderne Bijbelvertalingen onbetrouwbaar, aangetast of zelfs vervalst zijn. Volgens deze checklist zou alleen de Statenvertaling een zuivere en door God bewaarde Bijbel zijn. Daarmee wordt impliciet gesteld dat het overgrote deel van de christelijke wereld al decennialang een corrupte Bijbel zou lezen.

Zware beschuldiging

Dat is een buitengewoon zware beschudiging. Wie zulke claims doet, moet met uitzonderlijk sterk bewijs komen. In wat volgt wordt de checklist rechtstreeks geconfronteerd met haar eigen beweringen en worden deze kritisch beoordeeld op basis van tekstkritiek, manuscriptgeschiedenis en logica.

De checklist stelt dat moderne Bijbels Gods Woord weglaten. Zij presenteert lange lijsten van woorden, zinnen en verzen die in sommige moderne vertalingen ontbreken, tussen haken staan of in voetnoten zijn geplaatst. Dit wordt aangeduid als “weglating” en zelfs als vervalsing.

Deze voorstelling van zaken is misleidend. Moderne vertalingen laten geen oorspronkelijke Bijbeltekst weg, maar weigeren om latere toevoegingen als oorspronkelijk te presenteren. Veel van de genoemde passages ontbreken in de oudste Griekse handschriften en duiken pas eeuwen later op in de tekstgeschiedenis. Dat zij in de Statenvertaling staan, bewijst alleen dat zij voorkwamen in de teksttraditie die men in de zeventiende eeuw kende. Het bewijst niet dat zij door de bijbelschrijvers zijn geschreven.

Onjuist

Het is daarom onjuist om deze correcties als “weglating van Gods Woord” te bestempelen. Integendeel, het respecteren van de oudste beschikbare tekst is juist een poging om Gods Woord zo getrouw mogelijk weer te geven.

De checklist beweert verder dat moderne vertalers de leer veranderen. Deze beschuldiging wordt echter nergens concreet onderbouwd. Er wordt geen enkele christelijke kernleer aangewezen die door tekstkritiek zou zijn verdwenen of aangetast. De godheid van Christus en de verzoening door Zijn bloed en de opstanding worden in de Bijbel door talloze teksten gedragen die tekstkritisch onbetwist zijn. De suggestie dat leerstellige manipulatie plaatsvindt, is daarom retoriek zonder inhoud. De leer blijft overeind; alleen het wantrouwen wordt gevoed.

Aanval

Een andere centrale bewering is dat tekstkritiek een aanval op de Bijbel zou zijn. Dit is een fundamenteel misverstand. Tekstkritiek is geen moderne, liberale uitvinding, maar een noodzakelijke discipline die al eeuwenlang wordt toegepast. Zonder tekstkritiek zou niemand kunnen vaststellen welke tekst betrouwbaar is.

Ook de Statenvertalers pasten tekstkritiek toe. Zij vergeleken handschriften, maakten keuzes en corrigeerden elkaar. Het verschil is niet principieel, maar historisch. Zij beschikten over minder en jongere bronnen dan vandaag beschikbaar zijn. Wie tekstkritiek veroordeelt, ondermijnt daarmee ook de historische basis van de Statenvertaling zelf.

De checklist stelt daarnaast dat oudere manuscripten onbetrouwbaar zouden zijn. Dit keert elke historische methode om. Oudere bronnen zijn niet automatisch beter, maar wel principieel waardevoller dan jongere kopieën die door meer overschrijffasen zijn gegaan. Afwijking van een latere tekst bewijst geen vervalsing, maar wijst op een tekstgeschiedenis met groei en verandering.

Claim

Een bijzonder problematische claim is dat alleen de Statenvertaling exclusief door God bewaard zou zijn. Dit is geen bijbelse leer, maar een traditie-dogma. De Statenvertalers zelf hebben deze claim nooit gemaakt. Zij spraken bescheiden over hun arbeid en erkenden dat hun werk verbeterd kon worden wanneer betere bronnen beschikbaar zouden komen.

De Statenvertaling is gebaseerd op de Textus Receptus, een tekstuitgave die is samengesteld uit een beperkt aantal relatief late handschriften. Dat maakt haar historisch verklaarbaar en waardevol, maar niet onaantastbaar. Wie één vertaling verheft tot norm boven alle andere, vervangt Schriftgezag door vertaalgezag.

Onder de oppervlakte van de checklist ligt bovendien een patroon van verdachtmaking. Er wordt gesuggereerd dat moderne bijbels deel uitmaken van een bredere geestelijke misleiding. Soms wordt dit verbonden met oecumene, soms met Rome, soms met wereldwijde religieuze agenda’s. Er wordt echter geen mechanisme uitgelegd, geen historisch proces aangetoond en geen bewijs geleverd. Er is alleen insinuatie. Dat is geen argumentatie, maar complotdenken in vrome verpakking.

Verzwijgen

Wat de checklist structureel verzwijgt, is minstens zo veelzeggend als wat zij noemt. Zij zwijgt over de grote mate van overeenstemming tussen handschriften. Zij zwijgt over het feit dat de meeste tekstvarianten triviaal zijn. Zij zwijgt over de openheid waarmee moderne vertalingen tekstkeuzes verantwoorden in voetnoten en inleidingen. En zij zwijgt over het feit dat geen enkele kernleer van het christelijk geloof afhankelijk is van een betwiste tekstvariant.

Verwarring

De conclusie kan daarom niet anders zijn dan deze. De checklist “Vervalste Bijbels” verdedigt niet de Bijbel, maar een ideologisch standpunt. Zij verwart eerbied met angst, trouw met exclusiviteit en geloof met wantrouwen. Moderne bijbels zijn niet vervalst. Zij zijn het resultaat van eerlijke, controleerbare en historisch verantwoorde omgang met de bijbelse tekst.

De Statenvertaling is een monument van groot belang en verdient respect. Maar zij kan niet dienen als maatstaf waarmee alle andere bijbels als verdacht of vals worden weggezet. Wie werkelijk eerbied heeft voor Gods Woord, heeft geen angstzaaierij, geen verdachtmakingen en geen complottheorieën nodig om haar gezag te beschermen.